Matiyu 5

1Zezi dɛɛn na nɛ nɔn-kɔgɔ na tɔg-o tɩn, o ma vu o di piu kʋdoŋ yuu o jəni da. O na je tɩn, o karabiə bam ma ba o te. 2O laan ma puli o brɩ-ba o wɩ: 3"Balʋ na ye nɩ ba yɩ yinigə tiinə Wɛ yigə nɩ tɩn mʋ jɩgɩ yu-yoŋo, ba na w'ʋ tɔgɩ ba di Wɛ paarɩ dɩm tɩn ŋwaanɩ. 4Balʋ wʋrʋ na cɔgɩ tɩn mʋ jɩgɩ yu-yoŋo, Wɛ na w'ʋ pa-ba wʋ-zuru tɩn ŋwaanɩ. 5Balʋ na jɩgɩ ban-pʋnʋ tɩn mʋ jɩgɩ yu-yoŋo, Wɛ na w'ʋ pa ba taa te lʋgʋ tɩn ŋwaanɩ. 6Balʋ na paɩ Wɛ cɩga kam tɔgɩm jɩgɩ fra dɩ ba tɩn mʋ jɩgɩ yu-yoŋo, Wɛ na w'ʋ pa ba bɩcara pəni tɩn ŋwaanɩ. 7Balʋ na jɩgɩ nɔɔna ŋwaŋa tɩn mʋ jɩgɩ yu-yoŋo, Wɛ na w'ʋ duri ba dɩ ŋwaŋa tɩn ŋwaanɩ. 8Balʋ na yɩ wʋ-poŋo tiinə tɩn mʋ jɩgɩ yu-yoŋo, ba na w'ʋ ba ba na Wɛ tɩn ŋwaanɩ. 9Balʋ na paɩ nɔɔna jɩgɩ ywəəni daanɩ tɩn mʋ jɩgɩ yu-yoŋo, Wɛ na w'ʋ ta bə-ba nɩ DƖ biə tɩn ŋwaanɩ. 10Balʋ na tɔgɩ Wɛ cɩga kam yɩ nɔɔna bɛɛsɩ-ba tɩn mʋ jɩgɩ yu-yoŋo, ba na w'ʋ tɔgɩ ba di Wɛ paarɩ dɩm tɩn ŋwaanɩ. 11Nɔɔna na twɩ abam yɩ ba bɛɛsɩ abam, yɩ ba fɔ vwan ba tɛ wo-balwaarʋ dwi maama ba pa abam amʋ yɩrɩ ŋwaanɩ tɩn, 'a jɩgɩ yu-yoŋo. 12'A ta'a jɩgɩ wʋpolo lanyɩranɩ sɩ Wɛ w'ʋ pa 'a na nyɔɔrɩ zanzan DƖ tee nɩ. Kʋ na yɩ Wɛ nijoŋnə balʋ dɛɛn na loori abam yigə ba ba tɩn, nɔɔna dɛɛn maŋɩ ba bɛɛsɩ-ba kʋntʋ mʋ. 13Yɛ na paɩ wʋdiu ywənə te tɩn, abam dɩ nan maŋɩ sɩ 'a ta'a paɩ ywəəni taa wʋ nabiinə tee nɩ. Yɛ ywəəni nan na ti, n daa n b'a wanɩ n pa dɩ joori dɩ ja ywəəni. Dɩ daa ba jɩgɩ kuri. Ba'a dɩ-dɩ ba yagɩ mʋ, sɩ nɔɔna taa nwanɩ dɩ baŋa nɩ. 14Abam nyɩ dɩ lʋgʋ baŋa pooni mʋ nabiinə tɩtarɩ nɩ. Tɩʋ kʋlʋ ba na lɔgɩ piu yuu nɩ tɩn b'a wanɩ kʋ səgi, kʋ naɩ mʋ jaja. 15Nɔɔn-nɔɔnʋ b'a sɛ o tarɩgɩ kanɩa o pu tɩtɔgɔ kuri nɩ. O'o kwe-ka o palɩ wɛɛnɩ mʋ, sɩ ka pooni dɩm taa naɩ dɩ paɩ nɔɔna balʋ maama na wʋ digə kam wʋnɩ tɩn. 16Abam dɩ nan maŋɩ sɩ 'a zəŋi 'a pooni dɩm kʋntʋ mʋ nɔɔna tɩtarɩ nɩ. Ba laan w'ʋ na wo-laarʋ tɩlʋ 'a na kɩ tɩn, yɩ ba zuli 'a Ko Wɛ wʋlʋ na wʋ wɛyuu nɩ tɩn. 17Abam nan yɩ ta'a bʋŋɩ nɩ amʋ tu sɩ a pa Wɛ tɔnɔ kʋm na brɩ kʋlʋ tɩn ji kafɛ, kʋ na yɩ Wɛ cullu tɩlʋ DƖ dɛɛn na pɛ Moyisi, dɩ DƖ nijoŋnə bam na brɩ kʋlʋ faŋa faŋa tɩn dɩ. Amʋ tu sɩ a pa tɩ tiini tɩ taa jɩgɩ kuri mʋ lanyɩranɩ, sɩ kʋ daɩ nɩ a lagɩ a cɔgɩ-tɩ mʋ. 18A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, lʋgʋ baŋa dɩ wɛyuu na w'ʋ daanɩ sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ tɩn, kʋlʋkʋlʋ b'a wanɩ kʋ lɩ Wɛ cullu tɩm wʋnɩ dɩ fɩnfɩɩn dɩ. Tɩ nan w'ʋ ta wʋra kʋntʋ mʋ taan, sɩ kʋ ba kʋ yi maŋa kalʋ Wɛ na w'ʋ pa woŋo maama kɩ kʋ ti tɩn. 19Nɔɔnʋ wʋlʋ maama na wʋ sɛ Wɛ niə yam dɩdʋa yɩ o daarɩ o brɩ o donnə sɩ ba dɩ yɩ sɛ-dɩ tɩn, dɩ na maŋɩ dɩ yɩ mɩmɩɩ dɩ, kʋntʋ tu w'ʋ ba ji balaŋa Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ. Kʋ daarɩ, wʋlʋ maama na sɛ Wɛ niə yam yɩ o daarɩ o brɩ o donnə sɩ ba dɩ sɛ tɩn, kʋntʋ tu w'ʋ ba ji kamunu Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ. 20'A nan ta'a ye nɩ, abam na wʋ sɛ Wɛ cɩga kam 'a dwəni 'a cullu karanyɩna tiinə bam dɩ Farizɩan tiinə bam, 'a b'a wanɩ 'a na cwəŋə sɩ 'a tɔgɩ 'a zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋ. 21Abam ye nɩ ba dɛɛn brɩ dɩbam kwə bam ba wɩ: 'Yɩ zaŋɩ n gʋ nɔɔnʋ. Wʋlʋ nan na gʋ nɔɔnʋ, ba maŋɩ sɩ ba di o taanɩ mʋ.' 22Kʋ daarɩ, a nan lagɩ a ta dɩ abam nɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ na jɩgɩ ban-zɔŋɔ dɩ o ko-bu, kʋ maŋɩ sɩ ba di kʋntʋ tu dɩ taanɩ mʋ. Wʋlʋ na tagɩ dɩ o ko-bu o wɩ, o ba jɩgɩ wʋbʋŋa, kʋ maŋɩ sɩ dɩbam sarɩya-dirə nakwa bam mʋ di kʋntʋ tu taanɩ. Nɔɔnʋ wʋlʋ dɩ na tagɩ dɩ o ko-bu o wɩ, o yɩ joro, kʋ maŋɩ sɩ kʋntʋ tu zʋ min-tɩʋ mʋ. 23Kʋntʋ ŋwaanɩ, nmʋ na lagɩ n kwe n pɛɛrɩ n pa Wɛ, yɩ n laan na guli nɩ n ko-bu jɩgɩ n ban-zɔŋɔ, 24sɩ n tiŋi n pɛɛrɩ dɩm, sɩ n joori n vu n ko-bu wʋm te sɩ 'a fɔgɩ daanɩ. Nmʋ na kɩ kʋntʋ, sɩ n laan joori n ba n kwe n pɛɛrɩ dɩm n pa Wɛ. 25Kʋ daarɩ, nɔɔnʋ nan na jaanɩ-m o vu o saŋɩ, sɩ n kɩ lɩla n pa 'a fɔgɩ daanɩ yɩ 'a daa ta wʋ yi sarɩya yam dim jəgə kam. Kʋ na daɩ kʋntʋ, o laan w'ʋ kɩ nmʋ sarɩya-diru wʋm jɩŋa nɩ, sɩ o pa n na cam. Wʋntʋ dɩ laan w'ʋ kɩ-m o tɩntʋŋnʋ jɩŋa nɩ, sɩ o ja-m o vu o kɩ pɩɩna digə nɩ. 26A lagɩ a ta cɩga dɩ nmʋ sɩ, n'n ta n wʋra taan. Nmʋ na wʋ ŋwɩ jɩnɩ dɩm maama n ti, ba b'a yagɩ-m. 27Abam nan ye nɩ ba maŋɩ ba ta ba wɩ: 'Yɩ zaŋɩ n pəni dɩ n doŋ kaanɩ.' 28Amʋ nan lagɩ a ta abam nɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ na nii kaanɩ dɩ fra tɩn, kʋ nyɩ dɩ o maŋɩ o pəni dɩd-o mʋ o wʋbʋŋa na lag-o tɩn ŋwaanɩ. 29Kʋntʋ tɩn, nmʋ jazɩm yi na paɩ n kɩ lwarɩm, sɩ n lɩ-dɩ n yagɩ. Nmʋ yɩra daa dɩdʋa na cɔgɩ, kʋ'ʋ ta lana kʋ pa-m kʋ dwe n yɩra yam maama na wʋra yɩ ba dɩ-ya min-tɩʋ nɩ. 30Nmʋ jazɩm mʋ na paɩ n kɩ lwarɩm, sɩ n go-dɩ n yagɩ. Nmʋ yɩra daa dɩdʋa na cɔgɩ, kʋ'ʋ ta lana kʋ pa-m kʋ dwe n yɩra yam maama na zʋ min-tɩʋ. 31Ba maŋɩ ba ta ba wɩ: 'Nɔɔnʋ wʋlʋ na yagɩ o kaanɩ, kʋntʋ tu maŋɩ sɩ o pa-o tɔnɔ kʋlʋ na w'ʋ brɩ nɩ ba yagɩ daanɩ tɩn.' 32Amʋ nan lagɩ a ta abam nɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ na yagɩ o kaanɩ yɩ kʋ daɩ nɩ o cɔgɩ dɩ baarʋ tɩn, kʋntʋ tu pɛ kaanɩ wʋm kɩ bwəŋə mʋ, dɩ o daa na zʋ barʋ wʋdoŋ tɩn. Nɔɔnʋ wʋlʋ maama nan na di kaanɩ wʋm kʋntʋ tɩn, kʋntʋ tu dɩ kɩ bwəŋə mʋ. 33Abam maŋɩ 'a ye nɩ ba dɛɛn brɩ dɩbam kwə bam ba wɩ: 'Yɩ zaŋɩ n kwanɩ n ni, dɩ nmʋ na dugə n wɩ n'n kɩ kʋlʋ n pa n Yuutu Baŋa-Wɛ tɩn.' 34Amʋ nan lagɩ a ta a brɩ abam sɩ 'a yɩ zaŋɩ 'a du dɩ kʋlʋkʋlʋ. Yɩ zaŋɩ 'a du durə dɩ Wɛ-sɔŋɔ, bɛŋwaanɩ d'aanɩ mʋ yɩ Wɛ jəŋə je. 35Yɩ du-na dɩ tɩga baŋa dɩ, ka na yɩ Wɛ nɛ cwiim jəgə tɩn ŋwaanɩ. Nan yɩ du-na dɩ Zeruzalɛm dɩ, sɩ kʋntʋ yɩ Wɛ pa-farʋ wʋm tɩʋ mʋ. 36Nan yɩ zaŋɩ 'a du dɩ 'a tɩtɩ yuu dɩ, bɛŋwaanɩ 'a b'a wanɩ 'a pa 'a yuuyuə dɩdʋa tɩtɩ ləni ka ji napoŋo naa nazono. 37Nan pa-na abam 'ɛɛn' ji 'ɛɛn', sɩ abam 'awo' ji 'awo', sɩ 'a daa yɩ wəli kʋlʋkʋlʋ da. Woŋo na wəli da, kʋntʋ yɩ sʋtaanɩ nyɩm mʋ. 38Abam maŋɩ 'a ni sɩ ba tagɩ ba wɩ: 'Nɔɔnʋ na pi n yi, sɩ ba pi kʋntʋ tu dɩ yi. Nɔɔnʋ nan na guri n yəli, sɩ ba guri kʋntʋ tu dɩ yəli.' 39Amʋ nan lagɩ a ta a brɩ abam nɩ, nɔɔnʋ na kɩ-m lwarɩm, sɩ n dɩ daa yɩ kɩ-o lwarɩm n ma n ŋwɩ. Nɔɔnʋ nan na lɔgɩ n jazɩm pʋpɔŋɔ, sɩ n guni kʋdoŋ kʋm dɩ, sɩ o lɔ o wəli da. 40Nɔɔnʋ nan na saŋɩ-m sɩ o joŋi n gwar-bu o jɩnɩ ŋwaanɩ, sɩ n pa o kwe n gwar-bwərə dɩ o wəli da. 41Dɩdɛɛrʋ nan na fɩ-m sɩ n zɩŋɩ o zɩla n vu nabaa yi mʋrʋ, sɩ n zɩŋɩ n vu nabaa yi mʋrr-tɩle. 42Nɔɔnʋ nan na loori-m woŋo, sɩ n kwaanɩ n pa-o-kʋ. Nɔɔnʋ nan na lagɩ sɩ o jɩnɩ woŋo n tee nɩ, sɩ n yɩ van-o. 43Abam maŋɩ 'a ni sɩ ba tagɩ ba wɩ: 'N maŋɩ sɩ n ta n soe n donnə mʋ, sɩ n daarɩ n ta n culi n dʋna.' 44Amʋ nan lagɩ a ta abam nɩ, 'a ta'a soe 'a dʋna, sɩ 'a daarɩ 'a ta'a loori Wɛ 'a pa balʋ na jɩgɩ abam ba bɛɛsɩ tɩn. 45'A na kɩ kʋntʋ doŋ, kʋ'ʋ brɩ nɩ abam yɩ Baŋa-Wɛ biə mʋ. Bɛŋwaanɩ dɩntʋ ba pɔɔrɩ nɔɔna daanɩ, DƖ paɩ wɩa nyɩ nɔn-balwaarʋ dɩ nɔn-ŋʋna maama baŋa nɩ. DƖ ta kwəri DƖ paɩ dʋa nɩ ka paɩ balʋ na kɩ lanyɩranɩ dɩ balʋ na kɩ balɔrɔ tɩn maama. 46Abam nan na soe balʋ dɩ na soe abam tɩn yɩranɩ, bɛɛ nyɔɔrɩ mʋ 'a w'ʋ na Wɛ tee nɩ? Lampo-joŋnə dɩ yəni ba kɩ kʋntʋ doŋ mʋ. 47Abam nan na zuli 'a cʋrrʋ yɩranɩ mʋ, abam kɩ 'a dwe 'a donnə bam na? Balʋ na yəri Wɛ tɩn dɩ nan yəni ba kɩ kʋntʋ doŋ mʋ. 48Abam nan maŋɩ sɩ 'a ta'a yɩ lanyɩranɩ dɩ cɩga tiinə, nɩ 'a Ko Baŋa-Wɛ na yɩ lanyɩranɩ dɩ cɩga tu te tɩn.

will be added

X\