San Mateo 5

1Tɨ́'ɨj hua'useíj ɨ́ teɨte mej jeíhua mu'iicáa, aj pu'i antíraa ɨ́ Jesús ɨ́ jɨrí japua. An pu a'ujyeíjxɨ. Matɨ́'ɨj mi a'ɨ́ɨme ɨ́ mej á'ujujhua'ane'e jamuan, a'ɨ́ɨ mú ajteáxɨɨreca'a. 2Aj pu i a'utéjche tɨ tihuá'umua'aten. 3Ayen tɨjɨ́n: ―Miche'e huaújtemua'ave'en jeíhua ɨ́ mej tirú'umua'aree ɨ́ ru tzajta'a mej caí a'ij tí'ijviicua'i ɨ́ Dios jemi, a'iné a'ɨ́ɨ mú me'uun huaté'uu muá'aju'un ɨ́ Dios jemi. 4’Miche'e huaújtemua'ave'en jeíhua ɨ́ mej ruxɨeemɨ́jte'e me'ɨ́jna jɨme'e ɨ́ mej jɨ́n auteájturaa ɨ́ Dios jemi a'iné Dios pu rɨ́'ɨ tihua'utá'asin. 5’Miche'e huaújtemua'ave'en jeíhua ɨ́ mej rɨ́'ɨ té'umuajcaa ɨ́ ru tzajta'a ɨ́ Dios jemi, a'iné a'ɨ́ɨ mú ra'ancuré'asin a'ɨ́jna chuéjra'a tɨ jɨ́me'en Dios te'ateújratziiri'i tɨ hua'utá'an. 6’Miche'e huaújtemua'ave'en jeíhua ɨ́ mej rahuauca, majta ɨ́ mej jeíhua raxɨ́'eve'e, mej mi miyen huárɨni a'ij tɨ tiraavíjte'e ɨ́ Dios jemi, a'iné Dios pu ayén huá'aruuren mej mi miyen ra'ará'astijre'en. 7’Miche'e huaújtemua'ave'en jeíhua ɨ́ mej huá'acu'uve ɨ́ seica ɨ́ ru'ihuaamua'a, a'iné Dios pu huá'ancu'uvajxɨ'ɨsin a'ɨ́mej. 8’Miche'e huaújtemua'ave'en jeíhua ɨ́ mej urarɨ́'en seijre'e ɨ́ ruxɨ́ejniu'uca jetze, a'iné a'ɨ́ɨ mú raseijran ɨ́ Dios. 9’Miche'e huaújtemua'ave'en jeíhua ɨ́ mej rahuauhuau mej caí ne'use'e, a'iné ayée pu Dios hua'utámua'atzi tɨjɨ́n: “Niyaujmua'a.” 10’Miche'e huaújtemua'ave'en jeíhua ɨ́ mej rajpuaíitzi muá'aye'i me'ɨ́jna jɨme'e mej miyen rɨcɨ a'ij tɨ tí'ijxe'eve'e ɨ́ Dios. Nain pu xaa tihuá'acɨ'ɨti a'ujna a'u tɨ é'eseijre'e ɨ́ Dios. 11’Setá'aj huaújtemua'ave'en setɨ́j sena'a pua'amé mú'een, tɨ pua'a me'ɨ́n ɨ́ teɨte miyen a'ij pua'a tejá'amuaxajta, majta a'ij pua'a á'amuaruure na'ari hua'itzi jɨ́n tejá'amuaxajtzi'i me'ɨ́jna jɨme'e sej tí'ixaxa'a neetzi jetze me'ecan. 12Setá'aj huaújtemua'ave'en. Caxú ruxɨeemɨste'e, a'iné jeíhua pu tejá'amuacɨ'ɨti ɨ́ ta japua Dios tɨ é'eseijre'e. Ayee mú che'atá mena'a huá'uruu a'ɨ́mej ɨ́ mej mejmí'i tí'ixaxa'ata'a ɨ́ Dios jetze me'ecan. 13’Ayee xu hui tí'ivaɨre'e huá'a tzajta'a ɨ́ teɨte tɨ́j ajta tí'ivaɨre'e ɨ́ unaj ɨ́ mej jɨ́n tí'icacare ɨ́ cua'ira japua. A'ɨ́jna ɨ́ unaj tí'ivaɨre'e tɨ́'ij caí huatépete ɨ́ hua'ira'a. Mɨ́ ajta, tɨ pua'a huateáru'una, aj pu'i ráxɨ'ɨsin ɨ́ tɨ a'ancacá. ¿A'iné auj tí'irɨ'ɨri tɨ́'ij ajtahua'a ancacá á'ara'ani? Capu ché'e a'ij tí'irɨ'ɨri, a'iné pu'uri ráaxɨ'ɨ ɨ́ tɨ ancacá. Ayee pu'u qui tí'ivaɨre'e mej mi mé rúurɨeexɨn, mej mi majta ratzíinajye'ican ɨ́ teɨte. Rɨ́'ɨ xu'u mú'een tɨ́'ij caí ayén che'atá na'a tejamuáaruuren mú'ejmi. 14’Ayee xu seijre'e huá'a tzajta'a ɨ́ teɨte tɨ́j tatzari tɨ ja'atɨ́ án yá'ujche tɨ ij a'ɨmuá a'atáneeri'icɨj nainjapua íiyen chaanaca japua. Ajta, chajta'a tɨ a'utáca ɨ́ jɨrí jetze, capu rɨ'ɨrí tɨ huateúravaa. 15Ajta, capu ja'atɨ́ ayén cantiira'a antítaiira tɨ ij a'uun ya'uteárujte'en ɨ́ utaatzi jete, sino án pu ya'ujchájtza ánɨmua tɨ́'ij a'ɨmuá a'atáneeri'icɨj huá'a tzajta'a ɨ́ mej uráatei u chi'ita. 16A'ɨ́j pu jɨ́n, tɨ pua'a ti'itɨ́j a'ij seruure mú'een, setá'aj hui siyen ráaruuren mé jéjre'e huá'a tzajta'a ɨ́ teɨte mej mi ráamua'aree sej siyen rɨcɨ se'ɨ́jna jɨme'e ɨ́ tɨ í'ixɨ'epɨ'ɨn. Aj mú mi xaa rɨ́'ɨ tiraateájtuaani ɨ́ Dios. 17’Caxu siyen tí'imua'ajca ɨ́ ru tzajta'a yee nee nu ra'antipuá'ajte'esin ne'ɨ́jna ɨ́ niuucari tɨ raateájtuaa itejmi jemi a'ɨ́jna ɨ́ Moisés teecan, ajta ɨ́ mej raataxájtaca'a a'ɨ́ɨme ɨ́ mej tí'ixaxa'ata'a ɨ́ Dios jetze me'ecan. Canu ne'ɨ́jna jɨ́n mú a'uvé'emej nej ni ra'antipuá'ajte'en ne'ɨ́jna ɨ́ niuucari. Canu xaa ne'u. Ayee nu 'een jɨ́n mú a'uvé'emej nej ni raanaíjmire'en. 18Ayee nu tejá'amua'ixaate'e tzáahuati'ira'a jɨme'e, tɨ́'ɨj auj seijre'e tɨ yen seijre'e íiyen chaanaca japua, ajta ɨ́ tɨ é'eseijre'e júte'e u ta japua, capu hui ti'itɨ́j a'uvaɨ́jtzi a'ɨ́jna jetze ɨ́ mej ra'uyú'uxaca'a ɨ́ yu'uxari jetze, capu ti'itɨ́j, tɨ pua'a leetra na'a, na'ari ɨ́ tɨ ra'avé'eraráatzajme. 19’A'ɨ́j pu jɨ́n, tɨ pua'a ja'atɨ́ caí ra'ará'astijre'en seɨ́j ɨ́ niuucari tɨ ayén té'eyu'usi'ihuaca'a ɨ́ yu'uxari jetze, tɨ pua'a ajta a'ɨ́ɨn tiráamua'aten seɨ́j ɨ́ ja'atɨ tɨ ayén che'atá na'a caí ra'ará'astijre'en a'ɨ́jna, Dios pu jemi ayén ámitɨeere'e tɨ caí ti'itɨ́j vaɨre'e a'ɨ́jna ɨ́ ja'atɨ a'ujna u ta japua. Capu amɨ́n a'ij tɨ pua'a caí ra'ará'astijre ɨ́ niuucari tɨ jaítze'e caí ruxe'eve'e; aúche'e pu ve'ecán jɨ́n auteáturaasin ɨ́ Dios jemi. Mɨ ajta, tɨ pua'a ja'atɨ́ tɨ na'a tɨ ayén rá'atzaahuate'e a'ɨ́jna ɨ́ niuucari, ajta seica tiú'umua'aten mej mi miyen che'atá mena'a rɨjca, Dios pu jemi ámitɨeere'e tɨ a'ɨ́ɨn xaa tí'ivaɨre'e jeíhua u ta japua. 20’A'ɨ́j pu jɨ́n, ayée nu tejá'amua'ixaate'e, tɨ pua'a secaí siyen tihua'utémua'itɨn a'ɨ́mej ɨ́ mej tihuá'umua'aten ɨ́ yu'uxari jetze, majta a'ɨ́mej ɨ́ fariseos, tɨ pua'a secaí hua'utémua'itɨn se'ɨ́jna jɨme'e ɨ́ sej ra'ará'astijre'en a'ij tɨ té'eyu'usi'i ɨ́ yu'uxari jetze, ca xu ja'anáj a'uteáruti a'ájna Dios tɨ é'eseijre'e u ta japua. 21’Xu'uri siyen ráanamuajri'i mej miyen tihua'utá'ixaa ɨ́ á'amuaya'upuacɨ'ɨstemua'a tɨjɨ́n: “Caxu tí'itecui'ica. Na'ari caí, tɨ pua'a ja'atɨ́ seɨ́j huajé'ica, ruxe'eve'e mej puaíjtzi raatá'an.” 22’Mɨ́ neajta inee, ayée nu tejá'amua'ixaate'e, tɨ pua'a ja'atɨ́ ayén huataniú'ucan jemin ɨ́ ruxɨ́'ej tevi, ayée pu tiú'ujxe'eve'e tɨ Dios ayén puaíjtzi raatá'an a'ɨ́jna ɨ́ ja'atɨ. Neajta niyen tejá'amua'ixaate'e, tɨ pua'a ja'atɨ́ ayén a'ij pua'a tiraatájeeve a'ɨ́jna ɨ́ ruxɨ́'ej tevi tɨjɨ́n: “Mú'ee pej caí ti'itɨ́j huayɨ́'ɨtɨ”, ayée pu tiú'ujxe'eve'e mej rá'anvi'itɨn a'ɨ́mej jemi ɨ́ jueesi. Mɨ́ neajta inee, ayée nu tejá'amua'ixaate'e, tɨ pua'a ja'atɨ́ ayén a'ij pua'a tiraatájeeve ɨ́ ruxɨ́'ej tevi tɨjɨ́n: “Mú'ee pej caí ti'itɨ́j mua'aree”, ayée pu Dios ayén tiraatá'ixaate'esin tɨjɨ́n: “Aricu, áa pej a'utevée puá'ara'ani ɨ́ taij tzajta'a tɨ caí ja'anáj á'amɨ'ɨni.” 23’A'ɨ́j pu jɨ́n, tɨ pua'a peri ti'itɨ́j tí'imuaɨ'ɨvajta a'ɨ́jna japua a'u sej yé'ana'amiche ɨ́ Dios, tɨ pua'a peri ra'utámua'aree ɨ́ pej jɨ́n auteájturaa jemin ɨ́ axɨ́'ej tevi, ayée pej huárɨni. 24A'uu pej ye'utécan ɨ́ pej tiu'utámuaɨ'ɨvejta a'ɨ́jna japua a'u sej yé'ana'amiche ɨ́ Dios. Patá'aj amuacaí u á'ume'en a'ɨ́jna jemi ɨ́ axɨ́'ej tevi patá'aj tiu'utá'uuni'i ɨ́ pej jɨ́n a'uteájturaa ɨ́ jemin. Aj pu xaa ari rɨ'ɨrí pej mú a'uvé'eme'en patá'aj tiu'utámuaɨ'ɨvejta. 25’Setá'aj ca'anacan raaxɨ́'epɨ'ɨntare'en a'ɨ́jna jamuan ɨ́ tɨ muájcha'ɨɨre'e, tɨ́'ɨj auj muá'anvi'itɨn huá'a jemi ɨ́ jueesi. Setá'aj siyen raaxɨ́'epɨ'ɨntare'en setɨ́'ɨj seuj huajú'un ɨ́ juye jetze. Na'ari tɨ pua'a pecaí piyen huárɨni, a'ɨ́ɨ pu mú'eetzi tiu'utátuiire'esin ɨ́ juees jemi. Ajta a'ɨ́jna mú'eetzi pu tiu'utátuiire'esin jemin a'ɨ́jna ɨ́ tɨ ravaɨre'e. Ajta a'ɨ́ɨn tɨ ravaɨre'e, a'ɨ́ɨ pu mua'iteánajsin. 26Ayee nu hui tí'imua'ixaate'e tzáahuati'ira'a jɨme'e, camu ja'anáj mua'irátuaasin ajta pena'a caí tihua'unájchite'en nai jɨme'e a'achú mej muá'ijijve'e. 27’Xu'uri ráanamuajri'i ɨ́ mej mejmí'i miyen tiu'utaxájtaca'a tɨjɨ́n: “Capej 'ɨ́ita'a jamuan hui'ica ɨ́ pej caí ratévi'itɨn.” 28’Mɨ́ neajta inee, ayée nu tejá'amua'ixaate'e tɨjɨ́n: A'atɨ́ tɨ na'a tɨ ayén 'ɨ́ita'a seijra temua'a naa tɨ ij ayén raatá'asti ɨ́ ru tzajta'a tɨ jamuan huáhui'ini, ayée nu tejá'amua'ixaate'e tɨ a'ɨ́jna ɨ́ ja'atɨ ari tiú'ujxana'acɨra'ate ɨ́ ru tzajta'a a'ɨ́jna jamuan ɨ́ 'ɨ́ita'a tɨ caí ratévi'itɨn. 29’Neajta nu niyen tejá'amua'ixaate'e tɨjɨ́n: Tɨ́ pua'a piyen éene'en pej jetzen rapua'ajte'e mɨ á'ajɨ'ɨ tɨ arɨ'ɨríinta'a pújme'en seijre'e pe'ɨ́jna jɨme'e ɨ́ pej jɨ́n auteájturaa ɨ́ Dios jemi, aitátɨchi muá'ajɨ'ɨ tɨ arɨ'ɨríinta'a pújme'en seijre'e. Aa pej yaúurɨeni. Ayee pej huárɨni, a'iné jaítze'e pu timuaatéva'ɨri pej ti'itɨ́j á'urɨeni tɨ cɨ́lieen caí pej nain e'ehuá'arɨeni matɨ́'ɨj án muajá'urɨeeni ɨ́ taij tzajta'a. 30Ajta tɨ pua'a piyen éene'en pej jetzen rapua'ajte'e mɨ á'amuajca'a arɨ'ɨríinta'a pújme'en seijre'e, patá'aj ra'ajtaveíjche amɨ́jna mɨ á'a muájca'a. Pajta a'ɨmuá yaúurɨeni a'iné jaítze'e pu timuaatéva'ɨri pej ti'itɨ́j á'urɨeni tɨ cɨ́lieen caí pej nain e'ehuá'arɨeni matɨ́'ɨj án mú já'urɨeni ɨ́ taij tzajta'a. 31’Majta hui mejmí'i miyen tí'ixaxa'ata'a tɨjɨ́n: “Ja'atɨ́ tɨ raxɨ́'eve'e tɨ ru'ɨ́j mé úurɨeni, ché'e a'ɨ́ɨn cuapée raatapíjte'en ɨ́ ru'ɨ́j ɨ́ tɨ jɨ́n mé rúurɨeni.” 32Mɨ́ neajta inee, ayée nu tejá'amua'ixaate'e. Tɨ́ pua'a ja'atɨ́ ru'ɨ́j mé úurɨeni, caí ayén ti'itɨ́j jɨ́n huarɨ́n a'ɨ́jna ɨ́ 'ɨ́ita'a tɨ xana'acɨre'e, tɨ pua'a caí seɨ́j jamuan huáhui'ini, seɨ́j pu'u ɨ́ tɨ jɨ́n tiu'utá'a tɨ ij ja'atɨ́ ru'ɨ́j mé úurɨeni. A'ii pu a'ɨ́ɨn pú'een tɨ i'i ɨ́ɨra'ara'antaca'a tihuaújxana'acɨra'ate seɨ́j jamuan ɨ́ teáata'a. Aj pu xaa í'irɨ'ɨri tɨ mé rúurɨeni. Ajta a'ɨ́jna ɨ́ teáata'a tɨ seɨ́j ancuré'evi'itɨn ɨ́ 'ɨ́ita'a tɨ ja'atɨ́ ari mé rúurɨe, a'ɨ́jna ɨ́ ja'atɨ ajta pu tihuaújxana'acɨra'ate. 33’Seajta xu'uri ráanamuajri'i se'íjna i niuucari ɨ́ mej mejmí'i tihua'utá'ixaa ɨ́ teɨte tɨjɨ́n: “Capej yá'ujɨpuan ɨ́ pej jɨ́n te'atá'aratziira niuucajtze'en ɨ́ Dios.” 34’Mɨ́ neajta inee, ayée nu tejá'amua'ixaate'e tɨjɨ́n: Caxu a'atzu te'ataújratzi'ira'an niuucajtze'en ɨ́ Dios, caxu a'atzu. Caxu seajta te'ataújratzi'ira'an niuucajtze'en ɨ́ ta japua, a'iné a'ɨ́ɨ pu japuan án á'ujca ɨ́ Dios. 35Caxu seajta te'ataújratzi'ira'an niuucajtze'en i chaanaca a'iné a'ɨ́ɨ pu yen ra'ɨ́ɨcajme ɨ́ Dios. Caxu seajta te'ataújratzi'ira'an ɨ́ niuucajtze'en ɨ́ Jerusalén, a'iné a'ɨ́ɨ pu antiújmua'aree íiye chajta'a a'ɨ́jna ɨ́ Rey tɨ ve'ée. 36Caxu seajta te'ataújratzi'iracare'en niuucajtze'en mɨ a'amuamu'úu jetze, a'iné caxu rujɨ́ɨmua'a sena'a raayɨ́'ɨtɨ sej raatéxu'umuare'en na'ari sej raatécuainare'en seɨ́j mɨ a'amua cɨpua. 37’Ché'e ayén éene'en, tɨ pua'a piyen raataxáj yee “¡Jee!”, ché'e ayén éene'en tzáahuati'ira'a jɨme'e yee “¡Jee!” Ajta, ayén che'atá na'a, tɨ pua'a piyen yee “¡Capu!”, ché'e ayén éene'en tzáahuati'ira'a jɨme'e yee “¡Capu!” Ti'itɨ́ tɨ a'ij seɨcɨé 'een, a'ɨ́jna jetze pu avé'eme'ecan a'ɨ́jna ɨ́ tɨ a'ij pua'a 'een. 38’Xu'uri siyen tiú'unamuajri'i ɨ́ mej mejmí'i miyen tí'ixaxa'ata'a tɨjɨ́n: “Tɨ́ pua'a ja'atɨ́ ra'itátɨni ɨ́ jɨ'ɨseáara'an ɨ́ ruxɨ́'ej tevi, ruxe'eve'e tɨ a'ɨ́jna ɨ́ ja'atɨ ayén che'atá na'a tiu'unájchita rujɨ́'ɨ jɨme'e.” Ajta ayén tɨjɨ́n: “Tɨ́ pua'a ja'atɨ́ seɨ́j ra'antácuura ɨ́ tamaara'an, ruxe'eve'e tɨ a'ɨ́jna ja'atɨ́ ayén che'atá na'a tiu'unájchita rutamej jɨme'e.” 39’Mɨ́ neajta inee, ayée nu tejá'amua'ixaate'e yee: Caxu siyen che'atá sena'a raruure ɨ́ tɨ a'ij pua'a 'een a'ij tɨ a'ɨ́ɨn ari ayén amuáaruu mú'ejmi. Tɨ́ pua'a ja'atɨ́ mu'itéjveeni mua'ɨpée jetze arɨ'ɨríinta'a pújme'en, patá'aj pajta raatá'an tɨ mu'itéjveeni ɨ́ seɨ́jta'a ɨ́ mua'ɨpée jetze. 40Tɨ́ pua'a ja'atɨ́ ca'anéeri jɨ́n muájhuavii mɨ á'asiicu'u tɨ ij a'ɨ́ɨn mú'ijchueeni, patá'aj raatáchuite'en pajta mɨ pej jɨ́me'en ra'itévajra mɨ á'ahuare'etze'e. 41Ajta, tɨ pua'a ja'atɨ́ mua'áijte'e pej ti'á'ara'an té'entɨni seɨ́j vi'ira'a ɨmuá tɨ huatátee, patá'aj hua'apua vi'ira'a ɨmuá té'entɨni. 42Pajta, patá'aj raatá'an, tɨ pua'a ja'atɨ́ ti'itɨ́j muáhuaviira, capej ramuaire'e ɨ́ ja'atɨ tɨ muaneɨ́ɨri'ira a'ame. 43’Ayee xu seri ráanamuajri'i ɨ́ mej mejmí'i miyen tí'ixaxa'ata'a tɨjɨ́n: “Patá'aj raxɨ́'eve'e puá'ara'ani pe'ɨ́jna ɨ́ á'amiigu.” Ajta ayén tɨjɨ́n: “Patá'aj rájcha'ɨɨre'e puá'ara'ani pe'ɨ́jna ɨ́ tɨ muájcha'ɨɨre'e.” 44Mɨ́ neajta inee, ayée nu tejá'amua'ixaate'e yee: Patá'aj raxɨ́'eve'e puá'ara'ani a'ɨ́jna ɨ́ tɨ muájcha'ɨɨre'e. Pajta rahuaviira ɨ́ Dios jemi a'ɨ́mej jɨ́me'en ɨ́ mej a'ij pua'a á'amuaruure sej si siyen ruxɨ́'ej éene'en xá'ara'ani a'ujna, á'amuaya'upua tɨ é'eseijre'e u ta japua. 45’A'ɨ́ɨ pu hui huatá'aca tɨ a'ɨ́ɨn xɨca hua'utétatzavi'ite'e huá'a japua ɨ́ mej a'ij pua'a tí'iteteɨte, ajta huá'a japua ɨ́ mej rɨ́'ɨ tí'iteteɨte. Ajta a'ɨ́ɨ pu huatá'aca mej mi víjvi'iyej huá'a japua ɨ́ mej xɨ́'epɨ'ɨn rɨcɨ, majta huá'a japua ɨ́ mej a'ij pua'a rɨcɨ. 46Tɨ́ pua'a siyen huá'axe'eve'e sena'a a'ɨ́mej ɨ́ mej já'amuaxe'eve'e mú'ejmi, ¿ni secaí siyen tí'imua'atze sej si se'ɨ́jna jɨ́n ti'itɨ́j huamuá'itɨn ɨ́ Dios jemi? Mɨ́ seajta caí, caxu. Casi'i, ayée mú che'atá mena'a rɨcɨ a'ɨ́ɨme ɨ́ mej á'ujujhua'an ɨ́ mej hua'ujíjve'e ɨ́ mej tí'itɨcɨ. 47Ajta, tɨ pua'a siyen hua'utateújte sena'a se'ɨ́mej ɨ́ mej á'amua'ihuaamua'a pú'een, ¿ni qui caí ayén tejamuá'amitɨejte'e sej siyen hua'utémua'itɨn ɨ́ seica? Mɨ́ seajta caí, caxu. ¿Ni qui mecaí miyen rɨcɨ a'ɨ́ɨme ɨ́ mej caí ramua'ate ɨ́ Dios tzáahuati'ira'a jɨme'e? Ayee mú rɨcɨ xaa ne'u. 48’A'ɨ́j pu jɨ́n, setá'aj siyen raanaíjmire'en a'achú tɨ tejamuá'aturaate'e, sej si siyen ruxɨ́'ej 'eene'en temua'a naa a'ujna a'u tɨ á'amuaya'upua é'eseijre'e u ta japua.

will be added

X\