AR LUKA 1

1Ja nze̱ye̱ togo xi ne xi 'yotkagihu̱ ar 'ñu gatho nö'ö xta thohu̱wa, ne di pöhu̱ hö njap'u̱, 2njangu xi utkagihu̱ nu'u̱ hár ndu̱i bi hyandase̱, ne bi ñ'o bi mömbabi'u̱ ár mhö ar tsi Hmu. 3Jange nuga n'ehe, Nda Teofilo, nu nda jwadi da ñ'a̱ni xiñho hanja bi ndu̱i ne hanja bi thohyu̱, xta beni ga ot'i ga pe̱ñ'a'i, ne njap'u̱ ga o't'a ar 'ñu, 4ne gi pö xiñho nuna majöni xi t'ut'a'i. 5Nuya pa'u̱ mar ndö ar Erode har ha̱i Nhudea, ne ka mi 'bu̱hnu̱ n'ar möjö már thuhu ar Sakaria, mi 'bu̱ har mhunts'i ár thuhu ar Abia. Ha nö'ö ár 'be̱hñö már thuhu ar Sabe. Gatho yohoyu̱ ma yá mengu ar m'e̱t'o möjö Aron. 6Ar Sakaria ne ár 'be̱hñö xa mi 'bu̱i xiñho hár nthandi Jö, ne mi o̱twa gatho yá 'be̱pate. 7Ho̱nse̱ hinxki dinga ar bötsi, ngetho ar Sabe himi tsa̱ nda ñ'o̱nte, ne gatho yoho mi pe̱'sa nze̱ye̱ ya je̱ye̱. 8Nu ar Sakaria ne ma'ra yá mimöjöwi nuya mi mpe̱hwi, bi zo̱t'ar pa nda yu̱t'a har dönganijö nda me̱pa Jö. 9Nuya möjö bi 'ye̱nts'a ar nthöhö ngu yá nt'umbi'u̱, togo nda yu̱t'i nda tsöt'a ar githni. Ne bi zo ár thuhu ar Sakaria. 10Ha nú'mu̱ mi tsöt'a ar githni mbo har nijö, nze̱ye̱ ya jö'i mi 'ba̱ nthi mi mat'a Jö. 11Ar Sakaria n'a mbi hyandwatho n'ár e̱nxe̱ Jö mi 'ba̱ hár ñ'e̱i ar t'u'sgithni. 12Ha nú'mu̱ mi hyandi xa bi zu, ne himi pödi teme nda me̱fi. 13Ha nunar e̱nxe̱ bi 'ñembabi: 14Nunu̱ xa ma da ja'a'i gi njohya, ne nze̱ye̱ ya jö'i xa ma da njohya n'ehe xta m'u̱i. 15Ngetho nunu̱ xa ma da njár nsu hár nthandi Jö. Hinda za̱ da zi ar ixkat'afi ne gatho nö'ö unga ar nti. Ne di oda nzit'e̱i, di hömpa ár Hñö Jö. 16Ma da zo ya me Israel, ne nze̱ye̱ ma da hye̱p'u̱ yá ts'oki, ne da mengi da hyonga Jö ár Dada'u̱. 17Gehnu̱ di 'be̱t'o hokwa habu̱ da tho ar tsi Hmu. Ma da t'umba ár ts'e̱di ngu nö'ö bi t'umba ar Elia, da xokwabi yá mfeni ya dada da mö yá bötsi, ne nuya me̱'sku da 'yo̱de nö'ö nsipabi. Njap'u̱ da hyokwa yá m'u̱i ya jö'i, ne xta 'ñep'u̱ ar tsi Hmu da 'yo̱ts'e. 18Ha nuna ar Sakaria bi 'ñemba ar e̱nxe̱: 19Bi döta ar e̱nxe̱ ne bi 'ñembabi: 20Ha hinga ñ'emu̱i, jange ma gi ngone, hinda za̱ gi ñö gatho nuya payu̱ hinxi m'u̱ta ri bötsi. Ngetho ma da thogi gatho ngu xta mö xta zo̱nga ar pa xi benga Jö. 21Ha nu'u̱ ya jö'i mi 'ba̱ nthi, mi to̱'mi nda bo̱nga ar Sakaria. Ne himi pödi teme nda beni, ngetho mi ya'ö mi o mbo har nijö. 22Ha nu mi bo̱ñ'ö, hinto mi tsa̱ nda ñöwi ngetho mi gone. Njap'u̱ bi böta ya jö'i xki hyanda n'a ngu ar t'i núnu̱ mbo. Ne mi ja yá 'ye̱ mi zo'u̱, ne bi gotho mi gone. 23Ha nu mi wa ya pa mi mpe̱ har nijö, bi menga ár ngu. 24Hingar yapa ar Sabe ár 'be̱hñö bi mu̱di bi nda̱thi, ne himbi bo̱ngár ngu ku̱t'a nzönö. Ne mi enö: 25Nunár hwëki Jö xi hñögagi ma m'e̱tsa̱ himi tsa̱ nga tingar bötsi. 26Mi tho 'rato nzönö, Jö ba pe̱hna man'agi ar e̱nxe̱ Grabie, bi zo̱nga har hnini Nasare har ha̱i Ngalilea. 27Ba e bi k'ö'sa n'ar nxutsi már thuhu Maria. Nunar nxutsinu̱ xki t'a̱di nda nthötwi n'ar ñ'o̱ho̱ már thuhu ar Huse, n'a yá 'be̱to ar ndö Dabi. 28Mi yu̱t'a ar e̱nxe̱ mbor ngu habu̱ mi 'bu̱ ar Maria, bi ze̱ngwa ne bi 'ñembabi: 29Nu ar Maria mi hyanda ar e̱nxe̱, bi 'yo̱da nuya mhö mi nsipabi, ne mi bense̱ teme ndi bo̱nga nunar nze̱ngwanu̱. 30Nu'mú̱ ar e̱nxe̱ bi 'ñembabi: 31Ma gi nda̱thi ne ma da m'u̱ n'a ri bötsi, ne gi hñu'spabi ár thuhu ar HESU. 32Nö'ö xa ma da me̱'sa n'ar döta nsu, ne ma da t'embabi ár T'u̱ Jö bi 'bu̱ mhets'i. Ne Jö ar tsi Hmu ma da 'ñexa hár thuxandö, habu̱ mi huxa ar ndö Dabi ár pale. 33Ne ma da ndö hár hnini yá 'be̱to ar Hakob gatho ya pa, ne nuna ár ts'u̱t'wi hinda ma da göts'i. 34Nu'mú̱ ar Maria bi 'ya̱mbabi ar e̱nxe̱: 35Ar e̱nxe̱ bi dödi ne bi 'ñembabi: 36Ne ar Sabe ri mëni, ngu gatho gi pöhu̱ himi tsa̱ nda dingya bötsi, nupya mödi xi ndötajö'i, pe̱'sa 'rato nzönö bi mu̱di bi nda̱thi. 37Ngetho Jö hinter ñhembibi da 'yo̱t'e. 38Nu'mú̱ ar Maria bi 'ñembabi ar e̱nxe̱: 39Nuya pa'u̱ dama bi ma ar Maria, ma ba tso̱nga ha n'ar hnini mi 'bu̱ ha ya t'o̱ho̱ har ha̱i Nhudea. 40Mi zo̱ni bi yu̱t'a hár ngu ar Sakaria, ne bi ze̱ngwa ar Sabe. 41Nu mi 'yo̱ ár nze̱ngwa ar Maria, bi 'ñönga ár bötsi mbo hár mu̱i, ne xa bi hñönga ár Hñö Jö. 42Bi ñö nts'e̱di ne bi 'ñemba ar Maria: 43Hanja xi t'akar se̱ki da k'öskagi ár nönö ma tsi Hmuhu̱. 44Ngetho ngu da o̱xa ri nze̱ngwa, numa bötsi bi njohya bi nsa̱gi mbo ha ma mu̱i. 45Jö xi jöp'a'i, ngetho ga ñ'emu̱i gatho ngu xi xi'a'i ar tsi Hmu nda thogi. 46Nu'mú̱ ar Maria bi 'ñenö: Di e̱nt'a ma mu̱i di nsundabi ma tsi Hmu mhets'i. 47Ne di e̱nt'a ma ts'e̱di di johya di o̱xa nö'ö xi 'yo̱tkagi Jö ma Po̱ho̱te. 48Ngetho xi ko ár mu̱i xi hyandgagi ár tsi 'be̱gogi. Da ndu̱ nunar panu̱ di map'u̱, nuya jö'i di 'ñep'u̱ da 'ñengagi, Jö xa xi jöp'a'i. 49Ngetho Jö togo ár me̱ti ar ts'e̱di, xa xi 'yo̱tkagi ya döta 'be̱fi. Xa nsunda ár thuhu'ö. 50Jö pe̱'spa ar nhwëki gatho nu'u̱ ne da 'yo̱t'a nö'ö möñ'ö, ne hingi thege, thota n'ar m'u̱i di ma man'ar m'u̱i. 51Xi ñ'udi ngu nö'ö hinte k'at'a ár ts'e̱di. Ne xi japi xi 'be̱ yá tsa̱ gatho nu'u̱ xa exa yá nsu. 52Xi hñöka nu'u̱ mi ja yá ts'e̱di habu̱ mi huts'i, ne nö'ö ar nsu mi pe̱s'u̱, xi umba nu'u̱ hinte mi pe̱ts'i. 53Nu'u̱ mi tu ar thuhu, xi umbabi xi niñö, ha nu'u̱ mi pongwathobi, xi hñömbabi gatho. 54Xi ma̱xa ár hnini Israel yá 'be̱go, ne hinxi pumhni da me̱'spa ar nhwëki. 55Xi 'yo̱t'a ngu xki ñöt'wabi ma dadahu̱ ar Abra, ne gatho yá 'be̱to ne yá ma̱nga'be̱to; hinge nda the ár nhwëki pe̱'spabi'u̱. 56Ar Maria bi m'u̱hwi ar Sabe ngu hñu nzönö. M'e̱fa bi menga ár ngu. 57Mi zo̱nga ar pa bi m'u̱ ár bötsi ar Sabe. 58Ne mi bö gatho yá n'angu ne yá mëni hanja Jö xki hwëkwabi n'ar bötsi, ma ba k'öts'i bi njohyawi. 59Ha nu ár hñöto mpa, ba e'u̱ bi hñu'spabi ar nse̱gi hár ndo'yo ngu yá nt'umbi'u̱. Mi ne nda thu'spabi ár thuhu ar Sakaria ngu ár dada. 60Ha nunár nönö bi 'ñenö: 61Nuyu̱ bi dötwabi ar Sabe: 62Nep'u̱ bi ja yá 'ye̱ bi t'a̱mba ár dada tema thuhu nda thu'spabi. 63Har Sakaria xki ngone, jange bi 'ya̱ n'ar xithe̱, ne ka bi hñuxp'u̱: Ár thuhu ar Xuwa. Gatho nuya mi 'bu̱hnu̱ xa mi 'yo̱tho. 64Ge'mu̱ bi mengi bi xo ár ne ar Sakaria, ne bi mu̱di bi nsundabi Jö. 65Gatho nuya jö'i bi hyanda nu te xki thogi, mi 'yo̱tho ne himi pödi te nda beni. Ne nunar 'bedenu̱ bi nxanga xo̱ge ya t'o̱ho̱ Nhudea. 66Gatho nu togo xki bödi, mi o yá mfeni, ne mi ense̱ n'a ngu n'a: 67Nu ar Sakaria ár dada ar bötsi, xa bi zinga ár Hñö Jö, ne bi ndu̱i bi mönga nö'ö mi umba Jö nda mö, ne bi 'ñenö: 68Xa nsunda Jö ma tsi Hmu mhets'i, ár Dada ya me Israel, ngetho xpa e da po̱kagihu̱ yá hninigihu̱. 69Xpa pe̱nkagihu̱ n'ar Po̱ho̱te nö'ö hinda the ár ts'e̱di, xpa po̱nga ha yá ma̱nga'be̱to ar ndö Dabi ár 'be̱go Jö. 70Gehnu̱ xki ñötkagihu̱ Jö, ngu bi mönga yá hoga m'e̱hni mam'e̱t'o. 71Bi ñötkagihu̱ nda ñöngagihu̱, hinte nda jaju̱ ma ñ'u̱nihu̱ ne nu'u̱ hingi ne da nugagihu̱. 72Nda me̱'spa ar nhwëki ma palehu̱, ne hinge nda pumhni ár hoga nkohi bi nkohwi. 73Nunár ñhöt'i Jö bi 'ñet'ase̱ ár thuhu, bi xipa ar Abra ma palehu̱, nda 'rakagihu̱. 74Bi xipabi nda ñöngagihu̱ hinte nda jaju̱ ma ñ'u̱nihu̱, njap'u̱ nga pe̱pabihu̱'ö, ne hinto nda pikagihu̱. 75Ne nga 'yohu̱ xiñho, nga 'bu̱hu̱ xint'axi hár nthandi Jö gatho ma tehu̱. 76Ha nu'ge ma tsi bötsi'i, ma da nsi'a'i ár m'e̱hni'i Jö 'bu̱ mhets'i, ngetho ma gi 'be̱t'o gi paxt'wa ár 'ñu ar tsi Hmu. 77Gi xipa ár hnini Jö ma da mpumbabi yá ts'oki, ne njap'u̱ da mpo̱'u̱. 78Ngetho Jö ma tsi Dadahu̱ bi ko ár mu̱i, bi ñ'udi ba pe̱nkagihu̱ n'ar 'ra'yo hyats'i bi nheki mhets'i, 79da yot'wabi yá mfeni gatho nu'u̱ 'bu̱ har 'be̱xui, to̱'mda ar ndöte. Ne da yotkagihu̱ ar 'ñu ga 'bu̱hu̱ n'ar hogam'u̱i. 80Ne nuna ar bötsi mi te ne mi xu ár ts'e̱di ár pa. Mi 'bu̱se̱ ha ya ot'at'o̱ho̱. Ba e bi ñ'udi nú'mu̱ mi zo̱nga ar pa bi ndu̱i bi zo ya me Israel.

will be added

X\