LOS HECHOS DE LOS APÓSTOLES 7

1Hi³ jáun² tsá² cuá¹lɨ́n³ mí²tsá² hɨ́en¹ ca³záɨh³ Tié³ la³ lá²: ―¿Hí¹ tson² hléh¹ hnú² la³ nɨ́²? 2Jáun² Tié³ ca³ngáɨ³: ―Hnoh² tsá²cáu³, jɨ³ tsá²daun³², re² quián² náh² jáɨ¹³ hi³ juanh²¹ jná¹³ lá². Dió³² Tsá² cú² Tsá² juenh² ca³ma³jnia³² ñí¹con² hla¹ Há²bran²¹ tsá²haun³² jméi² dí¹hio³ ñú¹deh³ dí² tá¹la³ jmɨ́¹ cuá³ tsú² hué³² Mesopotamia, ñeh² bíh¹ hi³ tsa³cuá² tsú² juú² Harán. 3Hi³ ca³juáh³ Dió³²: “Tú³ hué³² quián¹³, jɨ³ ca³la³ jɨ́n³² jun³ renh² nú² nɨ́², cua³² tɨ³ hué³² siáh³, hué³² né³bí¹ hɨ́e¹³ jná¹³”. 4Jáun² Há²bran²¹ cua³han³ hué³² quioh²¹ tsá² Caldea, hi³ ca³ñí¹cuá² juú² Harán. Jmɨ́¹ jun¹ jméi² tsú² né³, Dió³² ca³jau³ Há²bran²¹ la³ tɨ³ hué³² ñí¹ tionh¹ hnoh² lá² ta³né³². 5Tɨ³la³ hí¹ cú¹pih²¹ yáh³ hué³² tiá² ca³lɨ³quioh²¹ hla¹ Há²bran²¹ jmɨ́¹jáun², tɨ³la³ ca³lɨ³ bíh¹ jáɨ¹³ hi³ lɨ³ quioh²¹ tsú² má¹jáun² la³ má²quionh³ jón²zɨ́h¹ jón²cho¹ uá¹jinh¹ tiá² jon² tsú² jmɨ́¹ má²zian² jmɨ́¹jáun². 6Jáun² la³ lá² ca³juáh³ siáh³ Dió³², hi³ chau²¹ jmáɨ¹ hi³ tsa³tiánh² jón²zɨ́h¹ jón²cho¹ tsú² cáun² hué¹³ tsáu² ñí¹ uóunh³. Ñí¹ jáun² né³ chau²¹ jmáɨ¹ hi³ na³caun³ tsáu² ta²¹ chí¹hniéi², cun³ quiún³ nio² hña³láu³ mii² jmoh³ tsú² tsáu² hian² tsɨ́³ ñí¹ jáun². 7Tɨ³la³ ja³bí¹ ca³juáh³ siáh³ Dió³² la³ lá²: “Jná¹³ ñí¹ma³ré¹³ re² tso³ quioh²¹ tsá² na³caun³ tsú² hí³ ta²¹ chí¹hniéi². Hi³ jáun² má¹jáun² má²lɨ́¹³ huén³² tsú² hué³² jáun² hi³ ja³tánh¹ hué³² lá², jáun² ñí¹ lá² má²lɨ́¹³ ma³cáu³² tsú² jná¹³”. 8Jáun² jmɨ́¹jáun² ca³tanh² Dió³² cáun² nió³² quionh³ hla¹ Há²bran²¹. Hi³ jáun² ca³lɨ³ hniáuh³² jmu³ tsú² cáun² li²¹ ca³tɨ²¹ nió³² jáun², hi³ jáun² bíh¹ ca³jmú³ Dió³² héih³² ñí¹con² hla¹ Há²bran²¹ hi³ hniáuh³² tiú³² tsú² chí² láu² hná¹ ñí¹ zian². Cun³ñí¹ hi³ jáun² né³, la³ má²jña³ jmáɨ¹ hi³ ca³lɨ³zian² bíh¹ hla¹ Isaac jon² tsú² ca³jmú³ tsú² la³ jáun² quioh²¹. Ja³bí¹ la³ jáun² siáh³ ca³jmú³ hla¹ Isaac quioh²¹ Jacob jon². Jáun² hla¹ Jacob hí³ né³ ca³lɨ³zian² quian³tun³ jon², ja³bí¹ la³ jáun² bí¹ siáh³ ca³jmú³ hla¹ hí³ quioh²¹ tsá² hí³ jon², tsá² quian³tun³ jméi² tá¹ quia³tún³ tsoh³ dí² tsá² Israel. 9”Tsá¹ jon² hla¹ Jacob hí³ ca³lɨ³ uóu³² tsɨ́³ ñí¹con² Sé³² raɨnh²¹, jáun² ca³hna³ dí² tiáunh¹ la³jmɨ́¹ hnaɨh³² tsáu² hi³ quioh²¹, hi³ jáun² bíh¹ ca³chó³² Sé³² hué³² Egipto hi³ lɨ́n³ jan² tsá² má²dí¹hlánh¹. Tɨ³la³ Dió³² bíh¹ jmɨ́¹ má²hau³ Sé³² hí³, 10jáun² bíh¹ ca³liáun³ tsú² ja¹ la³jɨ́³² uu³mí²tsɨ³². Dió³² bíh¹ ca³jmú³ hi³ jlánh¹ quia³lín³ jmɨ́¹ tsɨ́³ tsú², hi³ jáun² bíh¹ ca³lɨ³ chun¹ tsú² ñí¹con² hla¹ faraón tsá² lɨ́n³ re²¹ hué³² jáun². Jáun² Sé³² ca³lɨ³hiáun¹ hi³ lɨ́n¹³ ta²¹ hi³ jmu³ héih³² tá¹ cáun² hué³² Egipto jáun², jɨ³ ñí¹con² tsá² jmu² ta²¹ hñú¹³ re²¹ nɨ́² siáh³. 11”Jmɨ́¹ lɨ́¹ cáɨn² jáun² né³ ca³lɨ³ zia³² ho³cuóun³ tá¹ cáun² hué³² Egipto jɨ³ hué³² Canaán siáh³, hi³ jáun² ca³ma³tso² lɨ́n³² tsáu² tsɨ́³. Jmɨ́¹jáun² lɨ³ hi³ tiá² zia³² cu³tí³ hi³ cuh³ tsá²haun³² jméi² dí¹hio³ ñú¹deh³ dí². 12Tɨ³la³ jmɨ́¹ ca³lɨ³ ñi³² hla¹ Jacob hi³ la³ zia³² bíh¹ cuú²miih²¹ tɨ³ hué³² Egipto, jáun² ca³zen³ tsú² tsá¹ jon² ñí¹ jáun², la³ cun³ tsá²haun³² jméi² dí¹hio³ ñú¹deh³ dí². 13Jmɨ́¹ má²tɨ³² jáun² tenh³ jéin³² hi³ tsá²táunh¹ tsú² né³, jmɨ́¹jáun² máh³ ca³ma³li²¹ Sé³² ñí¹con² tsá¹ raɨnh²¹ hi³ hí³ bíh¹ dí² cuá³ ñí¹ jáun², hi³ jáun² dá² jmɨ́¹jáun² bíh¹ ca³lɨ³ cuóun³² re²¹ hí³ jún¹ raɨnh²¹ Sé³². 14Jáun² Sé³² né³ ca³jmú³ héih³² hi³ já³² Jacob jméi² tsú² hué³² ñí¹ cuá³ jáun², la³ má²quionh³ tsá¹ raɨnh²¹ tsú²; tsá² hí³ jmɨ́¹ tín³ cun³ hnaɨh³² nio² quiún³ tsɨ²¹ quia³hñá³ tsáu². 15La³ jáun² bíh¹ lɨ³ hi³ ngau³ Jacob hí³ hué³² Egipto, ñí¹ jáun² bíh¹ jún¹ tsú². Ja³bí¹ ñí¹ jáun² bíh¹ ca³tsan³ siáh³ jméi² dí¹hio³ ñú¹deh³ dí² ñí¹ hná¹ jáun². 16Jáun² ca³jón³² tsú² ca³la³ jɨ́n³² hla¹ hí³ tɨ³ hué³² Siquem hi³ ca³ñí¹tionh¹³ tsú² tá²hláu² hué³² ñí¹ ca³la³ hla¹ Há²bran²¹ jmɨ́¹tin² quioh²¹ tsá¹ jon² Hamor, tsá² hué³² Siquem. 17”Jmɨ́¹ ca³tɨ³ ñí¹ chau²¹ jmáɨ¹ hi³ lɨ³tí³ la³ cun³ jáɨ¹³ hi³ ca³jmú³ Dió³² quionh³ hla¹ Há²bran²¹, jáun² tsá²haun³² dí¹hio³ ñú¹deh³ dí² hí³ jlánh¹ ca³juóun³ lɨ́n³² hué³² Egipto jáun². 18Jmɨ́¹jáun² ca³lɨn³ re²¹ hué³² Egipto jan² tsá² tiá² ca³lɨ³ cuóun³² hla¹ Sé³². 19Re²¹ hí³ jlánh¹ hlah³ quionh² chí¹ ca³jmú³ hi³ jmu³ hian² tsɨ́³ ñí¹con² jon² tsá²haun³² dí¹hio³ ñú¹deh³ dí² hí³; re²¹ hí³ ca³jmú³ héih³² hi³ ziu³ cuɨn³ tsáu² dáɨn² pih²¹ jon² ñí¹ lɨ́¹³ hiá¹ tsán¹³. 20Jmɨ́¹jáun² ca³lɨ³zian² Moisés, jan² dáɨn² hí¹ jan² dáɨn² tiá² cunh³ ta³ ñí¹ Dió³²; hnɨ³² zɨ́h² bíh¹ ca³ma³cuóu³² dáɨn² hí³ jméi² mí¹ziú¹³. 21Tɨ³la³ jmɨ́¹ cá¹chó²¹ jmáɨ¹ hi³ ca³chan³ tsú² dáɨn² hí³ cheih³², jmɨ́¹jáun² ca³tsauh¹ tsá²mɨ³ jon² re²¹ dáɨn² hí³, hi³ jáun² ca³jón³² dí² hñú¹³, hi³ ca³ma³cuóun³² dí² la³juah²¹ dúh¹ hi³ jon² dí² hnga². 22Ñí¹ jáun² bíh¹ ca³lɨ³ tɨn² hla¹ Moisés hí³ ca³la³ jɨ́³² hi³ ñi³² tsá² zian² hué³² Egipto; tsá² hí³ ca³lɨn³ jan² tsá² quien² lɨ́n³² hó¹jë¹, jɨ³ la³ má²quionh³ ta²¹ hi³ ca³jmú³ tsú² nɨ́² siáh³. 23”Tun³ló³² mii² jmɨ́¹ má²hún¹ hla¹ Moisés la³ cun³ jmɨ́¹ ca³ja³ tsɨ́³ hi³ tsa³jɨen³ tsá² Israel tsá²co¹. 24Ñí¹ jáun² né³ ca³jɨ́en³² tsú² jan² tsá² Egipto hi³ dí¹quiunh² jan² tsá²co¹ tsú², jáun² ca³jenh³ tsú² cha¹³ tsá²co¹, hi³ ca³jngɨh³ dí² tsá² Egipto hí³. 25Quí¹ lɨ́¹ jmɨ́¹ lɨ́n²³ Moisés hi³ lɨ³tsɨn² la³jɨ́n³² tsá²co¹ hi³ má²liáu³² Dió³² cun³quionh³ hí³ dí², tɨ³la³ tiá² ca³lɨ³tsɨn² yáh³ tsú². 26Jmɨ́¹ cá¹jniá²¹ jáun² ca³jɨ́en³² tsú² siáh³ gon³ tsá² Israel hi³ ná¹tɨ́n²³, jáun² hí³ dí² ca³tson³ hi³ ca³lɨ³hnió³ dí² jmóuh³² tsɨ́³ tsá² hí³. Jáun² ca³záɨh³ dí² la³ lá²: “¿He³ láɨh³² ná¹tɨn²³ náh² má²tún² renh²?” 27Jáun² tsá² quiunh² hí³ raɨnh²¹ ca³hlian³ Moisés, hi³ ca³záɨh³ dí²: “¿Hin² lɨ́²cué³² jáɨ¹³ hi³ ñá¹jmuh³ hnú² héih³², hi³ hnú² má¹réh¹³ uu³mí²tsɨ³² quiú¹³ jnoh¹? 28¿Hí¹ hnáuh² hnú² jngah¹³ jná¹³ la³jmɨ́¹ ca³jngɨh³² hnú² tsá² Egipto cháu³?” 29Jmɨ́¹ ca³náɨ³² jáɨ¹³ nɨ́² bíh¹ Moisés ca³cuóun³, hi³ ngau³ tɨ³ Madián. Ñí¹ jáun² bíh¹ ca³ñí¹cuá² tsú², juú²co¹ juú²hñú¹³ tsá² siánh³; ñí¹ jáun² ca³lɨ³zian² gon³ jon². 30”Jmɨ́¹ má²ca³nga² jáun² tun³ló³² mii² hi³ cuá³ ñí¹ jáun² Moisés, ca³jɨ́en³² jan² tsá²cuú² tsá²ta³ Dió³² ñí¹ lɨ́³ hué³² quiéin² có³² ñí¹ zeh¹ máh³ téh²³ tsú² Sinaí. Tsá²cuú² tsá²ta³ hí³ Dió³² jmɨ́¹ zenh¹ chu³jo² hmá² ton² hi³ dí¹hún¹ jáun² sɨ́². 31Jáun² jmɨ́¹ ca³jɨ́e³ tsú² sɨ́² jáun² ca³ja³cáun² tsɨ́³, hi³ jáun² ngau³ tsú² má²janh² hi³ hnió³ jɨ́e³ re² he³ dá² lɨ́²³. Jmɨ́¹jáun² ca³náɨ³² tsú² hi³ ñí¹ca³juáh³ Dió³² Juo¹³ dí² la³ lá²: 32“Jná¹³ bíh¹ Dió³² Juo¹³ tsá²haun³² dí²hioh³ ñú²deh³ hnú², Dió³² Juo¹³ Há²bran²¹, Dió³² Juo¹³ Isaac, jɨ³ Dió³² Juo¹³ Jacob nɨ́² siáh³”. Jmɨ́¹jáun² jlánh¹ ca³juan³ Moisés hi³ ca³juénh² lɨ́n³², jáun² cu³tsa³² tiú²uú² ca³jɨ́e³ bíh¹ tsú² cú²jueh³². 33Jáun² Dió³² ca³juáh³ siáh³: “Hueh³ láu² tsɨ³² tanh¹, quí¹ hué³² hɨ́en¹ bíh¹ ñí¹ zenh¹ hnú² lá². 34Má²cá²jɨ́e³² jná¹³ he³ lánh³ quiunh³² tsá² joh² jná¹³, tsá² tiáunh¹ hué³² Egipto; má²cá²náɨ³² jná¹³ hi³ hlí² han³² lɨ́n³² tsú², jáun² jná¹³ má²já¹³ hi³ já¹lion¹ tsú². Ña³² ñí¹ lá², hnú² bíh¹ zei²¹ jná¹³ hué³² Egipto”. 35”Hi³ jáun² Moisés tsá² tiá² jmɨ́¹ hnio³ tsú² hí³ né³, tsá² má²ca³záɨh³ dí²: “¿Hin² lɨ́²cué³² jáɨ¹³ hi³ ñá¹jmuh³ hnú² héih³², hi³ hnú² má¹réh¹³ uu³mí²tsɨ³² quiú¹³ jnoh¹?”, ti³tsóh³dí¹ tsá² hí³ bíh¹ ca³cuéh³ Dió³² jáɨ¹³ hi³ lɨ́n¹³ tsú² tsá² chín¹, jɨ³ hi³ lɨ́n¹³ tsú² siáh³ tsá² liáu³² cun³quionh³ hi³ ca³ma³hau³ jan² tsá²cuú² tsá²ta³ Dió³², tsá² ca³ma³jnia³² hí³ ja¹ hmá² ton² jáun². 36Jáun² Moisés ñéi¹ hi³ ca³ñí¹huen¹³ tsá² Israel hué³² Egipto jáun²; hí³ bíh¹ tsá² ca³jmú³ hua³jueh³² jɨ³ li²¹ nɨ́² siáh³ hué³² jáun², ñí¹ ná¹ho³ jmɨ́²miih²¹ dáɨn³, jɨ³ ñí¹ ca³ñi³táunh¹ tsú² jáun² hué³² quiéin² nɨ́² siáh³ tun³ló³² mii². 37Hla¹ Moisés hí³ bíh¹ ca³záɨh³ tsá² Israel tsá²co¹ la³ lá²: “Ja¹ tsá² renh² hnoh² bíh¹ zion³ Dió³² jan² tsá² lɨ́n¹³ tɨ³² jë¹ Dió³² ñí¹con² hnoh², la³jmɨ́¹ lɨ́n³ jná¹³ lá²”. 38Ja³bí¹ la³ jáun², jmáɨ¹ hi³ jmɨ́¹ ngɨh³² jáun² tsá²haun³² dí¹hio³ ñú¹deh³ dí², hla¹ Moisés hí³ bíh¹ jmɨ́¹ lɨ́n³ tsá² zenh² ja¹ quioh²¹ tsú² quionh³ tsá²cuú² tsá²ta³ Dió³², tsá² ca³liéinh³² tsú² hí³ tsɨ³ máh³ Sinaí; jmɨ́¹ lɨ²¹ jáun² né³, ca³nga³ dí² jáɨ¹³ ñí¹con² dí¹hio³ ñú¹deh³ dí² hí³. Hí³ bí¹ tsá² ca³héi³ jáɨ¹³ hi³ lɨ³ quien² la³ má²quien² jáun², hi³ jáun² ngáɨ³² tsú² ñí¹con² dí². 39”Tɨ³la³ tsá²haun³² dí¹hio³ ñú¹deh³ jnoh¹ hí³ má¹ná¹, tiá² ca³lɨ³hnió³ yáh³ hi³ tanh¹³ ta²¹ Moisés hí³, tɨ³ hué³² Egipto bíh¹ ca³jéinh³² siáh³ tsɨ́³ tsú². 40Hi³ jáun² jmɨ́¹jáun² ca³záɨh³ tsú² Aarón la³ lá²: “Hnáu² jnoh¹ hi³ jmah²¹ hnú² jan² dió³² hi³ tsó³² chí¹ján³ ta³ ñí¹ jnoh¹, quí¹ tiá² né¹ jnoh¹ he³ ca³quiúnh³² Moisés tsá² ca³ñí¹hue¹³ jnoh¹ hué³² Egipto”. 41Jmɨ́¹jáun² ca³jmah³ tsú² hmóu³² jan² dió³² jniá³ la³jmɨ́¹ jniá³ cuá¹juɨ́² míh¹, hi³ jáun² ca³jngɨh³ tsú² jáh³ ñí¹con² dió³² láɨn¹ hí³, jáun² ca³jmú³ tsú² jmáɨ¹ hi³ ca³tɨn¹ dió³² hi³ má²lɨ́²jmah³ tsú² jáun² cun³quionh³ cuá² ta³ hmóu³². 42Cun³ñí¹ hi³ jáun² bíh¹ cu³tsa³² ca³chau³ Dió³² tɨ³ có³² cú²jueh³² quioh²¹ tsú², hi³ jáun² chí¹jmaɨ²¹ cuɨ́¹ má¹tsú¹ má¹jónh²¹ cú²jueh³². La³ jáun² bí¹ rá¹juáh³ ñí¹ Sí² quioh²¹ jan² tsá² ca³lɨn³ tɨ³² jë¹ Dió³² jmɨ́¹tin², hi³ rá¹juáh³ la³ lá²: Hnoh² tsá² zian² náh² hué³² Israel lá², ¿hí¹ ñí¹con² jná¹³ dá² ca³cuen²¹ hnoh² jáh³ hi³ ca³jngɨh³² náh² jáun², tá¹la³ ca³ñi³táunh¹ náh² jáun² tun³ló³² mii² hué³² quiéin²? 43Tiá² jáun² yáh³, tɨ³la³ hnoh² dá² ca³ñi³quiánh¹ náh² ñí¹hiú¹³ lɨ́³ hmɨh³² hi³ hún¹ dió³² jmáɨ² Moloc bíh¹, jɨ³ hi³ ca³ñi³jan¹³ náh² dió³² tsá² láɨn¹ jmáɨ² Refán hi³ jniá³ la³jmɨ́¹ jniá³ chí¹jmaɨ²¹; tsá² láɨn¹ hí³ bíh¹ ca³jmah²¹ náh² hmóu³² hi³ má¹tsú¹ má¹jonh²¹ náh². Cun³ñí¹ hi³ jáun² bíh¹ hue¹ jná¹³ hnoh² hué³² ñí¹ tionh¹ náh² nɨ́², hi³ jau³ tsú² hnoh² ñí¹ uóunh³, ngáɨ¹³ la³ tɨ³ juú² Babilonia. 44”Hi³ jáun² né³, ñí¹ lɨ́³ hué³² quiéin² jáun² jmɨ́¹ zéih²¹ dí¹hio³ ñú¹deh³ dí² cuáh³² hi³ jmɨ́¹ lɨ́³ hñú³ hmɨh³², ñí¹ jmɨ́¹ dí¹tioh³ quɨ́n¹ liei²¹ hi³ jmu² lin¹ hi³ Dió³² ca³tanh² cáun² nió³² quionh³ tsú². Ñí¹hiú¹³ jáun² ca³jmú³ tsú² rón³² la³ cun³ lɨ́³ héih³² hi³ ca³jmú³ Dió³² ñí¹con² Moisés, rón³² la³ cun³ lɨ́³ nóh³² hi³ ca³jnia³ jáun² jéinh³². 45Jáun² jón²zɨ́h¹ jón²cho¹ tsá²haun³² dí¹hio³ ñú¹deh³ dí² hí³ né³ ca³hiauh³ ñí¹hiú¹³ jáun². Jáun² jmáɨ¹ hi³ jmɨ́¹ lɨ́n³ hla¹ Josué hi³ chín¹ né³, ca³can³ tsú² ñí¹hiú¹³ jáun² la³ tɨ³ hué¹³ tsá² siánh³. Hi³ jáun² Dió³² né³ ca³huen³ tsá² hué³² jáun² ñí¹ ta³ ñí¹ tsú², hi³ jáun² hué³² jáun² ca³lɨ³quioh²¹ bíh¹ tsú². Jáun² ñí¹hiú¹³ jáun² jmɨ́¹ quien² la³ má²quien² jáun² ca³la³ ñí¹ cá¹chó²¹ jmáɨ¹ hi³ ca³lɨ³zian² jáun² hla¹ re²¹ Dá²vi²¹. 46Jáun² Dió³² né³, jlánh¹ ca³lɨ³ hiún² tsɨ́³ hi³ ca³tɨn¹ tsú², hi³ jáun² ca³hiu³ ca³mɨ́³ dí² ñí¹con² Dió³² hi³ cué³² Dió³² jáɨ¹³ hi³ jmu³ dí² cáun² cuáh³² hi³ ca³tɨn¹ Dió³², Dió³² Juo¹³ hla¹ Jacob; 47tɨ³la³ hla¹ Salomón jon² bíh¹ dí² ca³jmú³ cuáh³² jáun². 48Tɨ³la³ Dió³² Tsá² cú² juenh² má¹ná¹, tiá² lɨ́¹³ yáh³ cuá³² cáun² cuáh³² hi³ ca³lɨ³ cun³quionh³ cuá² ta³ tsáu²; la³jmɨ́¹ rá¹juáh³ ñí¹ Sí² quioh²¹ tsá² ca³lɨn³ hí³ tɨ³² jë¹ Dió³², ñí¹ juáh³ jáun² la³ lá²: 49Hñu³mɨ³cuú² bíh¹ lɨ́³ la³jmɨ́¹ lɨ́³ hmá²sɨ¹ quion²¹ jná¹³, hi³ ñí¹ hué²¹ né³ lɨ́³ la³jmɨ́¹ lɨ́³ jlɨ²¹ ñí¹ na³tsɨn²¹ jná¹³ tán². ¿Hín² dá² hñú³ jmúh¹³ hnoh² quion²¹ jná¹³? ¿Ha³ dá² jinh¹ lɨ́¹³ ñi²¹ jná¹³ tie³ lɨ́n²³ hnoh²? 50Há¹ jun³juáh¹³ quionh³ uón³² huen² bíh¹ jná¹³ ca³jmú³² ná¹ la³jɨ́³² hi³ zia³²? ―juáh³ Dió³². 51La³ má²hliaun³² jáun² bíh¹ ca³záɨh³ Tié³ tsá² hí³ la³ lá²: ―Jlánh¹ la³ huáh² chinh³² hnoh², cun³ tiá² jáɨ¹³ ngɨ²³ bíh¹ hnoh², la³jmɨ́¹ tiá² jáɨ¹³ ngɨ²³ tsá² tiá² Dió³² má²cuóun³². Jmáɨ¹ ca³la³ jɨ́³² bíh¹ quí² jna²³ hnoh² ñí¹con² Jmɨ́²chí³ Chun¹ joh¹ Dió³², rón³² la³ cun³ ca³jmú³ dí²hioh³ ñú²deh³ bíh¹ hnoh² ná¹jmuh³². 52Tiá² hin² zian² hí¹ jan² tɨ³² jë¹ Dió³², tsá² tiá² ca³jmúh³² dí²hioh³ ñú²deh³ hnoh² hian² tsɨ́³. Quí¹ hí¹ la³ tɨ³ ca³ma³hia³ ma³tsán² yáh³ tsú² tsá² ca³lɨn³ hí³ tɨ³² jë¹ Dió³², tsá² jmɨ́¹ quian³² jáɨ¹³ hi³ já³² jan² Tsá² chun¹ Tsá² zéi¹ Dió³². Hi³ hnoh² né³, ca³tu³ ca³hna³ bí¹ náh² siáh³ Tsá² chun¹ hí³ jmɨ́¹ cuan¹, ca³la³ tɨ³ ñí¹ cá¹chó²¹ jmáɨ¹ hi³ ca³jngɨh³² náh² siáh³. 53Hnoh² bíh¹ tsá² ca³heh³ náh² liei²¹ hi³ cua³can³² jáun² tsá²cuú² tsá²ta³ Dió³², tɨ³la³ hí¹juáh³ tiá² ca³ma³tih²¹ bíh¹ náh² jmɨ́¹ lɨ²¹ jáun². 54Jmɨ́¹ má²lɨ́²niéi³² tsá² ná¹ngɨh³² hí³ jáɨ¹³ nɨ́² né³, ca³míh³ lɨ́n³² tsɨ́³, hian² lɨ́n³² bíh¹ ca³ta³ná¹haɨ²¹ ñí¹ tsú². 55Tɨ³la³ Tié³ jmɨ́¹ má²canh² tsɨ́³ Jmɨ́²chí³ Chun¹ joh¹ Dió³², jáun² ca³jɨ́e³ tsú² hñu³mɨ³cuú² hi³ jniá³ joh¹ quioh²¹ Dió³² cú²tú¹ cú²lí¹³, ja³bí¹ ca³jɨ́en³² tsú² siáh³ Jesús hi³ zenh² tɨ³ cuá² chu²¹ quioh²¹ Dió³². 56Jáun² ca³juáh³ Tié³: ―Jɨah³, jná¹³ dí¹jɨ́e³² hi³ há²na²¹ hñu³mɨ³cuú², hi³ zenh² Jon² tsá²mɨ³cuóun² tɨ³ cuá² chu²¹ quioh²¹ Dió³². 57Jmɨ́¹jáun² ca³jnɨ́³ tsá² ná¹ngɨh³² hí³ cuá¹ hi³ ca³taunh³ cú²tiú² cú²jan³² hi³ ca³tɨ³ ca³hóh³²; jmɨ́¹jáun² la³jɨ́n³² tsá² hí³ ca³pɨ³ ca³janh³ Tié³. 58Jáun² ca³chin² tsú² Tié³ tɨ³ ñí¹ lɨ́³ jenh³ juú² hi³ ñí¹quí¹ ñí¹jnah¹ dí² quɨ́n¹. Hi³ jáun² tsá² ca³hna³ hí³ Tié³ ca³chá³ ha¹ ñí¹con² jan² tsá¹ñú¹ jmáɨ² Saulo. 59Hi³ jáun² tá¹la³ quí² jnauh²³ tsáu² quɨ́n¹ quioh²¹ Tié³, cáun² ca³liéinh³² Dió³² bíh¹ Tié³, hi³ ca³juáh³: ―Hnú² Jesús Tɨ³² Juóu³² jná¹³, héih¹ hnú² jmɨ́²chí³ quion²¹ jná¹³. 60Jáun² ca³di³jñí³² Tié³ hué³² hi³ ca³hléh³ tiá³, hi³ juáh³: ―Hnú² Tɨ³² Juóu³² jná¹³, ha³ lɨ́² tón³ hnú² sí² tso³ quioh²¹ tsá² nɨ́². Jmɨ́¹ má²lɨ́²juáh³ jáun² Tié³ la³ nɨ́² né³, ca³cua³ha³ tsɨ́³.

will be added

X\