San Mateo 5

1Tɨ'ɨj hua'useij ɨ tyaɨte maj eihua mui'icaa, aj pu'i antiraa ɨ Jesús ɨ jɨri japua. An pu a'ujyeijxɨ. Matɨ'ɨj mi aɨme ɨ maj á'ujhua'anya'a jamuan, aɨ mu ajtyáxɨɨraca'a. 2Aj pu i autyejche tɨ tihuá'umua'aten. 3Ayan tɨcɨn: ―Miche'e huaujtyamua'ave'en eihua ɨ maj ru'umua'aree ɨ ru tzajta'a maj cai a'ij ti'ijviicue'i ɨ Dioj jemi, a'ini aɨ mu maun huatyáuu mua'aju'un ɨ Dioj jemi. 4’Miche'e huaujtyamua'ave'en eihua ɨ maj ruxaamɨste'e maɨjna cɨme'e ɨ maj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi a'ini Dioj pu rɨ'ɨ tihua'uta'asin. 5’Miche'e huaujtyamua'ave'en eihua ɨ maj rɨ'ɨ tya'ujmuajca ɨ ru tzajta'a ɨ Dioj jemi, a'ini aɨ mu ra'ancura'asin aɨjna chuejra'a tɨ cɨme'en Dioj tya'ataujratziiri'i tɨ hua'uta'an. 6’Miche'e huaujtyamua'ave'en eihua ɨ maj rahuauca, majta ɨ maj eihua raxe'eve'e, mej mi meyan huarɨni a'ij tɨ tiraavijte'e ɨ Dioj jemi, a'ini Dioj pu ayan hua'aruuren mej mi meyan ra'ara'astijre'en. 7’Miche'e huaujtyamua'ave'en eihua ɨ maj hua'acu'uve ɨ seica ɨ ru'ihuaamua'a, a'ini Dioj pu hua'ancu'uvajxɨ'ɨsin aɨme. 8’Miche'e huaujtyamua'ave'en eihua ɨ maj uraré'en seijre'e ɨ ruxaijnyu'uca jetze, a'ini aɨ mu raseijran ɨ Dioj. 9’Miche'e huaujtyamua'ave'en eihua ɨ maj rahuauhuau maj cai nya'usa'a, a'ini ayaa pu Dioj hua'utamua'atzi tɨcɨn: “Niyaujmua'a.” 10’Miche'e huaujtyamua'ave'en eihua ɨ mej rajpueiitzi mua'aye'i maɨjna cɨme'e maj meyan rɨcɨ a'ij tɨ ti'ijxe'eve'e ɨ Dioj. Nain pu xaa tihua'acɨ'ɨti aujna a'u tɨ e'eseijre'e ɨ Dioj. 11’Sata'aj huaujtyamua'ave'e satɨj sana'a pua'amua muan, tɨ pua'a maɨn ɨ tyaɨte meyan a'ij pua'a tyaja'amuaxajta, majta a'ij pua'a a'amuaruure na'ari hue'itzi cɨn tyajaamuaxajtzi'i maɨjna cɨme'e sej ti'ixaxa'a nyeetzi jetze ma'acan. 12Sata'aj huaujtyamua'ave'e. Caxu ruxaamɨstya'a, a'ini eihua pu tyajamuaacɨ'ɨti ɨ tajapua Dioj tɨ e'eseijre'e. Ayaa mu che'eta mana'a hua'uruu aɨme ɨ mej mejmi'i ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan. 13’Ayaa xu hui ti'ivaɨre'e hua'a tzajta'a ɨ tyaɨtye tɨj ajta ti'ivaɨre'e ɨ unaj ɨ maj cɨn tí'icacare ɨ cue'ira japua. Aɨjna ɨ unaj ti'ivaɨre'e tɨ'ij cai huatyépete ɨ hue'ira'a. Ma ajta, tɨ pua'a huatyáru'una, aj pu'i ráxɨ'ɨsin ɨ tɨ a'ancaca. ¿A'ini auj ti'irɨ'ɨri tɨ'ij ajtahua'a ancaca a'ara'ani? Capu che'e a'ij ti'irɨ'ɨri, a'ini pu'uri ráaxɨ'ɨ ɨ tɨ ancaca. Ayaa pu'u qui ti'ivaɨre'e mej mi ma rúuraaxɨn, mej mi majta raatzíinajye'ican ɨ tyaɨte. Rɨ'ɨ xu'u muan tɨ'ij cai ayan che'eta na'a á'amuaruuren muejmi. 14’Ayaa xu seijre'e hua'a tzajta'a ɨ tyaɨte tɨj tatzari tɨ a'atɨ an ya'újche tɨ ij a'ɨmɨ a'atanyeeri'icɨj nainjapua iiyan chaanaca japua. Ajta, chajta'a tɨ a'utáca ɨ jɨri jetze, capu rɨ'ɨri tɨ huatáuravaa. 15Ajta, capu a'atɨ ayan cantiira'a antítaiira tɨ ij aun ya'utyárujte'en ɨ utaatzi jete, silu an pu ya'ujchájtza ánɨmɨ tɨ'i a'ɨmɨ a'atanyeeri'icɨ hua'a tzajta'a ɨ maj uraati u chi'ita. 16Aɨj pu cɨn, tɨ pua'a ti'itɨ a'ij saruure muan, sata'aj hui seyan raaruuren me eijre'e hua'a tzajta'a ɨ tyaɨte mej mi raamua'aree sej seyan rɨcɨ saɨjna cɨme'e ɨ tɨ i'ixa'apɨ'ɨn. Aj mu mi xaa rɨ'ɨ tiraatyajtuaani ɨ Dioj. 17’Caxu seyan ti'imua'ajca ɨ rutzajta'a yee nyaa nu ra'antipua'arite'esin nyaɨjna ɨ nyuucari tɨ raatyajtua ityejmi jemi aɨjna ɨ Moisés tyaacan, nyajta ɨ mej raataxajtaca'a aɨme ɨ mej ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan. Canu nyaɨjna cɨn a'uve'eme nyej ni ra'antipua'arite'en nyaɨjna ɨ nyuucari. Canu xaa nya'u. Ayaa nu een cɨn a'uve'eme nyej ni raanaijmi'ire'en. 18Ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e, meenti auj seijre'e tɨ yan seijre'e iiyan chaanaca japua, ajta ɨ tɨ e'eseijre'e ute'e u tajapua, capu hui ti'itɨ a'uváɨjtzi aɨjna jetze ɨ maj ra'uyu'uxaca'a ɨ yu'uxari jetze, capu ti'itɨ, tɨ pua'a leetra na'a, na'ari ɨ tɨ ra'avá'araráatzajme. 19Aɨj pu cɨn, tɨ pua'a a'atɨ cai ra'ara'astijre'en seij ɨ nyuucari tɨ ayan tye'eyu'usi'ihuaca'a ɨ yu'uxari jetze, tɨ pua'a ajta aɨn tiraamua'aten seij ɨ a'atɨ tɨ ayan che'eta na'a cai ra'ara'astijre'en aɨjna, Dioj pu jemi ayan amiteere tɨ cai ti'itɨj vaɨre'e aɨjna ɨ a'atɨ aujna u tajapua. Capu amɨn a'ij tɨ pua'a cai ra'ara'astijre ɨ nyuucari tɨ eitze'e cai ruxe'eve'e; auche'e pu va'acan cɨn autyaturaasin ɨ Dioj jemi. ’Ma ajta, tɨ pua'a a'atɨ tɨ na'a tɨ ayan ra'atzaahuate'e aɨjna ɨ nyuucari, ajta seica tyu'umua'aten mej mi meyan che'eta mana'a rɨjca, Dioj pu jemi amiteere tɨ aɨn pu xaa ti'ivaɨre'e eihua u tajapua. 20Aɨj pu cɨn, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e, tɨ pua'a sacai seyan tihua'utyamue'itɨn aɨme ɨ maj tihua'amua'aten ɨ yu'uxari jetze, majta aɨme ɨ fariseos, tɨ pua'a sacai hua'utyamue'itɨn saɨjna cɨme'e ɨ saj ra'ara'astijre'en a'ij tɨ tye'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze, ca xu a'anaj a'utyaruti ajna Dioj tɨ e'eseijre'e u tajapua. 21’Xu'uri seyan raanamuajri'i mej meyan tihua'uta'ixaa ɨ a'amuaya'upuacɨ'ɨstyamua'a tɨcɨn: “Caxu ti'ityacui'ica. Na'ari cai, tɨ pua'a a'atɨ seij huaje'ica, ruxe'eve'e maj pueijtzi raata'an.” 22Me nyajta inyaa, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e, tɨ pua'a a'atɨ ayan huatanyu'ucan jemin ɨ ruxa'aj tevi, ayaa pu ruxe'eve'e tɨ Dioj ayan pueijtzi raata'an aɨjna ɨ a'atɨ. Nyajta neyan tyaja'amue'ixaate'e, tɨ pua'a a'atɨ ayan a'ij pua'a tiraatajeeve aɨjna ɨ ruxa'aj tevi tɨcɨn: “Muaa paj cai ti'itɨ huayɨ'ɨtɨ”, ayaa pu ruxe'eve'e maj ra'amvi'itɨn aɨme jemi ɨ jueesi. ’Me nyajta inyaa, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e, tɨ pua'a a'atɨ ayan a'ij pua'a tiraatajeeve ɨ ruxa'aj tevi tɨcɨn: “Muaa paj cai ti'itɨj mua'aree”, ayaa pu Dioj ayan tiraata'ixaate'esin tɨcɨn: “Aricu, áa paj a'utyaváa pua'ara'ani ɨ taij tzajta'a tɨ cai a'anaj a'amɨ'ɨni.” 23’Aɨj pu cɨn, tɨ pua'a peri ti'itɨ ti'imuaɨ'ɨvajta aɨjna japua a'u saj yá'ana'amiche ɨ Dioj, tɨ pua'a peri ra'utamua'aree ɨ paj cɨn autyajturaa jemin ɨ axa'aj tevi, ayaa paj huarɨni. 24Au paj ya'utyácan ɨ paj tyu'utamuaɨ'ɨvajta aɨjna japua a'u saj yá'ana'amiche ɨ Dioj. Pata'aj anacai u á'ume'en aɨjna jemi ɨ axa'aj tevi pata'aj tyu'utauuni'i ɨ paj cɨn a'utyajturaa ɨ jemin. Aj pu xaa arí rɨ'ɨri paj mu a'avé'eme'en pata'aj tyu'utamuaɨ'ɨvajta. 25’Sata'aj ca'anacan raaxa'apɨ'ɨntare'en aɨjna jamuan ɨ tɨ muájchaɨre'e, tɨ'ɨj auj mua'anvi'itɨn hua'a jemi ɨ jueesi. Sata'aj seyan raaxa'apɨ'ɨntare'en meenti sauj huaju'un ɨ juye jetze. Na'ari tɨ pua'a pacai peyan huarɨni, aɨ pu mueetzi tyu'utatuire'esin ɨ juees jemi. Ajta aɨjna mueetzi pu tyu'utatuire'esin jemin aɨjna ɨ tɨ ravaɨre'e. Ajta aɨn tɨ ravaɨre'e, aɨ pu mue'ityanajsin. 26Ayaa nu hui ti'imue'ixaate'e tzaahuati'ira'a cɨme'e, camu a'anaj mue'iratuaasin asta pana'a cai tihua'unajchite'en nain cɨme'e a'achu maj mué'ijijve'e. 27’Xu'uri raanamuajri'i ɨ mej mejmi'i meyan tyu'utaxajtaca'a tɨcɨn: “Capej jɨita'a jamuan hui'ica ɨ paj cai ratyevi'itɨn.” 28Me nyajta inyaa, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tɨcɨn: A'atɨ tɨ na'a tɨ ayan jɨita'a seijra tyamua'a naa tɨ ij ayan raata'asti ɨ ru tzajta'a tɨ jamuan huahui'ini, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tɨ aɨjna ɨ a'atɨ ari tyu'ujxana'acɨre ɨ ru tzajta'a aɨjna jamuan ɨ jɨita'a tɨ cai ratyevi'itɨn. 29’Nyajta nu neyan tyaja'amue'ixaate'e tɨcɨn: Tɨ pua'a peyan eenye'en rapua'arite'e mɨ ajɨ'ɨ jetze tɨ a'ɨrɨɨta'a pujme'en paɨjna ɨ paj cɨn autyajturaa ɨ Dioj jemi, aitátɨchi mua'ajɨ'ɨ tɨ a'ɨrɨɨta'a pujme'en seijre'e. Aa paj yauraini. Ayaa paj huarɨni, a'ini eitze'e pu timuaatyava'ɨri pej ti'itɨ a'uraini tɨ cɨle'en cai paj nain ahua'araini matɨ'ɨj an mujá'uraini ɨ taij tzajta'a. 30Ajta tɨ pua'a peyan eenye'en rapua'arite'e mɨ a'amuájca'a jetze a'ɨrɨɨta'a pujme'en, pata'aj ra'ajtavéijche amɨjna mɨ a'a muajca'a. Pajta a'ɨmɨ yauraini a'ini eitze'e pu timuaatyava'ɨri pej ti'itɨ a'uraini tɨ cɨle'en pacai paj nain ahua'araini matɨ'ɨj an mujá'uraini ɨ taij tzajta'a. 31’Majta hui mejmi'i meyan ti'ixaxa'ata'a tɨcɨn: “A'atɨ tɨ raxe'eve'e tɨ ru'ɨj ma uuraini, che'e aɨn papee raatapijte'en ɨ ru'ɨj ɨ tɨ cɨn ma ruuraini.” 32Me nyajta inyaa, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e. Tɨ pua'a a'atɨ ru'ɨj ma uuraini, cai ayan ti'itɨ cɨn huarɨn aɨjna ɨ jɨita'a tɨ xana'acɨre'e, tɨ pua'a cai seij jamuan huahui'ini, seij pu'u ɨ tɨ cɨn tyu'uta'a tɨ ij a'atɨ ru'ɨj ma uuraini. Ai pu aɨn pueen tɨ i'i ɨɨra'ara'antaca'a tyu'uxana'acɨre seij jamuan ɨ tyaata'a. Aj pu xaa í'irɨni tɨ ma ruuraini. Ajta aɨjna ɨ tyaata'a tɨ seij ancure'evi'itɨn ɨ jɨita'a tɨ a'atɨ ari ma ruurai, aɨjna ɨ a'atɨ ajta pu tihuaujxana'acɨre. 33’Sajta xu'uri raanamuajri'i seijna i nyuucari ɨ mej mejmi'i tihua'uta'ixaa ɨ tyaɨte tɨcɨn: “Capaj yá'ujɨpuan ɨ paj cɨn tya'ataujratziiri'i nyuucajtze'en ɨ Dioj.” 34Me nyajta inyaa, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e tɨcɨn: Caxu a'atzu ataujratzi'ira'an nyuucajtze'en ɨ Dioj, caxu a'atzu. Caxu sajta ataujratzi'ira'an nyuucatze'en ɨ tajapua, a'ini aɨ pu japuan á'ucaj ɨ Dioj. 35Caxu sajta ataujratzi'ira'an nyuucajtze'en i chaanaca a'ini aɨ pu yan raɨ́ɨcajme ɨ Dioj. Caxu sajta ataujratzi'ira'an ɨ nyuucajtze'en ɨ Jerusalén, a'ini aɨ pu antyujmua'aree iyaa chajta'a aɨjna ɨ Rey tɨ ve'e. 36Caxu sajta ataujratzi'iracare'en nyuucajtze'en mɨ a'amuamu'u jetze, a'ini caxu rujɨɨmua'a sana'a raayɨ'ɨtɨ saj raatyaxu'umuare'en na'ari saj raatyácueinare'en seij mɨ a'amua cɨpua. 37Che'e ayan eenye'en, tɨ pua'a peyan raataxaj yee “¡jee!”, che'e ayan eenye'en tzaahuati'ira'a cɨme'e yee “¡jee!”. Ajta, ayan che'eta na'a, tɨ pua'a peyan yee “¡capu!”, che'e ayan eenye'en tzaahuati'ira'a cɨme'e yee “¡capu!”. Ti'itɨ tɨ a'ij saɨque een, aɨjna jetze pu e'eve'ema'acan aɨjna ɨ tɨ a'ij pua'a een. 38’Xu'uri seyan tyu'unamuajri'i ɨ mej mejmi'i meyan ti'ixaxa'ata'a tɨcɨn: “Tɨ pua'a a'atɨ ra'itatɨni ɨ jɨ'ɨsaara'an ɨ ruxa'a tevi, ruxe'eve'e tɨ aɨjna ɨ a'atɨ ayan che'eta na'a tyu'utanajchi rujɨ'ɨ cɨme'e.” Ajta ayan tɨcɨn: “Tɨ pua'a a'atɨ seij ra'antacuura ɨ tamaara'an, ruxe'eve'e tɨ aɨjna a'atɨ ayan che'eta na'a tyu'utanajchi rutamej cɨme'e.” 39“Me nyajta inyaa, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e yee: Caxu seyan che'eta sana'a raruuraa ɨ tɨ a'ij pua'a een a'ijtɨ aɨn ari ayan amuaaruu muejmi. Tɨ pua'a a'atɨ mui'ityejveeni mua'ɨpee jetze a'ɨrɨɨta'a pujme'en, pata'aj pajta raata'an tɨ mui'ityejveeni ɨ saɨjta'a ɨ mua'ɨpee jetze. 40Tɨ pua'a a'atɨ ca'anyejri cɨn muajhuavii mɨ a'asiicu'u tɨ ij aɨn mui'ijchueeni, pata'aj raatachuite'en pajta mɨ a'a sa'ahua. 41Ajta, tɨ pua'a a'atɨ mue'ijte'e paj tia'ara'an tya'antɨni sei vi'ira'a ɨmɨ tɨ huatatee, pata'aj hua'apua vi'ira'a ɨmɨ tya'antɨni. 42Pajta, pata'aj raata'an, tɨ pua'a a'atɨ ti'itɨ muahuaviira, capej ramueira'a ɨ a'atɨ tɨ muanyáɨri'ira a'ame. 43’Ayaa xu seri raanamuajri'i ɨ mej mejmi'i meyan ti'ixaxa'ata'a tɨcɨn: “Pata'aj raxe'eva'a pua'ara'ani paɨjna ɨ a'amincu.” Ajta ayan tɨcɨn: “Pata'aj rajchaɨ́ɨra'a pua'ara'ani paɨjna ɨ tɨ muájchaɨre'e.” 44Me nyajta inyaa, ayaa nu tyaja'amue'ixaate'e yee: Pata'aj raxe'eva'a pua'ara'ani aɨjna ɨ tɨ muájchaɨre'e. Pajta rahuaviira ɨ Dioj jemi aɨme cɨme'en ɨ mej a'ij pua'a a'amuaruure sej si seyan ruxa'a eenye'en xa'ara'ani aujna, a'amuaya'upua tɨ e'eseijre'e u tajapua. 45’Aɨ pu hui huata'aca tɨ aɨn xɨcaj hua'utyátatzavi'ite'en hua'a japua ɨ mej a'ij pua'a ti'ityetyaɨte, ajta hua'a japua ɨ maj rɨ'ɨ ti'ityetyaɨte. Ajta aɨ pu huata'aca mej mi vijvi'iye'en hua'a japua ɨ maj xa'apɨ'ɨn rɨcɨ, majta hua'a japua ɨ maj a'ij pua'a rɨcɨ. 46Tɨ pua'a seyan hua'axe'eva'a sana'a aɨme ɨ maj a'amuaxe'eve'e muejmi, ¿ni sacai seyan ti'imua'atze sej si saɨjna cɨn ti'itɨ huamué'itɨn ɨ Dioj jemi? Ma sajta cai, caxu. Casi'i, ayaa mu che'eta mana'a rɨcɨ aɨme ɨ maj á'ujhua'an ɨ mej hua'ujíjve'e ɨ mej ti'itɨcɨ. 47Ajta, tɨ pua'a seyan hua'utataujte'e sana'a saɨme ɨ maj a'amue'ihuaamua'a pueen, ¿ni qui cai ayan tyajamua'amitejte'e sej seyan hua'utyamue'itɨn ɨ seica? Ma sajta cai, caxu. ¿Ni qui macai meyan rɨcɨ aɨme ɨ maj cai ramua'ate ɨ Dioj tzaahuati'ira'a cɨme'e? Ayaa mu rɨcɨ xaa nya'u. 48’Aɨj pu cɨn, sata'aj seyan raanaijmi'ire'en a'achu tɨ tyajamua'aturaate'e, sej si seyan ruxa'a eenye'en tyamua'a naa aujna a'u tɨ a'amuaya'upua e'eseijre'e u tajapua.

will be added

X\