AR LUKA 11

1Bi zo̱ta n'ar pa ar Hesu mi a̱pabi Jö ár Dada, ne nu mi wa'ö, n'ár ma̱xte bi 'ñembabi: 2Nu ar Hesu bi 'ñembabi'u̱: 3'Rakagihe te ga tsihepya. 4Ne pumgagihe ma ts'okihe, ngetho nuje n'ehe di pumfe togo xi ts'okagihe. Ne yo gi he̱je da döje ar ts'a̱ti, ñöngagihe hinga o̱the nö'ö xi nts'otho. 5Ne ar Hesu bi 'ñemba yá ma̱xte n'ehe: 6Ngetho ka di zo̱ man'ar ñ'o̱ho̱ di ntsix'be n'ehe, xpa e yap'u̱, ha hiñ'otho te ga umbi. 7Ne nö'ö da dödi mbo hár ngu, ne da 'ñenö: Hindi ne gi k'öskagipya. Xta kot'a ma goxthi, ne di hwixa ma bötsi. Jange hinda tsa̱ ga nangi ga 'ra'a nö'ö teme gi a̱di. 8Ha nuga di xi'ahu̱, hinda nangi da umbabi nö'ö te a̱di mödi ár mpöhwi. Da nangi da umba gatho nö'ö k'at'i, njap'u̱ da hye̱gi da 'ya̱pa ár t'öhö. 9Jange di xi'ahu̱, 'ya̱hu̱ ne da t'a'ahu̱. Hyoñhu̱, ne gi tiñhu̱. Mathu̱, ne da nsok'ahu̱ ar goxthi. 10Ngetho nö'ö togo da 'ya̱di, da t'umbabi. Nö'ö togo da hyoni, da dini. Ne nö'ö togo da mafi, da nsokwabi. 11Nú'ahu̱ gar dadahu̱, nu'mu̱ ri bötsihu̱ da 'ya̱'ahu̱ n'ar thuhme, hage gi umfu̱ n'ar do. Xi'mu̱ da 'ya̱'ahu̱ n'ar hwö, hage gi umfu̱ n'ar k'eñö. 12Xi'mu̱ da 'ya̱'ahu̱ n'ar t'axi, hage gi umfu̱ n'ar penzu̱. 13Nu'mu̱ gar ts'oktehu̱, ne gi pöhu̱ gi umfu̱ nö'ö xiñho ri bötsihu̱, hanguhmö ar Dada mhets'i xa da umbabi ár Hñö Jö gatho nu'u̱ togo da 'ya̱pabi. 14N'ar pa ar Hesu bi 'ye̱mba n'ar ts'ondöhi n'ar ñ'o̱ho̱ xki japi nda ngone. Nu mi bo̱nga ar ts'ondöhi, ar gone bi za̱ bi ñö. Ha nuya jö'i bi hyandi, xa bi 'yo̱tho. 15Ha 'ra mi eñ'u̱: 16Ma'ra ho̱nt'a mi ne nda hya̱thmö, mi a̱pabi n'ar nt'udi ndi 'ñe mañö mhets'i. 17Ar Hesu mi pötho tema mi beñ'u̱, jange bi 'ñembabi'u̱: 18Njap'u̱tho n'ehe, nu'mu̱ ar ts'ondöhi da ntunkwi yá mits'ondöhiwi, hanja da me̱'sa ár ts'e̱di'ö. Nuga di xi'ahu̱ njap'u̱, ngetho gi eñhu̱ di e̱nga ya ts'ondöhi di hömpa ár ts'e̱di ar Belsebu ár ndö ya ts'ondöhi. 19Ha nu'mu̱ njap'u̱ ngu gi möñhu̱, xi nuya ri m'e̱hnihu̱ 'mu̱, togo ár ts'e̱di hömpabi da 'ye̱nga ya ts'ondöhi. Go da hñump'a ri hmihu̱'u̱. 20Ha nu'mu̱ di e̱nga ya ts'ondöhi di hömpa ár ts'e̱di Jö, pöhu̱ 'mu̱, ár ts'u̱t'wi Jö xi zo̱kwapya habu̱ gi 'bu̱hu̱. 21Nu'mu̱ n'ar ñ'o̱ho̱ jár ts'e̱di ne the̱ ya bo̱jö tsa̱ da su ár ngu, 'be̱'sa xiñho gatho yá ñho 'mu̱. 22Ha nu'mu̱ da zo̱ man'a di töte ár ts'e̱di, ne da döhö, da hñömba yá bo̱jö the̱ nda su ár ngu. Da hñö'spabi nö'ö mi pe̱ts'i, ne da hyemba yá ñ'ohu̱ gatho nö'ö te janu̱. 23Nö'ö togo hindi ñ'o'be, u̱tsagi. Ne nö'ö togo hindi mus'be mahye̱gi, go font'i. 24Nu'mu̱ n'ar ts'ondöhi da bo̱nga ha n'ar jö'i, da ñ'o ha ya ot'a ha̱i, di honga habu̱ da ntsa̱ya̱, ne hinte tini. Nu'mú̱ da bense̱ ne da 'ñenö: Xi'mu̱ ga penga ha ma ngu da po̱ni. 25Ha nu xta pengi da dinga nö'ö ár 'be̱t'o ngu habu̱ mi 'bu̱i, xi njoki, ne xi thoki xiñho. 26Nu'mú̱ nunar ts'ondöhi'ö, dama da hyonga ma yoto yá mits'ondöhiwi di töpa ár nts'o, ne da ku̱t'i da m'u̱hwi. Ne nunár 'be̱fam'u̱i nunar jö'i xki hye̱hmö ar ts'ondöhi, di töta ár nts'o, hinge ngu 'be̱t'o. 27Nú'mu̱ mi mönga njap'u̱ ar Hesu, n'ar 'be̱hñö mi 'bu̱hnu̱ har mhunts'i bi ñö nts'e̱di, ne bi 'ñenö: 28Nu'mú̱ ar Hesu bi dödi ne bi 'ñenö: 29Mi 'yo mi mhunts'a ya jö'i hár nthet'i ar Hesu, ne nö'ö bi 'ñembabi'u̱: 30Ngetho njangu ar Honas bi 'be̱hni ngu ar nt'udi da hyanda ya me Ninibe, njap'u̱tho Nö'ö Togo ba e bi Njö'i, gehnu̱ n'ar nt'udi da hyanda ya jö'i 'bu̱ nuya payu̱. 31Nunar 'be̱hñö mar ndö ndi 'ñe mak'angi, ma da nanga har thöxamajöni, ne ma da hñu'mba yá hmi nuya jö'i 'bu̱ nuya payu̱. Ngetho nuna ba e har yap'u̱ ha̱i nda 'yo̱'spa ár mfödi ar Salomon. Ne gi 'bu̱hwihu̱wa n'a xa töpa ár nsu ar Salomon. 32Nuya me Ninibe ma da nanga har thöxamajöni, ne ma da hñu'mba yá hmi nuya jö'i 'bu̱ nuya payu̱. Ngetho nu'u̱ bi 'yo̱t'wa ár ntso̱'mi nu mi zo ar Honas. Ne gi 'bu̱hwihu̱wa n'a xa töpa ár nsu ar Honas. 33Hinjo'o n'ar jö'i togo da tso̱ n'ar ñot'i ne da 'ñögi, wa da go'ma ha n'ar ts'o̱i. Nö'ö da 'yo̱t'e, da 'ñexa habu̱ da tsa̱ da yot'a gatho mbo har ngu, ne da hyanda nu'u̱ togo da yu̱t'i. 34Nuya ri da̱hu̱ ngu 'ra yá ñot'i ri ndo'yohu̱. Nu'mu̱ ri da̱hu̱ xiñho, xo̱ge ri ndo'yohu̱ 'bu̱ har hyats'i. Ha nu'mu̱ ri da̱hu̱ hingi ho, xo̱ge ri ndo'yohu̱ 'bu̱ har 'be̱xui. 35Jange jamasuhu̱ nö'ö ar ñot'i gi pe̱'su̱, da yot'a xiñho ri mfenihu̱, ne hingi 'bu̱hu̱ har 'be̱xui. 36Nu'mu̱ gatho ri ndo'yohu̱ 'bu̱ har hyats'i, ne hinte ts'omp'a ri mfenihu̱, xa di kop'athohu̱ ar hyats'i, ngu n'ar ñot'i e̱s'ahu̱ ár hyats'i. 37Nu mi wadi bi mönga njap'u̱ ar Hesu, n'ar de̱nga'be̱pate bi 'ya̱par möte nda me̱wi nda ñungwi hár ngu. Bi yu̱t'a ar Hesu, ne bi hñu har mexa. 38Ha nu ar de̱nga'be̱pate xa bi 'yo̱tho mi hyanda ar Hesu himbi nxu̱'ye̱ m'e̱t'o ne nda ñuni ngu yá nt'umbi'u̱. 39Nu'mú̱ ar Hesu bi 'ñembabi'ö: 40Xa xka 'be̱ ri mfenihu̱. Ha hingi pöhu̱, Jö ge'ö bi hyoka xo̱ge ár 'ba̱i ar jö'i, nthi ár ndo'yo ne mbo ár mfeni n'ehe. 41Fa̱xu̱ ya hyoya hyemfu̱ nö'ö gi pe̱'su̱, ne njap'u̱ hö, da nt'axk'a'ihu̱ xo̱ge. 42Hwëkate nu'ahu̱ gar de̱nga'be̱patehu̱. Ngetho gi 'wekwabihu̱ Jö n'a 're̱t'a xe̱ni ar xök'ni, ar ruda ne gatho nu ma'ra ya do̱ni. Ha hinto gi o̱t'wabihu̱ ar ñho, ne hingi möhu̱ Jö. Xiñho gi 'wejwu̱ ár me̱ti Jö, ne hingi hye̱hu̱ gi 'yo̱t'wabihu̱ ar ñho ma'ra, ne gi möhu̱ Jö. 43Hwëkate nu'ahu̱ gar de̱nga'be̱patehu̱. Ngetho gi ne gi hñuhu̱ ha ya nthudi nsu ha ya nijö, ne gi nehu̱ da nze̱ngwa'ihu̱ xa di 'be̱nga nt'ek'ei ha ya ta̱i. 44Hwëkate nu'ahu̱ gar böt'ofohu̱, ne gar de̱nga'be̱patehu̱, xa gar katehu̱. Gi ñhe̱hwihu̱ ya nt'a̱gi hingi nheki, thotya jö'i mañö, ne hingi pö'u̱ tengu ar nts'otho mbo. 45Nep'u̱ bi dö n'ar böt'ofo, ne bi 'ñembabi ar Hesu: 46Ha nunar Hesu bi 'ñenö: 47Hwëkate'ihu̱. Ngetho gi pengi gi hokwabihu̱ yá nt'a̱gi yá m'e̱hni Jö mi 'bu̱ mam'e̱t'o, nu'u̱ bi hyose̱ ri palehu̱. 48Njap'u̱ nheki gi et'athohu̱ ri xu̱thahu̱ nö'ö bi 'yo̱t'a ri palehu̱. Ngetho nu'u̱ bi hyo ya m'e̱hni, ha nu'ahu̱ go gi pengi gi hokwabihu̱ yá nt'a̱gi. 49Jange Jö xki 'ñense̱ hár döta mfödi: Ma ga pe̱mpabi'u̱ ma m'e̱hni ne ma mpo̱te. 'Ra ma da tho, ne ma'ra xa ma da nt'u̱tsa. 50Jange nuya jö'i 'bu̱pya, Jö go ma da got'wabi gatho ár ji yá m'e̱hni xi nhö'mba di ndu̱i nú'mu̱ mi thoka ar ximha̱i. 51Da ndu̱'ma nú'mu̱ mi nhö'mba ár ji ar Abel, di göxa ár ji ar Sakaria nö'ö bi tho madedar m'o̱xm'o̱ñho̱ ne ar nijö. Jange di xi'ahu̱, Jö gatho ma da got'wa nuya jö'i 'bu̱ nuya payu̱. 52Hwëkate nu'ahu̱ gar böt'ofohu̱. Ngetho hingi he̱hu̱ da bötwa ár mhö Jö nu'u̱ togo ne da bödi. Himbi zo ri mfenihu̱, ne hingi he̱hu̱ ma'ra nda zo yá mfeni. 53Nu mi wadi bi mönga njap'u̱ ar Hesu, nuya böt'ofo ne nuya de̱nga'be̱pate, xa bi fa̱ts'i mi o̱t'wa nze̱ ya nt'a̱ni. 54Ngetho xa mi ne nda 'yo̱'u̱ nda mönga nö'ö himi ho, ne njap'u̱ nda dinga te nda hyo̱ts'e.

will be added

X\