AR MATEO 5

1Nu mi hyanda ar Hesu mi ñ'owi nze̱ye̱ ya jö'i, bi bo̱xa har t'o̱ho̱. Ne mi zo̱ni bi hñudi, ha nuyá ma̱xte bi ma ba tsu̱di. 2Ne ar Hesu bi ndu̱i bi utwabi'u̱, mi embabi njawa: 3—Nza̱tho nu'u̱ togo hingya ñ'ets'i, ngetho xi nhwëkwabi ár ts'u̱t'wi Jö. 4Nza̱tho nu'u̱ zoni, ngetho Jö go ma da hot'u̱. 5Nza̱tho nu'u̱ tse̱tatho gatho, ngetho go ma da t'umba ar ximha̱i yá me̱ti'u̱. 6Nza̱tho nu'u̱ xa ne da 'yo̱t'a nö'ö xiñho, ngetho Jö xa ma da umba nö'ö ne'u̱. 7Nza̱tho nu'u̱ pe̱'sa yá nhwëki, ngetho Jö ma da me̱'spa ar nhwëki n'ehe. 8Nza̱tho nu'u̱ xint'axi yá mfeni, ngetho ma da hyant'u̱ Jö. 9Nza̱tho nu'u̱ togo 'ba̱ made höka ar hñö, ngetho ma da t'embabi yá bötsi Jö. 10Nza̱tho nu'u̱ tho ya nt'u̱tsa o̱t'a nö'ö xiñho, ngetho ma da m'u̱'u̱ hár ts'u̱t'wi Jö. 11Nza̱tho nú'mu̱ xta ts'añ'ahu̱ ne xta nt'u̱tsa'ihu̱, ne da nju̱s'ahu̱ ya nhemhñö ngetho gi te̱ngagihu̱. 12Xa gi njohyahu̱, ngetho Jö ma da 'ra'ahu̱ n'ar döta nthöhö núnu̱ mañö mhets'i. Njap'u̱ bi nt'u̱tsa yá m'e̱hni Jö mi 'bu̱ mam'e̱t'o. 13Nu'ahu̱ gi ñhe̱hwihu̱ ar u xi nku̱hi habu̱ t'u̱ts'i. Jange 'ñuhu̱ ri hogam'u̱ihu̱, ngetho xi'mu̱ ar u da m'e̱ ár ñ'uxi, hanja dar nku̱hi 'mu̱. Nö'ö ar u'ö hinter ñho, da t'e̱mp'u̱tho da nhe'mi. 14Nu'ahu̱ gi ñhe̱hwihu̱ n'ar ñot'i. N'ar hnini di huxa mañö n'ar t'o̱ho̱, hinda tsa̱ da t'ögi. Nu'ahu̱ n'ehe hinda tsa̱ gi 'ñöhu̱ ri hogam'u̱ihu̱. 15Hinto tso̱ n'ar ñot'i ne da ye'ma n'ar ts'o̱i da go'mi. Da 'ñexa habu̱ xi ñhets'i, ne da yot'wa gatho nu'u̱ 'bu̱ har ngu. 16Jahu̱p'u̱, ñ'uhu̱ n'ar hogam'u̱i ha yá nthandi ya jö'i, ne xta hyant'u̱, da nsundabi ri Dadahu̱ bi 'bu̱ mhets'i. 17Yo gi beñhu̱ xta e ga hwatwa yá 'be̱pate ar Moise, wa xta e ga jö'spa nö'ö xi mönga yá m'e̱hni Jö. Nuga xta e ga o̱t'a gatho ngu xi möñ'u̱. 18Xa majöni di xi'ahu̱, hinxi göxta ar ximha̱i ne ar mhets'i, xta wadi da tho gatho nö'ö mönga hár t'ofo ar Moise, hinda ma da go n'ar mhö wa n'ar xe̱ni da njap'u̱tho. 19Nö'ö togo hinda 'yo̱t'a gatho nö'ö mönga hár T'ofo Jö, mödi n'ar tsi t'u̱lo 'be̱pate, ne njap'u̱ da uta ma'ra, hints'u̱ ma da nhumañho hár ts'u̱t'wi Jö. Ha nö'ö togo da 'yo̱t'a gatho ngu mönga hár T'ofo Jö ne da uta ma'ra, nö'ö ma da t'e'spa ár nsunu̱ hár ts'u̱t'wi Jö. 20Di xi'ahu̱, nu'mu̱ hingi pe̱'su̱ n'ar hogam'u̱i di töta yá m'u̱i ya de̱nga'be̱pate ne yá m'u̱i ya böt'ofo, hinda tsa̱ gi ku̱thu̱ hár ts'u̱t'wi Jö. 21Gi pöhu̱, ri palehu̱ bi nsipabi mam'e̱t'o: Yo gi ñhotehu̱. Nö'ö toga da ñhote, hinda k'ont'a ar mfe̱i xi t'e̱kwabi. 22Ha nuga di xi'ahu̱, nu'mu̱ togo da mbo̱ ár kwe̱ da u̱tsa ár ñ'ohu̱, ja te da hñöxa majöni har ts'u̱t'wi. Nö'ö togo da 'ñemba ár ñ'ohu̱ xi 'be̱ ár mfeni, ma da duxa ar ts'oki ne pe̱'sa te da dö har ts'u̱t'wi. Ha nu'mu̱ togo da zanga ár ñ'ohu̱ ne da 'ñembabi hinter 'be̱fi, nö'ö ma da gut'a har tsibi hiñham'u̱ da hwet'i. 23Jange nu'mu̱ xka hömfu̱ n'ar m'o̱ñho̱ Jö har nijö, ne ka gi beñhu̱nu̱ xka tso̱thwu̱ ár mu̱i ri ñ'ohu̱, 24tsohnu̱hmö ri m'o̱ñho̱hu̱, ne di möhu̱ ba a̱fu̱ ar pumbate ri ñ'ohu̱, ne nupya hö, ba e gi umfu̱ ri m'o̱ñho̱hu̱ Jö. 25Nu'mu̱ n'a ri ñ'u̱nihu̱ da zix'ahu̱ har ts'u̱t'wi, nú'mu̱ gi ñ'owihu̱ har 'ñu, ñhogamu̱iwihu̱. Ngetho xki tso̱ngwihu̱ har ts'u̱t'wi, da da̱'ahu̱ ar nza̱ya̱, ne nö'ö da xipa yá ma̱xte da go'ahu̱ har fa̱di. 26Xa majöni di xi'ahu̱, hinda tsa̱ gi po̱ñhu̱, m'e̱t'o gi k'ot'a ri tha̱ihu̱. 27Xka 'yo̱hu̱ xi t'enga mam'e̱t'o: Yo gi tsimfu̱ ár nthöti ri ñ'ohu̱. 28Ha nuga di xi'ahu̱, nu'mu̱ togo da k'öt'a n'ar 'be̱hñö da 'be̱nte, xi 'yo̱t'a n'ar ts'oki. Ñhe̱hwitho ngu xi zimba ár 'be̱hñö man'a, ngetho bi benga hár mfeni. 29Jange nu'mu̱ ri da̱hu̱ ar ñ'e̱i ha̱'ahu̱ gi 'yo̱thu̱ ar ts'oki, hñöhu̱ gi 'ye̱ñhu̱. Xiñho ho̱nse̱ gi 'be̱hu̱ n'a xe̱ni ri ndo'yohu̱, ngetho tema ñho gi ju̱ju̱ di xo̱ge ri ndo'yohu̱ ne da t'e̱nt'ahu̱ har tsibi hiñham'u̱ da hwet'i. 30Nu'mu̱ ri 'ye̱hu̱ ar ñ'e̱i ha̱'ahu̱ gi 'yo̱thu̱ ar ts'oki, hye̱ju̱ gi 'ye̱ñhu̱. Xiñho ho̱nse̱ da m'e̱ n'a xe̱ni ri ndo'yohu̱, ngetho tema ñho gi ju̱ju̱ di xo̱ge ri ndo'yohu̱ ne da t'e̱nt'ahu̱ har tsibi hiñham'u̱ da hwet'i. 31Xi t'enö n'ehe: Nö'ö togo da hye̱ ár 'be̱hñö, mahyoni da hyokwa n'ar he̱'mi ñhe̱gi. 32Ha nuga di xi'ahu̱, nö'ö togo da hye̱p'u̱ ár 'be̱hñö, ne hinte ma ts'oki xi dimbabi ñ'owi man'ar jö'i, nö'ö ar döme'ö japa ar 'be̱hñö da nts'oki. Ha nö'ö togo da nthötwi, po̱ntho xi zimba ár 'behñö ár ñ'ohu̱. 33Xka 'yo̱hu̱ n'ehe, bi nsipabi ri palehu̱ mam'e̱t'o: Yo gi 'ñet'a Jö made nu'mu̱ hingi pödi da za̱ gi 'yo̱t'e, ha nu'mu̱ te xka ñöt'a Jö, 'yo̱t'a ngu xka xipabi. 34Ha nuga di xi'ahu̱: Hinto gi 'ñethu̱ made; hingi 'ñethu̱ made mhets'i, ngetho ka bi 'bu̱hnu̱ ár thuxandö Jö. 35Hingi 'ñethu̱ made ar ximha̱i, ngetho ka exp'u̱ ár wa. Hingi 'ñethu̱ made ar hnini Herusalen, ngetho ár hnini ar döta Ndö. 36Hingi 'ñethu̱ made ri ñöhu̱, ngetho hinda tsa̱ gi japa ri xtöhu̱ da t'axki wa da boki. 37Hinge mahyoni te gi 'ñethu̱ made gi hoñhu̱ da t'o̱x'ahu̱. Nu'mu̱ gi möñhu̱ hö, hö, ha nu'mu̱ hin'ö, hin'ö, ngetho nu'mu̱ teme gi huxu̱, go unga ar ts'ondöhi. 38Xka 'yo̱hu̱ xi t'enga mam'e̱t'o: Nö'ö togo da k'e̱t'wa ár da̱ man'a, nda nk'e̱t'wa ár da̱'ö n'ehe. Ha nö'ö togo nda dokwa n'ár ts'i man'a, nda nthokwa n'ár ts'i n'ehe. 39Ha nuga di xi'ahu̱, yo gi to̱xu̱ ar ts'ojö'i. Nu'mu̱ togo da me̱p'a ri hmihu̱ har ñ'e̱i, umfu̱ da me̱p'ahu̱ har ngöhö n'ehe. 40Ha nu'mu̱ togo ne da hñömp'ahu̱ ri pa̱t'ihu̱, umfu̱ da hñöxa ri pahnihu̱ n'ehe. 41Nu'mu̱ togo da ja'ahu̱ gi hñö'sfu̱ n'ar 'be̱ni n'apa ar 'ñu, hñö'sfu̱ yo'gi ár yap'u̱. 42Nu'mu̱ n'ar jö'i te da 'ya̱'ahu̱, umfu̱. Ha nu'mu̱ te da mip'ahu̱, yo ma gi ko̱mfu̱. 43Xka 'yo̱hu̱ xi t'enö n'ehe: Möhu̱ ri ñ'ohu̱ ne u̱tsa ri ñ'u̱nihu̱. 44Ha nuga di xi'ahu̱, möhu̱ ri ñ'u̱nihu̱, mathwu̱ Jö nu'u̱ togo tsañ'ahu̱, 'yo̱thwu̱ ar ñho nu'u̱ togo u̱tsa'ihu̱, 'ya̱fu̱ Jö da ma̱xa nu'u̱ togo ñömañ'u̱ ne e̱k'athohu̱. 45Ngetho nu'mu̱ gi 'yo̱thu̱ njap'u̱, nu'mú̱ hö, yá bötsi'ihu̱ Jö ar Dada bi 'bu̱ mhets'i, nö'ö togo japa ar hyadi da yot'wa ya hogajö'i ne ya ts'om'u̱i, ne pe̱mpa ar 'ye nu'u̱ o̱t'a xiñho ne nu'u̱ hingi o̱t'a xiñho. 46Nu'mu̱ gi möhu̱ ho̱nse̱ nu'u̱ mö'ahu̱ ne nu ma'ra ya jö'i hin'ö, tema nthöhö gi to̱'mhu̱ 'mu̱. Ha hingi njap'u̱ ya ts'om'u̱i n'ehe. 47Nu'mu̱ ho̱nse̱ ri kuhu̱ gi ze̱ngwahu̱ ne nu ma'ra ya jö'i hin'ö, tema ñho gi o̱thu̱ 'mu̱. Ha hingi njap'u̱ nu'u̱ hingya gamfi n'ehe. 48Mahyoni gi ñhogajö'ihu̱ gi möhu̱ gatho, ngu Jö ar Dada bi 'bu̱ mhets'i ar hogajö'i mö'a gatho'ihu̱.

will be added

X\