San Mateo 21

1Ja̱ˉgaˊ të̱ë̱yˈ Jerusalén gaꜙnääyꜗ chʉʉhˊ jwɨɨˉ Betfagé, kooꜘ kihꜗ mohꜘ Olivo. Heˉja̱ˉ gaꜙjmeeꜘ Jesús madaꜚ kihꜗ u̱u̱ꜗ dsaˉkya̱a̱hˊ jnäähꜗ. 2Gaꜙsɨɨyhꜙ: —Goˉnääꜘ hnähꜘ taꜙ jeeˊ jwɨɨˉ heˉ nøøꜘ taꜙ chaˊnëˊ. Jeeˊ ooꜙ, jnäähꜙ hnähꜘ ja̱a̱ˉ burr˜ hyaaˋ hi̱ˉ naˉhñuuhˊ hi̱ˉ jä̱ä̱ꜙ gyʉ̱ʉ̱ˉ. Ja̱ˉ che̱e̱hˋ hnähꜘ mahꜗ yaˊjä̱ä̱hꜙ hnähꜘ kinꜙ. 3Cherˊmahꜗ cha̱a̱ˉ ja̱a̱ˉ hi̱ˉ gaꜙngɨɨꜘ juuˈ kyahꜗ hnähꜘ, ja̱ˉ jwɨɨhꜘ hnihꜘ: “Jmeeꜙ biiꜗ kihꜗ Dsaˉjø̱ø̱hˈ kya̱a̱ꜗ jnäähˈ baˊ laˉ, cha̱hꜘ baˊ yaˊjä̱ä̱ˊ jnäähꜗ kaˉlähꜘ”, jwɨɨhˈ hnihꜘ. 4Läꜙja̱ˉ gaꜙlaꜗ mahꜗ läꜙteꜗ läꜙko̱o̱ˉ gaꜙjähꜘ ja̱a̱ˉ hi̱ˉ gaꜙngëëꜗ juuˈ kihꜗ Dio lloꜘjooꜗ, läꜙ maˊ gaꜙjäyhꜘ: 5Chiihˊ dsaˉ hi̱ˉ tä̱ä̱hˊ jwɨɨˉ Sión: “Jëëˋ daˊ, hi̱i̱ꜚ Rey kya̱a̱hꜗ hnähꜘ jaꜗ jeeˊ kyahˈ hnähꜘ. Hwa̱a̱yˊ jwërte, naˉdsë̱ë̱y˜ ja̱a̱ˉ burr˜, naˉdsë̱ë̱y˜ jo̱o̱ꜘ burr˜ hyaaˋ hi̱ˉ të̱ë̱ˈ ka̱˜ løøˈ.” 6Naˊnääˈ baˊ hi̱ˉ heꜘ, gaꜙjmeeyꜘ läꜙko̱o̱ˉ teꜗ madaꜚ heˉ gaꜙjmeeꜘ Jesús kiyhꜗ. 7Naˊkya̱a̱yꜘ ja̱a̱ˉ burr˜ hyaaˋ hi̱ˉ jä̱ä̱ꜙ gyʉ̱ʉ̱ˉ, ja̱ˉgaˊ gaꜙkyeˉ dsaˉ hmɨɨhˉ kihꜗ kaˊluuˊ burr˜ mähꜗ heꜘ mahꜗ gaꜙwɨɨꜗ Jesús. 8Jwë̱ë̱ꜘ jwërte dsaˉ maˊ tä̱ä̱hˊ jeeˊ ngooyˈ ja̱ˉ. Ko̱ˉlla̱a̱ˊ gaꜙjaꜗ hmɨɨhˉ kihꜗ chaˊjwëꜗ hiꜙ jñahꜘ gaꜙhnäꜗ nɨɨhˋ hmaˉ gaꜙjayꜗ chaˊjwëꜗ. 9Dsaˉ hi̱ˉ maˊ cha̱a̱ꜗ kaahˋ, kya̱a̱hˊ hi̱ˉ gaꜙnääꜗ jä̱ä̱ꜗ maˊ tooyh˜ chaˉmiihˉ mɨɨhˊ, maˊ jäyhꜘ: —¡Heˉ baˊ cheˉ llu̱u̱ꜗ saˊju̱ˉ kihꜗ David! ¡Dio kya̱a̱hˊ hi̱ˉ jaꜗ läꜙhihꜙ kiyhꜗ! ¡Heˉ baˊ cheˉ llu̱u̱ꜗ hiꜙ jø̱ø̱hˈ hi̱ˉ gyaꜗ gyʉʉhˈ! 10Läꜙko̱o̱ˉ maˊ gaꜙheꜗ Jesús Jerusalén, läꜙka̱a̱ˉ jeeˊ jwɨɨˉ gaꜙchiꜗ gaꜙjwa̱a̱ꜗ dsaˉ, maˊ ngɨɨyꜙ juuˈ: —¿Hi̱i̱ˉ baˊ naˉ? 11Mahꜗ maˊ jähꜘ dsaˉ: —Hi̱ˉ naˉ heꜘ Jesús, ja̱a̱ˉ hi̱ˉ ngëë˜ juuˈ kihꜗ Dio hi̱ˉ cha̱a̱ˉ Nazaret hwaꜗ Galilea. 12Maˉngëëꜘ heˉ ja̱ˉ, gaꜙllooꜗ Jesús hoˊhneꜚ kihꜗ gwahꜙ jʉʉhꜙ. Gaꜙhëëyꜗ kihꜗ läꜙjë̱ë̱ꜙ dsaˉ hi̱ˉ maˊ llaꜙ hmoohˊ. Gaꜙsa̱a̱ꜗ gaꜙja̱a̱yꜗ naˊmes˜ kihꜗ dsaˉ hi̱ˉ maˊ miˉsɨɨꜗ kuuˊ, hiꜙ gaꜙsa̱a̱ꜗ gaꜙja̱a̱yꜗ jeeˊ nøøꜘ hmoohˊ kihˈ hi̱ˉ maˊ hnëë˜ juuˉ. 13Mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ: —Läꜙlaˉ lleˋ juuˈ kihꜗ Dio: “Hneꜗ kinꜙ läꜙche̱e̱ˉ hneꜗ jeeˊ ngɨɨꜙ dsaˉ kihꜗ Dio.” Pero maˉjmeehˊ hnähꜘ läꜙko̱o̱ˉ tooˉ jeeˊ dsaˉta̱a̱hˋ dsaˉhɨ̱ɨ̱ˉ baˊ. 14Jeeˊ maˊ chihˈ gwahꜙ jʉʉhˉ ja̱ˉ, yaꜙnääꜗ dsaˉtʉʉˊ kya̱a̱hˊ dsaˉjluuhˊ chaˊnëˊ Jesús mahꜗ gaꜙmiꜙhlä̱ä̱yꜘ. 15Pero gaꜙläꜙlle̱e̱ꜘ läꜙjë̱ë̱ꜙ jmiˉdsaˉ ka̱a̱hˊ kya̱a̱hˊ taˉjwohꜗ kya̱a̱ꜗ ley maˊ gaꜙjëëyꜗ läꜙjëꜙ heˉ jʉhˉga̱a̱ˉ heˉ gaꜙjmeeꜘ Jesús jeeˊ ja̱ˉ. Hiꜙ gaꜙläꜙlle̱e̱yꜘ kaˉlähꜘ läꜙko̱o̱ˉ maˊ gaꜙjëëyꜗ tä̱ä̱hˊ chihˉ tooh˜ mɨɨhˊ kooꜘ gwahꜙ ja̱ˉ: —¡Heˉ baˊ cheˉ llu̱u̱ꜗ hi̱ˉ la̱a̱ꜗ saˊju̱ˉ kihꜗ David! —maˊ jähꜘ chihˉ heꜘ. 16Heˉja̱ˉ gaꜙjähꜘ dsaˉka̱a̱hˊ heꜘ sɨɨyhꜙ Jesús: —¿Cheˊ nuuhˉ, heeˉ naˉ hlëëhꜙ chihˉ tä̱ä̱hˊ naˉ? —Nuuꜙ baˊ jnäꜘ —gaꜙjähꜘ Jesús—. Hnähꜘ naꜙ cheˊ saꜙ maˉhehˉ hnähꜘ ji̱hˊko̱hꜘ jeeˊ naˉsɨɨˉ läꜙlaˉ: Läꜙjë̱ë̱ꜙ chihˉpihˈ, läꜙkye̱ˉ hi̱ˉ tʉhꜘ, hneˉ Dio maˉmiˉtë̱ë̱hˈ hnihꜘ kweeˉ haˉ läꜙ jmeeyꜗ jʉʉhˉ kyahꜗ. 17Moꜙsoꜙ gaꜙjmä̱ä̱yꜗ heˈ dsaˉ heꜘ. Yaꜙhë̱ë̱ꜗ Jesús jeeˊ jwɨɨˉ Jerusalén ja̱ˉ, ngaayhꜗ taꜙ jeeˊ jwɨɨˉ Betania, jeeˊ ja̱ˉ gaꜙjä̱yꜘ. 18Tiih˜ gaˊ jyohꜘ jmɨɨˊ, ñeeˊ kaˉlähꜘ Jesús taꜙ jwɨɨˉ Jerusalén. Peerꜙ jaꜗ kyo̱yhꜙ jeeˊ hä̱ä̱yˊ jwëꜗ. 19Kooꜘ jwëˈ jeeˊ ngooyˈ ja̱ˉ gaꜙjëëyꜗ ko̱o̱ˉ chaahˈ higo. Mahꜗ ngooyꜗ naˊjëëyˉ cheˊ hɨɨꜚ mɨɨˈ. Maˊ gaꜙjëëyꜗ, niꜙ ko̱o̱ˉ mɨɨˈ saꜙ chaˉ hɨɨꜚ, maꜙlaꜙ mooˉ jmahꜗ baˊ chooꜗ. Mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ chaahˈ hmaˉ ja̱ˉ: —Ji̱hˊko̱hꜘ moꜙsoꜙ hɨɨꜗ mɨɨˈ kyahꜗ hneˉ. Läꜙcha̱hꜘ ja̱ˉ gaꜙläꜙki̱i̱ꜙ chaahˈ higo ja̱ˉ. 20Maˊ gaꜙjëëˊ jnäähꜗ haˉ läꜙ gaꜙjmeeꜘ Jesús, gaꜙjëëˊ dsa̱hꜙ jnäähˈ, mahꜗ gaꜙjähˊ jnäähꜗ: —¿Haˉ läꜙ maˉläˉki̱i̱ꜙ cha̱hꜘ goˉteˈ chaahˈ higo naˉ? 21Heˉja̱ˉ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ jnäähˈ: —Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ jwë̱ë̱hn˜ hnähꜘ, cherˊmahꜗ dsooꜘ hohꜘ hnähꜘ hiꜙ saꜙ jmeehˈ hnähꜘ to̱ꜗ hʉʉˊdsëˉ, ja̱ꜙ maꜙlaꜙ heˉ laˉ leꜘ jmeehˈ hnähꜘ. Leꜘ jwɨɨhˈ hnähꜘ mohꜘ chihꜗ naˉ: “Jñuuhˊ jeeˊ naˉ, jwä̱ä̱ꜙ hñaahꜗ chaˊjmɨˉñeehꜚ”, hiꜙ läꜙja̱ˉ leꜘ. 22Läꜙjëꜙ heˉ ngɨɨhˊ hnähꜘ kihꜗ Dio, cherˊmahꜗ dsooꜘ hohꜘ hnähꜘ, hñahꜙ baˊ hnähꜘ. 23Läꜙko̱o̱ˉ maˊ gaꜙllooꜗ Jesús jeeˊ chihˈ gwahꜙ jʉʉhꜙ gaꜙløøyꜗ miˉtë̱ë̱yꜙ dsaˉ. Maˊ gaꜙllaꜙnääꜗ chaˊnëyˊ dsaˉka̱a̱hˊ kya̱a̱ˈ jmiˉdsaˉ, kya̱a̱hˊ dsaˉgyʉʉhˊ, gaꜙngɨɨyꜘ juuˈ kihꜗ Jesús: —¿Cheˊ chaˉ jwëˈ kyahꜗ heˉ jmeehˉ läꜙjëꜙ heˉ naˉ? ¿Hi̱i̱ˉ kihꜗ hihꜙ heˉ jmeehˉ läꜙnaˉ? 24Heˉja̱ˉ gaꜙje̱e̱hˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ, gaꜙsɨɨyhꜙ: —Ngɨɨnˊ ko̱o̱ˉ mɨˈjuuꜗ kyahꜗ hnähꜘ kaˉlähꜘ. Je̱e̱hˋ daˊ hnähꜘ kinꜙ jä̱ä̱ꜗ, ja̱ˉgaˊ jwahnꜚ hi̱ˉ kihꜗ hihꜙ heˉ jmeenꜙ läꜙlaˉ. 25¿Hi̱i̱ˉ gaꜙjmeeꜘ hihꜙ heˉ gaꜙcha̱a̱ꜗ Jwa̱a̱ꜚ dsaˉ jmɨɨˉ, cheˊ Dio o cheˊ dsaˉñʉʉhˉ? Jeeˊ tä̱ä̱yhˊ ja̱ˉ maˊ llayꜙ juuˈ kya̱a̱hˊ dsaˉkya̱a̱yhˊ, maˊ jäyhꜘ: —Cherˊmahꜗ gaꜙjähˊ jneˊ, hihꜙ kihꜗ Dio baˊ ja̱ˉ, Jesús jähꜙ: “¿Heˉlaˈ saꜙ gaꜙläꜙdsooꜘ hohꜘ hnähꜘ kiyhꜗ gaˉ ja̱ˉ?” 26Hiꜙ cherˊmahꜗ gaꜙjähˊ jneˊ, jaꜗ hihꜙ kihꜗ dsaˉ baˊ ja̱ˉ, hɨɨꜗ gooˉ jnänˋ kya̱a̱hˊ dsaˉ, jëëhꜘ, läꜙjë̱ë̱ꜙ dsaˉ maˊ jmä̱ä̱˜ kwa̱a̱t˜ Jwa̱a̱ꜚ maˊ la̱a̱ˈ ja̱a̱ˉ hi̱ˉ maˊ ngëë˜ juuˈ kihꜗ Dio —maˊ jähꜘ dsaˉka̱a̱hˊ heꜘ. 27Heˉja̱ˉ gaꜙjähꜘ dsaˉka̱a̱hˊ heꜘ gaꜙsɨɨyhꜙ Jesús: —Saꜙ ñeˊ jnäähꜗ. Mahꜗ gaꜙje̱e̱hˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ kaˉlähꜘ, gaꜙsɨɨyhꜙ: —Niꜙ jnäꜘ saꜙ jmeehnꜚ juuˈ hi̱ˉ gaꜙjmeeꜘ hihꜙ heˉ jmeenꜙ heˉ laˉ. 28Heˉja̱ˉ gaꜙngɨɨꜘ Jesús juuˈ kiyhꜗ kaˉlähꜘ: —¿Heeˉ hʉʉˊdsëˉ jmeehˉ hnähꜘ kihꜗ heˉ jwahnꜙ laˉ? Ja̱a̱ˉ dsaˉ maˊ cha̱a̱ˉ u̱u̱ꜗ chihˉ kya̱a̱ꜗ. Gaꜙsɨɨyhꜙ ja̱a̱ˉ chihˉ heꜘ: “Gyʉ̱ʉ̱ˉ kya̱a̱nꜙ, gohˈ naꜗ goˊjmeehˊ taˊ jeeˊ naˉjnääˊ chaahˈ wɨ̱ɨ̱ˉ jëhˈ kinꜙ.” 29Heˉja̱ˉ gaꜙjähꜘ chihˉ heꜘ sɨɨyhꜙ jmiiyˉ: “Saꜙ hnoonꜗ nɨɨnˋ.” Ko̱ˉhwëëꜘ gaˊ ja̱ˉ, gaꜙläꜙsɨɨꜗ hʉʉˊdsëˉ kiyhꜗ mahꜗ ngooyꜗ. 30Ja̱ˉgaˊ gaꜙtëëyhꜗ hi̱ˉ ja̱a̱ˉ heꜘ, gaꜙjmeeyꜘ madaꜚ kiyhꜗ läꜙko̱o̱ˉ gaꜙjmeeyꜘ madaꜚ kihꜗ hi̱ˉ toˉnëˊ heꜘ. Jo̱o̱yꜘ heꜘ gaꜙjähꜘ: “Neeꜗ tääˋ, nɨɨˋ baˊ jnäꜘ.” Mahꜗ saꜙ ñeeyˊ. 31¿Hi̱i̱ˉ ja̱a̱ˉ jeeˊ läꜙu̱u̱ꜘ gaꜙjmeeꜘ läꜙ hnøøꜗ jmiiyˉ? Mahꜗ gaꜙjähꜘ dsaˉ heꜘ: —Hi̱ˉ toˉnëˊ baˊ. Heˉja̱ˉ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ: —Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ jwë̱ë̱hn˜ hnähꜘ. Läꜙjë̱ë̱ꜙ hi̱ˉ ko̱o̱ˈ kuˊsɨhˉ kya̱a̱hˊ hyaaˋ hi̱ˉ gaꜙnääˊ kya̱a̱hˊ waˊ hi̱ˉ chaˉ hi̱ˉ, dsaˉta̱a̱hˋ jeeˊ jmeeꜙ Dio hihꜙ jä̱ä̱ꜗ gaˊ läꜙko̱hꜘ gaˊ hnähꜘ. 32Jëëhꜘ jaꜗ Jwa̱a̱ꜚ jeeˊ kyahˈ hnähꜘ, maˊ miˉjnääyꜙ haˉ läꜙ maˊ goˊta̱a̱hˊ hnähꜘ kya̱a̱hˊ heˉ lluꜗ mahꜗ saꜙ gaꜙläꜙhe̱e̱hꜘ hnähꜘ kiyhꜗ. Pero dsaˉ hi̱ˉ ko̱o̱ˈ kuˊsɨhˉ kya̱a̱hˊ hyaaˋ hlë̱ë̱hˈ heꜘ gaꜙläꜙhe̱e̱yꜘ kiyhꜗ. Maꜙkeꜙ gaꜙjëëhˋ hnähꜘ gaꜙläꜙhe̱e̱ꜘ dsaˉ kihꜗ Jwa̱a̱ꜚ, pero niꜙ läꜙja̱ˉ saꜙ gaꜙläꜙdsa̱a̱˜ hohꜘ hnähꜘ miihˉ mahꜗ maˊ läꜙhe̱e̱hꜘ hnähꜘ kiyhꜗ. 33ʼNʉʉˉ daˊ hnähꜘ jyohꜘ juuˈ naˉhmääˊ. Maˊ cha̱a̱ˉ ja̱a̱ˉ dsaˉjʉʉˊ hi̱ˉ gaꜙtä̱ä̱ꜗ ko̱o̱ˉ nääꜗ chaahˈ wɨ̱ɨ̱ˉ jëhˈ. Gaꜙjneyꜘ läꜙkuˊ läꜙji̱i̱ꜗ, gaꜙmiꜙlluyꜗ jeeˊ maˊ hwëëyˈ jmɨhˈ mɨˈjëhꜗ ja̱ˉ. Gaꜙchiyhꜘ ko̱o̱ˉ naˊhyahˉ heˉ ñiiꜘ jeeˊ gaꜙwɨɨꜗ dsaˉ hi̱ˉ gaꜙta̱a̱hˋ gaꜙhøøꜘ jeeˊ naˉjnääˊ chaahˈ jëhˈ. Maˊ gaꜙlaꜗ heˉ ja̱ˉ, gaꜙtooyhˉ gooˉ dsaˉ heˉ høøyꜗ maꜙ to̱ꜗdsaahˋ. Ja̱ˉgaˊ yaꜙhë̱ë̱yꜗ ngooyꜗ ʉ̱ʉ̱ꜘ. 34Maˊ gaꜙllooꜗ ji̱i̱ˉ kihꜗ mɨˈjëhꜗ ja̱ˉ, gaꜙche̱e̱yꜗ moz˜ kya̱a̱yꜗ jeeˊ maˊ tä̱ä̱hˊ dsaˉ høøꜙ taˊ kiyhˈ mahꜗ maˊ ko̱o̱yꜙ he̱e̱yꜚ heˉ maˊ të̱ë̱yˉ. 35Maˊ gaꜙllaꜙnääꜗ moz˜ heꜘ jeeˊ naˉjnääˊ chaahˈ wɨ̱ɨ̱ˉ jëhˈ kihꜗ dsaˉjʉʉyˊ, dsaˉ hi̱ˉ maˊ tä̱ä̱hˊ høøꜙ heꜘ gaꜙjneyꜘ jwëˈ kihꜗ moz˜ heꜘ. Ko̱ˉlla̱a̱ˊ gaꜙjmiˊ gaꜙba̱a̱yꜗ, jñahꜘ gaꜙjngëëyhꜗ goˉte˜, hi̱ˉ jñahꜘ ko̱ˉlla̱a̱ˊ gaꜙteyꜗ ku̱u̱ˊ kihˈ. 36Gaꜙche̱e̱yꜗ läꜙhmëëꜘ jñahꜘ gaˊ moz˜, jwë̱ë̱ꜘ gaˊ läꜙko̱hꜘ gaˊ hi̱ˉ gaꜙche̱e̱yꜗ toˉnëˊ. Ja̱ˉbaˊ läꜙja̱ˉ gaꜙjmeeyꜘ kihꜗ hi̱ˉ heꜘ. 37Jeeˊ gaꜙdsa̱a̱ꜗ gaꜙche̱e̱yꜗ jo̱o̱yꜘ. Maˊ jmeeyꜙ hʉʉˊdsëˉ: “Goꜚ jmeeˈ gaˊ dsaˉ ooꜙ heˈ kihꜗ chihˉ kya̱a̱nꜙ laˉ”. 38Maˊ gaꜙjëëꜗ dsaˉ hi̱ˉ maˊ høøꜙ chaahˈ jëhˈ ja̱ˉ, jaꜗ chihˉ heꜘ, gaꜙta̱a̱yhˋ gaꜙllayꜘ juuˈ kya̱a̱hˊ dsaˉkya̱a̱yhˊ: “Hi̱ˉ ooꜙ naˉ, hi̱ˉ jä̱ꜗ kya̱a̱hˊ taˊ jnänˋ. Waˊ jngëëhˊ jnihꜘ mahꜗ jä̱nˊ kya̱a̱hˊ he̱e̱yꜚ heˉ maˊ të̱ë̱yˉ.” 39Heˉja̱ˉ gaꜙsa̱a̱hꜗ dsihꜘ. Gaꜙlle̱e̱yˉ taꜙ kaˊhneꜚ jeeˊ maˊ naˉjnääˊ chaahˈ jëhˈ ja̱ˉ, mahꜗ gaꜙjngëëhꜗ dsihꜘ. 40Waˊraˉ gaꜙllooꜗ dsaˉjʉʉˊ chaahˈ jëhˈ ja̱ˉ, ¿heeˉ baˊ jmeeyˈ kihꜗ dsaˉ hi̱ˉ jmeeꜙ taˊ kiyhˈ heꜘ, la̱a̱hꜘ hnähꜘ? —gaꜙjähꜘ Jesús. 41Mahꜗ gaꜙje̱e̱yhˉ kihꜗ Jesús: —Saꜙ läꜙñihꜘ dsëꜗ jngëëyhˈ dsaˉ hi̱ˉ hñaaˉ dsëꜗ heꜘ, mahꜗ tooyhꜙ gooˉ jñahꜘ hi̱ˉ jmeeꜗ taˊ kiyhˈ. Hi̱ˉ heꜘ baˊ ngëëˈ mɨˈjëhꜗ waˊraˉ gaꜙtëꜘ ji̱i̱ˉ heˉ chooyhꜗ —gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ Jesús. 42Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ kaˉlähꜘ: —¿Cheˊ ji̱hˊko̱hꜘ saꜙ maˉhehˉ hnähꜘ juuˈ kihꜗ Dio jeeˊ naˉsɨɨˉ läꜙlaˉ?: Ja̱ˉbaˊ ku̱u̱ˊ heˉ saꜙ gaꜙtɨhꜗ dsëꜗ tëꜙhyahꜙ, heˉja̱ˉ baˊ gaꜙjä̱ꜘ läꜙko̱o̱ˉ mɨˈku̱u̱ˊ heˉ kyeˉ dsaˉ toˉnëˊ kihˈ ko̱o̱ˉ hneꜗ jʉʉhˉ. Dio baˊ heꜘ hi̱ˉ gaꜙjmeeꜘ läꜙja̱ˉ, heˉja̱ˉ dsa̱a̱˜ dsëˉ jneˊ, gaꜙjähꜘ Jesús. 43ʼHeˉja̱ˉ jwë̱ë̱hn˜ hnähꜘ, jñuhꜗ Dio taˊ heˉ maˉnaˉhña̱a̱hˊ hnähꜘ jmeehˈ mahꜗ tooyhꜙ gooˉ jñahꜘ hi̱ˉ jmeeꜙ taˊ läꜙlleˋ kihˈ. 44Hi̱ˉ tä̱hꜙ nëˊ ku̱u̱ˊ ja̱ˉ, hi̱ˉ heꜘ chʉˉjøøꜘ jmɨˉngoꜗ kihꜗ. Hiꜙ waˊraˉ gaꜙtohꜘ ku̱u̱ˊ ja̱ˉ nëˊ kihˈ dsaꜙ, jle̱e̱yhꜘ goˉte˜. 45Läꜙ maˊ gaꜙnuuyꜘ juuˈ läꜙ dsoo˜ heˉ gaꜙhlëëhꜘ Jesús, läꜙjë̱ë̱ꜙ jmiˉdsaˉ ka̱a̱hˊ heꜘ kya̱a̱hˊ dsaˉ fariseo gaꜙta̱hꜘ dsëyꜗ heˉ gaꜙhlëëhꜘ Jesús kiyhꜗ kya̱a̱hˊ juuˈ naˉhmääˊ ja̱ˉ. 46Maˊ hnoohˉ dsaˉka̱a̱hˊ heꜘ haˉ läꜙ jeeˊ maˊ sa̱a̱yhˈ Jesús. Pero maˊ goyhꜙ kya̱a̱hˊ dsaˉ, jëëhꜘ maˊ jmä̱ä̱˜ dsaˉ kwa̱a̱t˜ Jesús la̱a̱yꜗ ja̱a̱ˉ hi̱ˉ ngëë˜ juuˈ kihꜗ Dio.

will be added

X\