Mateo 5

1Yesu kena balaŋ burum baŋ nɛ, ↄ gyeŋa bula daale gyu ke kyaa ke dↄↄ. Keŋte ↄ kaseela baŋ kↄŋawↄ kaa kyaa kilisi e. 2Botↄↄ te ↄ gyuusu ↄ nↄↄ ↄ na wola wↄ nyiaa, 3"Ɛmɛɛ baŋ ɛ ba mo ɛ wose pou lↄ Wurubuarɛ dↄↄ nɛ ɛmɛɛ na nyeebam, nawolo nyi ɛmɛɛ te Wurubuarɛ gyoori keŋ yɛɛ ɛ wui. 4Ɛmɛɛ baŋ ɛ ne di walaŋsa nɛ ɛmɛɛ na nyeebam, nawolo nyi Wurubuarɛ waa kyↄlɛɛ ŋon. 5Ɛmɛɛ baŋ ɛ ne yↄkↄse ɛ wose nɛ ɛmɛɛ na nyeebam, nawolo nyi ɛmɛɛ te tɛɛle kei gyae kaa bese ɛ wui. 6Ɛmɛɛ baŋ ɛ loo gyakaa nideli nyi ɛ ke yɛɛ kpene keŋ tenɛɛ Wurubuarɛ siaman nɛ ɛmɛɛ na nyeebam, nawolo nyi Wurubuarɛ waa fa ŋon abↄↄ ŋan ɛ ne gyae lee ɛ konↄↄ man nɛ. 7Ɛmɛɛ baŋ ɛ ne wii balaŋ waraŋase nɛ ɛmɛɛ na nyeebam, nawolo nyi Wurubuarɛ waa wii ɛmɛɛ mↄ waraŋase. 8Ɛmɛɛ baŋ dukum kamasɛ be doo ɛ konↄↄse man ya nɛ ɛmɛɛ na nyeebam, nawolo nyi ɛmɛɛ ne gyae la ɛ kena Wurubuarɛ. 9Ɛmɛɛ baŋ ɛ ne yele wosefɛɛreŋ ne kↄŋ balaŋ nsana nɛ ɛmɛɛ na nyeebam, nawolo nyi ɛmɛɛ te baa baake nyi Wurubuarɛ bia. 10Ɛmɛɛ baŋ bɛɛ naase ŋon diyem nyi ɛ ne yɛɛ kpene keŋ tenɛɛ Wurubuarɛ siaman dↄↄ nɛ, ɛmɛɛ na nyeebam, nawolo nyi ɛmɛɛ te Wurubuarɛ gyoori keŋ yɛɛ ɛ wui." 11"Ɛmɛɛ baŋ balaŋ na tee ŋon te bɛɛ naase ŋon diyem te bɛɛ kɛrɛɛ ɛ nↄↄse yako nombiakumɛɛ gyakaa ɛ dↄↄ, nawolo nyi keŋ e silana maŋ dↄↄ nɛ, ɛmɛɛ na nyeebam. 12Ɛ yela ke yɛɛ ŋon gyoŋ nideli, nawolo nyi kom keŋ Wurubuarɛ waa tↄ ŋon adido nɛ ka boe. Mena keŋ bɛɛ naase ŋon diyem nɛ, mena ke te be naase Wurubuarɛ akpeŋkpeŋgyↄↄra baŋ bↄↄ kyaa pɛte ɛ be kↄŋ nɛ diyem." 13"Ɛ yɛɛ ŋgba yabia nɛ fa balaŋ tɛɛle kei dↄↄ. Mↄna akpaa yabia gyoŋ keŋ da lee ke man na, n be gyae n ke tale yela ka ke yɛɛ gyoŋ bela ya. Dekↄŋ mena na yabia kenaŋ be dei fa kolo na kolo ke yɛɛ bela ya. Bee fuŋ ke bo leki, na balaŋ ke sakatee ke laŋ." 14"Ɛ yɛɛ ŋgba keŋmaŋee nɛ fa balaŋ tɛɛle kei dↄↄ. Donↄↄ keŋ ke gyakaa bula dↄↄ nɛ bɛɛ weese ya. 15Ŋolo bɛɛ kyaŋee kanea na waa mo kolo wuu ke dↄↄ ya, mↄna ↄ na mo ke bo gyakaa kolo dↄↄ adido, na ke nyiŋ naa fa balaŋ baŋ pou be kyaa dekpaŋalaŋ man nɛ. 16Mena mↄ te ɛ yela balaŋ kena ɛ keŋmaŋee keŋ. Kei ne gyae la ke yela balaŋ kena ɛ nombia kpaakpaa ŋan ɛ ne yɛɛ nɛ, na baa nyiŋ lese ɛ kya ŋon ↄ kyaa adido nɛ yele." 17Keŋte Yesu besewↄ yako wↄ nyiaa, "Ɛ na gyueŋ nyi me kↄŋae me kaa bɛɛ Wurubuarɛ mmaraase, yaa nombia ŋan Wurubuarɛ akpeŋkpeŋgyↄↄra be yako see nɛ ya. Ma te kↄŋ nyi me kaa bɛɛ ŋa ya, mↄna me kↄŋae na maa yela nombia ŋenaŋ pou ke kↄŋ ŋgba ba ke yako see nɛ. 18Ampaŋ yaa mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, adido na tɛɛle kei pou nyiŋa te wↄlɛɛ ta ya nɛ, mmaraase ŋan man dokoloŋ, yaa keŋmarasebii dokoloŋ kooŋ gba be gyae ka feefo lee ŋe man ya, kelii debaŋ keŋ nombia ŋenaŋ pou gyae ke kↄŋ, ŋgba mena keŋ bↄↄ yako see nɛ. 19Mena dↄↄ walaŋ kamasɛ ŋon ↄ bɛɛ nyi ↄ be di Wurubuarɛ mmaraase kɛŋa man kamasɛ dↄↄ ya, te ↄ wola balaŋ mↄ nyi be na di ŋe dↄↄ ya nɛ, na mena walaŋ ŋonaŋ waa yɛɛ walaŋ kemaasabii Wurubuarɛ gyoori keŋ man. Mↄna walaŋ kamasɛ ŋon ↄ di Wurubuarɛ mmaraase ŋan kamasɛ dↄↄ, te ↄ wola balaŋ mↄ nyi baa di ŋe dↄↄ nɛ, baa baake e nyi walaŋ kegyia Wurubuarɛ gyoori keŋ man. 20Mena dↄↄ mɛɛ yako ŋon ɛ ke nyii nyiaa, akpaa ɛ gbɛɛneŋ ta tenee Wurubuarɛ siaman kela Gyudatena mmaraa wolala baŋ, na Farasiitena dikpii keŋ balaŋ ya nɛ, ɛ be gyae ɛ ka gyoo Wurubuarɛ gyoori keŋ man ya." 21Keŋte Yesu besewↄ yako wↄ nyi, "Ɛ nyii Wurubuarɛ nombia yakowↄ nyiaa, beneŋ beneŋ keŋ na, Wurubuarɛ yako de naanaↄ nyi, 'Ɛ na ko walaŋ ya, te walaŋ kamasɛ ŋon ↄ ko walaŋ na, maa bu e fↄↄ.' 22Mↄna maŋ ne yako ŋon baa nyiaa, 'Walaŋ kamasɛ ŋon ↄ gyeŋ baŋ do ↄ dↄↄ na baa bu e fↄↄ, te walaŋ kamasɛ ŋon ↄ tee ↄ dↄↄ nyi ↄ yɛɛ ohuhoo e na, baa mo e gyu kegyiise siaman na be kaa di ↄ nombia. Te walaŋ kamasɛ ŋon ↄ baake ↄ dↄↄ nyi Diyiŋte na, ↄtenate benaa na boalaŋ man kagyoo.' 23Mena dↄↄ nyi akpaa nyaŋ ŋon n mo kolo kↄŋ Wurubuarɛ kedeesa boe keŋ tɛɛ n kaa deesi, te n tↄↄse nyi ɛmɛɛ na ŋolo dana nombia na, 24tina nya abↄↄ ŋan yela kedeesa boe keŋ tɛɛ botↄↄ, na n ke gyu n dↄↄ ŋon gyaŋ na ɛ kaa desina ya nsana, pɛna n kaa mo nya abↄↄ ŋan deesi fa Wurubuarɛ. 25Nyi akpaa ŋolo de samenaa neŋ na, yɛɛ kakyeŋ na ɛ ke desina ya nsana pɛna nombia kedi wee keŋ kelii. Na mena ya wee kenaŋ de lii na, waa mo neŋ ka do nombiadiiri ŋon nyiŋmaa man, na ŋon mↄ ka mo neŋ ka do kotↄtↄↄtena nyiŋmaa man, na baa mo neŋ ketↄ deni. 26Ampaŋ yaa mɛɛ yako neŋ n ke nyii nyiaa, n be gyae n ka lee deni kenaŋ man ya, kaboena n ke tↄ kom keŋ pou baa do neŋ nɛ taŋ." 27Keŋte Yesu besewↄ yako wↄ nyiaa, "Ɛ nyii Wurubuarɛ nombia yakowↄ nyi alo na baale de yala dↄŋa na, ŋolo na lee ↄ dↄↄ wↄle ya. 28Mↄna maŋ ne yako ŋon baa nyi walaŋ kamasɛ ŋon ↄ kɛɛ alo te ↄ gyakaa e loo na, ↄtenate te yɛɛ dukum Wurubuarɛ siaman. Nawolo nyi Wurubuarɛ siaman na ↄ gyae e baa. 29Akpaa n dunoluŋ sibii ne yele la te n ne yɛɛ dukum na kulu ke leki. Dei nyi nya lee kadeŋ na n ke kyaa Wurubuarɛ gyaŋ kela nyi baa mo n dibiliŋ pou ka do boalaŋ man. 30Te akpaa nyi n dunoluŋ baam ne yele la te n ne yɛɛ dukum na kara ke leki. Dei nyi nya lee kadeŋ na n ke kyaa Wurubuarɛ gyaŋ kela nyi baa mo n dibiliŋ pou ka do boalaŋ man." 31Keŋte Yesu besewↄ yako wↄ nyiaa "Ɛ nyii Wurubuarɛ nombia yakowↄ nyiaa, 'Walaŋ kamasɛ ŋon waa bɛɛ ↄ wɛɛle na, kaboena nyi waa fa e tↄne na kawola nyi ↄ te bɛɛ e.' 32Mↄna maŋ ne yako ŋon baa nyi akpaa alo te gyae baala ya te ↄ baale de bɛɛ e na, ↄ te yeli alo ŋon te wↄlɛɛ yale mmaraase Wurubuarɛ siaman. Te nyaŋ ŋon mↄ n yala alo ŋon ↄ baale be bɛɛ e na, Wurubuarɛ siaman na n gyae ŋolo wɛɛle baa." 33Keŋte Yesu besewↄ yako wↄ nyiaa, "Ɛ nyiiwↄ Wurubuarɛ nombia besewↄ yako gyaŋgba keŋ nyiaa, walaŋ kamasɛ ŋon ↄ kaŋ ntam fa de Gbeŋgyoo Wurubuarɛ na, waa yɛɛ kakyeŋ na waa di ke dↄↄ. 34Mↄna maŋ ne yako ŋon baa nyiaa, ɛ na kaŋ ntam korakora gba ya. Ɛ na kaŋ adido ntam ya, nawolo nyi botↄↄ te Wurubuarɛ kyaa ↄ ne di gyoori balaŋ pou dↄↄ. 35Ɛ na kaŋ tɛɛle mↄ ntam ya, nawolo nyi botↄↄ yɛna Wurubuarɛ nae dɛɛ see. Ɛ na kaŋ Gyerusalɛm donↄↄ mↄ ntam ya, nawolo nyi keŋ yɛna gyoo dinaa ŋon donↄↄ. 36Ɛ na kaŋ ɛ nyee ntam ya, nawolo nyi ŋolo be gyae waa tale yela ↄ nyeenyↄↄse dokoloŋ ke biri yaa ka wolose ya. 37Nombii keŋ kaboena nyi nya sɛɛ 'Ayi' na sɛɛ nyi 'Ayi' te keŋ kaboena nyi nya bɛɛ nyi 'Koa' na, bɛɛ nyi 'Koa.' Nombii da lee kɛŋa wↄle na, lee walaŋkum ŋon gyaŋ." 38Keŋte Yesu besewↄ yako nyiaa, "Ɛ nyii Wurubuarɛ nombia yakowↄ nyiaa, akpaa n dↄↄ de yɛlɛɛ n sibii na nyaŋ mↄ yɛlɛɛ ↄ wui tↄ kom. Te akpaa n dↄↄ de kulu n keli na, nyaŋ mↄ kulu ↄ wui tↄ kom. 39Mↄna maŋ ne yako ŋon baa nyiaa, akpaa ŋolo de yɛɛ neŋ nombiikum na, nyaŋ na mo nombiikum tↄ e kom ya. Te akpaa ŋolo da ŋmera neŋ n dunoluŋ lakaa man na, besena n demena mↄ wui kpu e. 40Nyi ŋolo de samenaa neŋ nyi waa lɛo n kegba wurikyim na, kpee n kegba atetate keŋ mↄ kpu e. 41Akpaa ŋolo da ŋere neŋ nyi ɛmɛɛ na e ke ta nawↄↄtↄↄse kufu na, sɛɛ na ɛmɛɛ na e ke ta nawↄↄtↄↄse sao. 42Akpaa ŋolo da sola neŋ kolo na fa e, te akpaa ŋolo de kↄŋ ↄ kaa paa n kolo na, na bɛɛ ya." 43Keŋte Yesu besewↄ yako nyiaa, "Ɛ nyii Wurubuarɛ nombia yakowↄ nyiaa, gyae n dↄↄ na n ke kↄla ŋon ↄ ne kↄla neŋ nɛ. 44Mↄna maŋ ne yako ŋon baa nyiaa, ɛ gyae balaŋ baŋ bɛɛ kↄla ŋon nɛ, na ɛ ke fane fa baŋ bɛɛ naase ŋon diyem nɛ, 45na kawola nyi ɛ yɛɛ ɛ kya ŋon ↄ kyaa adido nɛ bia gbagbawↄ. Nawolo nyi ↄ ne yele weese ne gyↄↄ fa balaŋ kumɛɛ na balaŋ kpaakpaa pou, te ↄ ne yele ↄga ne ŋɛɛ fa balaŋ baŋ be gbɛɛneŋ tenɛɛ ↄ siaman, na baŋ be gbɛɛneŋ ba tenɛɛ ↄ siaman ya nɛ pou. 46Nyi akpaa ɛ ne gyae balaŋ baŋ bɛɛ gyae ŋon nɛ baageŋ bo na, ɛ na gyueŋ nyi ɛ ke nyiŋ kolo kpaakpaa lee Wurubuarɛ gyaŋ ya, nawolo nyi nombiakumɛɛyɛɛra mↄ koraŋ ne gyae baŋ bɛɛ gyae wↄ nɛ. 47Te akpaa ɛ do ɛ gyoona baageŋ nↄↄ na, woŋ te ɛ ne yɛɛ kela balaŋ akaŋ baŋ? Na mena te balaŋ baŋ bↄↄ gyeŋ Wurubuarɛ ya nɛ mↄ ne yɛɛ yee? 48Mena dↄↄ ɛ yɛɛ balaŋ kpaakpaa keŋ nombiikum kamasɛ na doo ɛ man ya kelii ↄto, ŋgba ɛ kya ŋon ↄ kyaa adido nɛ."

will be added

X\