Los Hechos 7

1Aj pui'i ayan tiraataihua'uri'i aɨjna tɨ tie'ijta u teyujta'a tɨcɨn: ―¿Ni ayan ti'ayajna? 2Aj pui'i ayan tyu'utanyúu aɨjna ɨ Esteban. Ayan tɨcɨn: ―Xaanamuajri'i, ne'ihuaamua'a, sajta muan, nyavaujsimua'a. Tɨ'ɨj cai xɨ aɨn Abraham u a'ará'a ajna a'ahua'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Harán, tɨ'ɨj auj aun a'utyavaaca'a ajna a'ahua'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Mesopotamia, Dioj pu hui huataseijre ɨ jemin ɨ Abraham. Aɨjna ɨ Dioj, ayaa pu seijra'acaa cumu maj tyámaxcɨva'ara'an. 3Ayaa pu aɨn Dioj tiraata'ixaa tɨcɨn: “huirajraa ayujna aché. Majta mua'atyaɨtestyamua'a, capaj hua'avi'itɨ silu miche'e meyan eenye'en ayajna. Seij nu muaataseijrate'esin ɨ chuej paj japuan seira'a pua'ame. Pata'aj a'ura'ani paujna.” Yaa pu tiraata'ixaa. 4’Aj pui'i aɨn Abraham huiirajraa aujna Mesopotamia. Ayaa pu ajta tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Caldea. Tɨ'ɨqui aun a'ará'a aujna u Harán. A'atzu hui a'ateevi'ica, tɨ'ɨqui aɨn huamɨ'ɨ ɨ taatajra'an aɨjna ɨ Abraham. Aj pui'i Dioj raataij aɨjna ɨ Abraham tɨ nu'u huiirajra'ani aujna u Harán tɨ'ij a'ura'ani eijna chuejra'a japua saj yan japuan huachaatɨme ijii. 5Capu saɨj chuej raacɨ́'ɨ aɨjna ɨ Abraham, ni cɨj caj a'u tɨ ahuaujchejte'en tɨ'ij aɨn ayan tiraataxaj aɨjna cɨme'e yee nyeetzi pu nya'a ɨ chuej. Ajta aɨn tya'ataujratziiri'i ɨ Dioj tɨ chuej raata'an. Ajta ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: “Tɨ'ɨj nu'u huamɨ'ɨni aɨjna ɨ Abraham, aɨme pu cɨ'ɨti ɨ yaujmua'ame'en.” Capu hui amɨn a'ij tɨ ajta cai titɨ'ɨrijmua'a aɨjna ɨ Abraham ajna xɨcajra'a jetze tɨ'ɨj Dioj jetzen ayan tya'ataujratziiri'i. 6’Ayaa pu ajta tiraata'ixaa tɨcɨn: “Mua'ahuaacɨxa'astyamua'a mu maun a'utyá'a mua'aju'un seij chuejra'a japua a'u maj cai e'ema'acan. Majta aɨme ɨ mej tie'ijta aujna, aɨ mu tihua'utaijte'esin mej tyu'umuare'en pueijtzi cɨme'e. Majta a'ij pua'a tihua'ajeeva mua'aju'un. Mua'ateeri a'achu cumu muaacua cieentu ninye'ira'a maj rajpueiitzi mua'aju'un. 7’Nyaa nu hui nyajta neyan hua'aruuren mej mi meyan che'eta mana'a tirajpueiitzi mua'ara'ani aɨme ɨ maj a'ij pua'a tihua'ajeeva mua'aju'un, che'e ti'itɨj cɨme'e nicu. Aj mu míjtá'ij huiráaju'un aɨme ɨ a'ahuaacɨxa'astyamua'a maujna. Majta maɨn mijmu naatyavaɨre'en iiya a'u paj á'uca.” Ayaa pu hui tiraata'ixaa ɨ Dioj aɨjna ɨ Abraham tyaacan. 8’Aj pu i Dioj raata'a aɨjna ɨ Abraham ti'itɨj tɨ cɨn raamua'aree tɨ Dioj rusaɨj tya'ataujratziiri'i tɨ nu'u chuej raacɨ'ɨti. Ai pu aɨn pueen ɨ maj ra'antisi'iche ɨ runavij ɨ ta'antyujvi'i ɨ hua'a sa'atapu'u jetze. Aɨj pu cɨn tɨ'ɨj tyauuma'aca a'achu cumu arahueica xɨcaj tɨ huanu'eihuaca'a ɨ yaujra'an ɨ Abraham, ayaa pu raaruu ɨ ruyauj tɨ ayan antyahuaaca'a tɨcɨn Isaac. Ajta aɨjna ɨ Isaac, ayaa pu che'etana'a raaruu aɨjna ɨ ruyauj tɨ ayan antyahuaaca'a tɨcɨn Jacobo. Ajta aɨn ɨ Jacobo, ayaa che'etana'a hua'uruu aɨmej ɨ ruyaujmua'a, ɨ maj tamuaamuata'a japuan hua'apua ará'axcaa, ɨ mej ee tavaujsimua'a pueen. 9’Majta aɨme ɨ tavaujsimua'a, eecan mu ra'anchueere seij ɨ ru'ihuaamua'a tɨ ayan antyahuaaca'a tɨcɨn José. Aɨ mu raatuaa ɨ ru'ihuaamua'a. Aj mu mi seica yauvi'itɨ seij chuejra'a japua tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Egipto. Ajta Dioj pu raatavaɨ aɨjna ɨ José. 10Dioj pu nu'u raatavaɨ tɨ ij cai che'e rajpueiitzi a'ara'ani. Dioj pu jetze araujca'anyajca'a aɨjna ɨ José tɨ ij aɨn ru'umua'areera tyamua'a naa. Ajta Dioj pu raata'a aɨjna ɨ José tɨ aɨn eihua rɨ'ɨ ra'aseijratya'a aɨjna ɨ rey, ɨ mej meyan raatamuá'a tɨcɨn Faraón. Aɨj pu cɨn antyujmua'areeraca'a aɨjna ɨ José aɨjna cɨme'e tɨ tyu'utaijta tɨj na'a nain japua aun tɨ huatacá'a u Egipto, ajta ajna a'u tɨ e'echajca'a aɨjna ɨ rey. 11’Aj pui'i eihua tujri huatyáxuaaviraca'a aujna u Egipto, ajta iiya a'u maj e'echajca'a aɨme ɨ tavaujsimua'acɨ'ɨ. Ayaa pu tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Canaán ayajna, aijna chuejra'a japua iiya a'utyeje'eseijre'e. Eihua mu hui rajpueijtzi mua'araa ɨ tyaɨte. Capu xuaavi'ica'a ti'itɨj maj huacua'ani. 12’Tɨ'ɨqui ayan tyu'unamuajri'i aɨjna ɨ Jacobo tɨcɨn au pu nu'u a'axuaavi ɨ ti'itɨ tɨ iraacua'ani aujna u Egipto. Aj pui'i hua'utaiityaca'a maj a'uju'un maujna ɨ tavaujsimua'acɨ'ɨ. Anacaican mu huaja'uvá'amuaaraca'a. 13Matɨ'ɨjtahua'a huaja'uvá'amuaaraca'a maujna u Egipto. Aj pui'i aɨn ɨ José hua'uta'ixaa aɨme ɨ ru'ihuaamua'a a'atɨ tɨ pueen aɨjna. Ajta ɨ José aɨj pu huata'ixaa aɨjna ɨ Faraón a'atyaɨn maj pueen aɨme i'ihuaamua'ame'en, majta a'atyaɨn maj tyaɨtestyamua'ame'en pueen. 14Ajta e'eyan tyu'utaijtaca'a aɨjna ɨ José tɨ ij aun a'uré'enyen ɨ taatajra'an, majta ɨ maj jamuan e'echajca'a. Ayaa mu ará'axcaa a'achu cumu hueicate japuan tamuaamuata'a japuan anxɨvi. 15’Tɨ'ɨqui Jacobo, aun á'uraa aujna u Egipto. Au pu ɨmɨ a'umɨ'ɨ aɨjna, majta aɨme ɨ tavaujsimua'a, aɨ mu majta maun a'ucuii. 16Aj mu mi maun ɨmɨ huaja'utɨ ɨ mɨ'ɨchite aujna u Canaán. Ayaa pu tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Siquem. Au mu huaja'ava'ana aɨjna tzajta'a ɨ tɨ hua'unanairi'i aɨjna ɨ Abraham aɨme ɨ yaujmua'ame'en aɨjna ɨ Hamor, tɨ Siquem e'echajca'a. A'achu pu tihua'unajchi aɨjna ɨ Abraham. 17’Tɨ'ɨj ajna tyaja'ure'enye ɨ xɨcaj tɨ jetzen arauraste aɨjna tɨ cɨme'en ɨ Dioj ayan tya'ataujratziiri'i ɨ Abraham jemi tzaahuati'ira'a cɨme'e, eihua mu huatamui'iraca'a aɨme ɨ tavaujsimua'acɨ'ɨ ɨ maj jetzen airaanye. Mu'uri mui'icaa aɨme ɨ tyaɨte maj maun a'utyá'acaa aujna u Egipto. 18’Aj pu nu'u i saɨj te'entyajrupi rey cɨme'e. Aɨ pu cai raamuá'a aɨjna ɨ José tyaacan. 19Ajta e'eyan a'ij pua'a tihua'ajchaɨca'a ɨ tyaɨte ɨ tyaj hua'a jetze airaanye ityan. Aɨ pu a'ij pua'a hua'uruu ɨ tavaujsimua'acɨ'ɨ. Ayaa pu hui tyu'utaijtaca'a aɨjna ɨ rey maj hue'irahua'axɨn aɨme ɨ hua'ayaujmua'a ɨ maj mauj unyaaca'i mej mi huacui'ini. 20’Aɨjna xɨcajra'a jetze pu huanu'eihuaca'a aɨjna ɨ Moisés. Dioj pu rɨ'ɨ yá'useijracaa ɨ pa'arɨ'ɨ. Majta maɨn vaujsimua'ame'en aɨjna ɨ pa'arɨ'ɨ, aɨ mu ráave'esijri'i maujna ruche a'achu cumu hueica maxcɨra'i. 21Tɨ'ɨj hui ajna tyaja'ure'enye aɨjna xɨcajra'a jetze ɨ mej jetzen hua'acui'ini aɨme ɨ tɨ'ɨrii, saɨj pu japuan huanyu. Jɨita'a aɨjna tɨ rá'ancu'uvajxɨ. Ai pu aɨn puéenya'a ɨ yaujra'an aɨjna ɨ rey. Aɨ pu ráave'esijri'i tɨj ruyauj. 22Matɨ'ɨj mi nain tiraamuá'ate ɨ hua'amua'atziira'a aɨme Egipto mej e'ema'acan. Eecan pu raayɨ'ɨtɨhua'a aɨjna ɨ Moisés aɨjna cɨme'en tɨ tyu'utaxaj, ajta aɨjna cɨme'en a'ij tɨ ti'itɨ huáruuren. 23’Ayaa pu ari tirajchaɨca'a a'achu cumu hua'apuate ninye'ira'a aɨjna ɨ Moisés, raxe'eva'aca'a aɨjna tɨ u huaja'uva'amuaare ɨ ru'ihuaamua'a, ɨ mej meyan hua'atamua'amua tɨcɨn yaujmua'ame'en aɨjna ɨ Israel. Aj pu'i á'uraa. 24’Tɨ'ɨqui aun a'ará'a. Tɨ'ɨqui seij huaseij tɨ Egipto e'ema'acan. Aɨ pu a'ij pua'a raruurajca'a i'ihuaara'ara'an aɨjna ɨ Moisés. Tɨ'ɨqui aun a'umej aɨjna ɨ Moisés tɨ'ij japuan huanyuuni aɨjna ɨ ru'ihuaamua'a. Aɨj pu cɨn aɨn Moisés aɨjna huaje'ica ɨ a'atɨ tɨ Egipto e'ema'acan. 25Ayaa pu hui ti'imuajcaa aɨjna cɨme'e maj ramua'aree aɨme ɨ ihuaamua'ame'en tɨ aɨn Moisés Dioj jetze araujca'anye tɨ'ij hue'irajtuaani. Ma majta'i cai, camu. 26’Yaa ruijmua'ate'e yee pu huá'utyau hua'apuaca ɨ ru'ihuaamua'a. Maujnya'usi'itya'aca'a aɨme. Ayaa pu ti'ijxe'eva'aca'a aɨjna ɨ Moisés tɨ hua'uta'ijmɨ, tɨ'ɨqui ayan tihua'uta'ixaa tɨcɨn: “Muan tyetyaca, mɨ saj ru'ihuaamua'a, ¿a'ini sej si seyan a'ij pua'a ruruure muan rujɨɨmua'a?” 27Aj pu nu'u i aɨn tɨ a'ij pua'a raruurajca'a ɨ seij ɨ ru'ihuaamua'a, tɨ'ɨqui nu'u aɨn raatátajchaca'a ɨ Moisés. Aj pui'i ayan tiraata'ixaa tɨcɨn: “¿A'ataani mua'antíhuau mueetzi ti'itɨj cɨme'e cumu juees, pej pi titaataijte'en ityejmi? 28Tij pajta inyeetzi e'icatan patɨj tiraaje'ica paɨjna mɨ tɨ Egipto e'ema'acan ɨ tajcai.” Yaa pu tiraata'ixaa. 29’Tɨ'ɨj aɨn raanamuajri'i aɨjna ɨ Moisés, aj pui'i huatauruu. A'uraa seij chuejra'a japua tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Madián. Au pu hui a'ucatii yaa cumu a'atɨ tɨ cai aun e'ema'acan. Au pu huatyenyaɨchaca'a. Ajta hua'apuaca titɨ'ɨrijmua'aca'a aɨjna ɨ Moisés. 30’Tyauuma'aca a'achu cumu hua'apuate ninye'ira'a, tɨ'ɨqui saɨj huataseijre aɨjna ɨ Moisés jemi a'ahua'a ɨtzitá a vejli'i ɨ jɨri jetze tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Sinaí. Au pu hui a'utyavaaca'a ti'itɨ tzajta'a tu'upi tɨ tyataasima'acaa aɨjna ɨ a'atɨ. Aɨj pu pɨrɨcɨ saɨj tɨ ti'ivaɨre'e u tajapua. 31Tɨ'ɨj aɨjna huaseij aɨjna ɨ Moisés, eecan pu a'ij ra'utaseij. Aj pu'i ya'utyeeseij tyamua'a naa. Tɨ'ɨqui raanamuajri'i aɨjna ɨ tavastara'a. 32Ayan tɨcɨn: “Nyaa nu nyaɨn pueen ɨ hua'aDioj aɨme ɨ a'amuavaujsimua'acɨ'ɨ, i nyaj Diojra'an pueen aɨjna ɨ Abraham, nyajta aɨjna ɨ Isaac, nyajta aɨjna ɨ Jacobo.” Yaa pu tiraata'ixaa aɨjna ɨ Dioj. Ajta aɨn ɨ Moisés, eihua pu ruvivájcaa. Capu che'e á'ujca'anyajca'a tɨ raaseij. 33’Ajta ayan tiraata'ixaa ɨ tavastara'a tɨcɨn: “Pata'aj ajta'ɨpɨ'ɨn mɨ paj rajtaca'acai a'ini'i nyeetzi pu nya'a mɨ chuej paj japuan a'ucha'acan. Nu'uri huatyenya'ate. 34Nyaa nu hui nyeri hua'useij a'ij mej ye'i a'ij pua'a hua'aruure ɨ nyatyaɨtestyamua'a ɨ maj maun a'utí u Egipto. Nyaa nu raanamuajri'i aɨjna ɨ maj cɨn aupuaapua'are'e. Nyajta nu'uri ya va'acányejsin nyej ni hua'a japua huanyuuni mej mi huiracɨɨnye aujna u Egipto. Aɨj nu cɨn inyaa muaataijte'esin pata'aj a'ura'ani pata'aj paun á'ume'en paujna Egipto.” Ayaa pu hui tiraata'ixaa aɨjna ɨ Dioj. 35’Aɨjna ɨ Moisés, aɨ pu aɨn pueen ɨ maj raatityaca'a maɨjna cɨme'e mej meyan tiraata'ixaa tɨcɨn: “¿A'ataani mua'antíhuau mueetzi cumu ti'itɨj cɨme'e juees pej pi nu'u titaataijte'en ityejmi?” ’Dioj pu jetze rucá'anyajcaa aɨjna ɨ Moisés tɨ i aɨn tihua'utaijte'en, ajta hue'irajtuaani. Dioj pu rusaɨj raataityaca'a aɨjna ɨ a'atɨ tɨ'ɨj aɨn huataseijre'en ɨ tu'upi tzajta'a ti'itɨ tɨ tyataasima'acaa. 36’Aɨjna ɨ Moisés, aɨ pu aɨn pueen ɨ tɨ hue'irajtuaa aujna u Egipto aɨmej ɨ tayaaxujmua'acɨ'ɨ. Ajta eihua pu ti'itɨ hua'utaseijra mej mi maɨjna cɨn raamua'aree tɨ Dioj jetze araujca'anyajca'a aɨjna ɨ Moisés aujna u Egipto, ajta aujna a'ahua'a jaj tɨ ve'e tɨ e'eseijre'e tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn jaj tɨ pa'u, ajta aujna a'ahua'a ɨtzitá. A'atee a'achu cumu hua'apuate ninye'ira'a tɨ ayan rɨjcaa aɨjna ɨ Moisés. 37’Aɨjna ɨ Moisés, aɨ pu hui ajta aɨn pueenya'a ɨ tɨ ayan tihua'uta'ixaa aɨmej ɨ yaujmua'ame'en aɨjna ɨ Israel tyaacan tɨcɨn: “Dioj pu nu'u seij avé'evi'itɨ tɨ aɨn va'acan cɨn ti'ityavaa a'ara'ani ɨ jemin. Aɨ pu nu'u ajtyama'acan muejmi jemi. Ajta nu'u ayan che'etana'a tyu'utyavaɨre'esin nyatɨj nu'u inyaa. Sata'aj nu'u rá'antzaahuate'en.” 38’Matɨ'ɨj maɨn tyaɨte tyujsaɨj ajna a'ahua'a ɨtzitá, aɨ pu ajta a a'utyavaaca'a hua'a jamuan. Aɨ pu xaa tyahuaacɨxa'astyamua'a japua huanyu jemin aɨjna ɨ a'atɨ tɨ ti'ivaɨre'e ɨ tajapua, aɨjna tɨ tiraata'ixaa anna jɨri japua tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Sinaí. Moisés pu ra'ancura'a ɨ nyuucari me jetzen ruuri mua'ara'ani tɨ'ij e'eyan aɨn taata'ɨten ityejmi. 39’Ma majta, camu á'ujca'anyajca'a maj rá'antzaahuate'en silu ayaa mu ti'ijxe'eva'acaa ɨ rutzajta'a maj huara'acɨɨne aun pujme'en u Egipto. 40Ayaa mu tiraata'ixaa maɨjna ɨ Aarón. Meyan tɨcɨn: “Pata'aj santute taatyataaven mej mi maɨn anáatyá'a mua'ara'ani, a'ini, catu xaa nya'u ramua'aree a'ij tɨ ti'itɨ raaruu aɨjna ɨ Moisés, ɨ tɨ tu'irajtuaa aujna u Egipto.” 41’Aj mu mi maɨn santu ti'itɨ huatyataahuaca'a, tɨ ayan seijra'acaa tɨj visaaru'u. Matɨ'ɨj mi tiraatámua'ɨvejte maɨjna ɨ visaaru'u. Eecan mu huataujtyamua'ave maɨjna cɨme'e ɨ maj raatyataahuaca'a rujɨɨmua'a maɨjna ɨ santu. 42’Ajta, aɨn ɨ Dioj, aɨ pu hui ma hua'uhua'axɨ. Aɨj pu cɨn ajtaraa aɨme jemi mej mi seij jemi tyu'utyavaɨre'en, aɨme jemi ɨ maj maun e'eseijre'e u tajapua, xu'ura'ave, maxcɨra'i, xɨcaj, ti'itɨ tɨ a'ij ti'iseijre'e u ute'e. Ayaa pu te'eyu'usi'i aɨjna jetze ɨ yu'uxari maj ra'uyu'uxaca'a aɨme ɨ maj títyatatyá'acaa ti'itɨj cɨme'e ɨ Dioj jemi. Ayan tɨcɨn: Muan yaujmua'ame'en aɨjna ɨ Israel, ¿ni qui seyan tinaatámuaɨ'ɨvejte satɨ'ɨj a'ucɨɨnyaca'a saujna ɨtzitá? Caxu xaa nya'u. Sira'atee hua'apuate ninye'ira'a saujna u mu'utzíta'a. Caxu xaa nya'u tinaatámuaɨ'ɨvejte. 43Ma sajta, ayaa xu tiraatɨsima'a ɨ chi'ira'an saɨjna ɨ santu tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Moloc, sajta ráachuisima'a ɨ tɨ jetzen seijra'acaa xu'ura'ave'era'an ɨ saɨj ɨ santu tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Renfán. Ai mu nu'u hui aɨn pueenya'a santute ɨ saj rujɨɨmua'a seyan tihua'utaahuaca'a sej si rɨ'ɨ tihua'uta'an saɨme. Aɨj nu cɨn nyaun amuaataiti aujna'ɨmɨ ajna a'ahua'a tɨ ayan tyaja'arajtyahuaa tɨcɨn Babilonia. Ayaa pu hui tihua'uta'ixaa ɨ Dioj. 44’Aujna ɨtzitá, aɨ pu e'eseijra'acaa hua'a jemi ɨ tavaujsimua'a tyaaca aɨjna ɨ tɨ cura'anami'i ɨ ɨnaamua a'u maj e'etyujsa'ɨri. Ayaa mu hui eenye'en huatyataahuaca'a a'ij tɨ ye'i aɨn Dioj tiraataij aɨjna ɨ Moisés, tɨ'ɨj ayan tiraata'ixaa tɨcɨn tɨ nu'u raatyataaven ayan eenye'en tɨj aɨjna ɨ mua'atyejri a'ij tɨ aɨn tiraataseijra. 45’Matɨ'ɨj ra'ancurá'ajáj maɨjna ɨ ɨnaamua, aj mu mi u ya'arajtɨ aɨme ɨ maj mu a'uva'aju'un aɨjna jamuan ɨ Josué matɨ'ɨj hua'utyaamue'itɨ ɨ tyaɨte aɨmej jemi ɨ maj maun e'echajca'a. Dioj pu hue'iraavi'itɨ tɨ'ij aɨn hua'uta'an aɨmej ɨ tavaujsimua'a tyaaca seij chuejra'a japua maj japuan huaujchéetya'ajra'ani. Au pu e'eseijra'acaa aɨjna ɨ ɨnaamua hasta na'a cai ajna tyaja'ure'enye aɨjna xɨcajra'a jetze tɨ jetzen aɨn huataseijre'en aɨjna ɨ rey, ɨ David tyaacan. 46’Aɨjna ɨ David tyaacan, ai pu raacɨ́'ɨ tɨ Dioj rɨ'ɨ tirajchaɨca'a. Aɨj pu cɨn raatyahuau aɨjna ɨ David ɨ Dioj jemi tɨ'ij Dioj raata'an tɨ David ra'ajtaaven ɨ teyuu tɨ'ij ayan ti'ivaɨra'a a'ara'ani tɨj chi'ira'an aɨjna ɨ Diojra'an aɨjna ɨ Jacobo. 47Capu ajta ayan tyaja'ure'enye silu aɨ pu rá'ajtaahuaca'a ɨ chi'ira'an ɨ Dioj aɨjna ɨ Salomón. 48’Ma ajta, Dioj tɨ eitze'e antyujmua'aree cai maa a'atɨ, aɨ pu cai a'a e'eche ɨ chi'i tzajta'a ɨ maj rá'ajtaahuaca'a ɨ tyaɨte. Aɨj pu hui cɨn ayan tira'uyu'uxaca'a ɨ saɨj tɨ ti'itaxaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan tɨcɨn: 49Ayaa pu ti'ixa ɨ tavastara'a. Ayan tɨcɨn: Nyaa nu antiyeijxɨ'ɨsin ɨ nya'ɨpua japua u tajapua, nyajta nu'u a'arachyapuarita ɨ chaanaca japua. ¿Ti'itajni chi'ira'a sanaatyataaven inyeetzi? ¿Ca'ɨn a'uni jetze a'arɨ'ɨri nyaj nu'u huánsa'upe'en? 50¿Ni nyacai nyaɨn pueen inyaa i nyaj nain tyu'utaahuaca'a tɨ aun teje'eseijre'e u tajapua, ajta tɨ ti'iseijre'e iiyan chaanaca japua? Ayaa pu ti'ixa ɨ Dioj. 51Aj pui'i ayan tihua'uta'ixaa aɨjna ɨ Esteban. Ayan tɨcɨn: ―Muan xu i'i muare'eri. Capu hui ti'itɨ a'amua tzajta'a uteninyei. Ayaa xu antaujnaamɨ ɨ a'amuatzajta'a, matɨj rɨjcaa ɨ a'amuavaujsimua'acɨ'ɨ. A'anaj tɨ na'a nain xɨcaj tzajta'a, muan xu cai ra'ancura'ave aɨjna ɨ xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj. 52’Naijmi'i a'achu maj pua'amuacaa ɨ maj ti'ixaxa'ata'a ɨ Dioj jetze ma'acan, aɨme ɨ maj a'ij pua'a hua'uruu ɨ a'amuavaujsimua'acɨ'ɨ. Aɨ mu majta hua'ucuii aɨme ɨ maj anacaican raataxajtaca'a yee aɨ pu ya va'acányejsin ɨ tɨ urare'enya'acan cɨn seijre'e ɨ Dioj jemi. ’Ma'acui xaa nya'u, muan mɨ saj cai ramua'areeraca'a, muan xu raatyeevi'i, sajta raaje'ica. 53Aɨme ɨ mej ti'ivaɨre'e u tajapua ɨ Dioj jemi, aɨ mu amuaatatuii ɨ ye'ira tɨ te'eyu'usi'i ɨ yu'uxari jetze. Ma sajta muan, caxu ra'atzaahuatya'acaa.―Yaa pu'u tyu'uxajtaca'a aɨjna ɨ Esteban. 54Matɨ'ɨj meyan tiraanamuajri'i, eecan mu huatanínyu'ucacuca'a. Aɨj mu cɨn tyamua'a titya'avá'ujche'eva ɨ rutamej jetze. Tyamua'a me ti'ijnyeechajca'a. 55Ajta aɨn ɨ Esteban, xaijnyu'ucara'ara'an ɨ Dioj, aɨj pu jetze rucá'anyajcaa. Aj pu i a a'ujnyeeraca'a ɨ tajapua. Tɨ'ɨqui ayan eenye'en tyu'useij tɨ airatatzajcaa aujna tɨ e'eseijre'e ɨ Dioj, ajta tɨ aun a'utyavaaca'a aɨjna ɨ Jesús ɨrɨɨta'an ɨ Dioj. 56Ajta ayan tyu'utaxajtaca'a aɨjna ɨ Esteban ayan tɨcɨn: ―Casi'i, nyejseij ɨ tɨ ari antacuuni ɨ tajapua, nyajta nyaɨjna seij ɨ tɨ ajta hua'a jetze airaanye ɨ tyaɨte. Aj huatyejvee ɨrɨɨta'an ɨ Dioj.―Yaa pu jemi tyu'utaxajtaca'a. 57Cɨme'en pu'u ayan tyu'utaxajtaca'a, aj mu mi huityaujnaxɨ ɨ rumuajca'a cɨme'e ɨ runaxaiita'a mej mi cai raanamua a'ij tɨ ti'ixa. Majta huatyejiihuajraa ca'anin cɨme'e aɨme. Majta u a'utyáruaachaca'a jemin. 58Aj mu mi ru'iraajaj maujna u chajta'a. Matɨ'ɨj mi autyajhuii maj raatyatu'asixɨ'ɨn tetej cɨme'e. Majta maɨn ɨ mej ti'iseijracaa, aɨ mu te'ityujchuiixɨ ɨ tyu'ujsiicu'u. Matɨ'ɨj mi a tyaja'ajraj a chuaata'a jemin aɨjna ɨ tyamueij tɨ ayan antyahuaa tɨcɨn Saulo. 59Matɨ'ɨj ratu'axaca'a aɨjna ɨ Esteban, ayaa pu tiraatyajhuau ɨ Dioj jemi, tɨcɨn: ―Jesús, nyavastara'a, pata'aj ra'ancura'an i nyaxaijnyu'uca. 60Aj pui'i titunutaca'a. Ayan tɨcɨn: ―Nyavastara'a, capaj aɨme jetze rapua'aritya'a aɨjna ɨ maj cɨn autyajturaa mueetzi jemi.―Ayaa pu tyu'utaxajtaca'a. Tɨ'ɨqui huamɨ'ɨ aɨjna ɨ Esteban.

will be added

X\