1 Apolos, Corintopu̶ cũ̶ caãnitoye, Pablo pu̶ame ũ̶tã yucu̶ capairi yepare netõátí, Efesopu̶ etayupu̶. Topu̶ etari, capããrã Jesure catũ̶gou̶sari majãrẽ na bocáyupu̶. 2 Narẽ, atore bairo na ĩ jẽniñañupũ̶: —¿Dios yaye quetire mu̶jãã catũ̶gou̶sajũ̶gori rũ̶mu̶rẽ Espíritu Santore mu̶jãã cũ̶gojũ̶gori? Bairo cũ̶ caĩjẽniñarõ, atore bairo qũĩñuparã: —Jãã cũ̶gojũ̶goepu̶. Espíritu Santo cũ̶ caãnierẽ di rũ̶mu̶ ũno jãã tũ̶goñaẽpũ̶. 3 Bairo na caĩrõ tũ̶go, atore bairo na ĩ jẽniñanemoñupũ̶ tunu Pablo: —Toroque, ¿noa yaye bueriquere tũ̶gou̶sari bero mu̶jãã bautiza rotiri? Na pu̶ame atore bairo qũĩñuparã: --Juan cũ̶ cabuerijere jãã catũ̶gou̶saro bero, jãã bautizawĩ —qũĩñuparã. 4 Pablo pu̶ame na ĩñupũ̶ tunu: --Bairoa ásupi Juan ãnacũ̶ baipu̶a. Camasã roro na caátiere tũ̶goña yapapuari na catũ̶goñawasoaro bero, na bautizayupi. Tunu bairoa, “Yu̶ bero macããcũ̶ yaye queti cũ̶ãrẽ tũ̶gou̶saya,” na ĩñupĩ. Jesure ĩgu̶ bairo ĩñupĩ Juan ãnacũ̶ —na ĩ quetibu̶ju̶yupu̶ Pablo Efeso macããnarẽ. 5 Bairo cũ̶ caĩrõ tũ̶go, marĩ Quetiupau̶ ya wãme mena bautiza rotiyuparã. 6 Cabero Pablo na ru̶poari buipu̶ cũ̶ wãmo mena cũ̶ cañigãpeoro yua, Espíritu Santo napu̶re ruietayupu̶. Bairo cũ̶ caetaro, apeye bu̶su̶rique bu̶su̶jũ̶goyuparã. Bairo bu̶su̶ri, Dios narẽ cũ̶ camasĩõrĩjẽrẽ quetibu̶ju̶netõñuparã. 7 Na, caquetibu̶ju̶rã caũ̶mu̶a pu̶ga wãmo peti ru̶pore pu̶ga pẽnirõ cãnacãũ̶ majũ ãñuparã. 8 Bairi Pablo pu̶ame ti macãpu̶ ãcũ̶, itiarã muipu̶a majũ ñubuerica wii sinagogapu̶re ánucũñupũ̶. Topu̶re uwiricaro mano, caroa quetire na quetibu̶ju̶nucũñupũ̶: Dios cũ̶ carotimasĩrĩpau̶ macããjẽ quetire na catũ̶gou̶saparore bairo ĩ, na bu̶su̶nucũñupũ̶. 9 Bairo cũ̶ cabu̶su̶miatacũ̶ãrẽ, jĩcããrã na mena macããna cũ̶ caĩrĩjẽrẽ cariape tũ̶goesuparã. Cayu̶gaena majũ ãñuparã. Bairo caãna ãnirĩ, camasã na catũ̶goro, Dios yaye cawãma quetire roro ĩ bu̶su̶paiyuparã. Bairo roro na cabu̶su̶pairo ĩñarĩ, Pablo pu̶ame na piticõãñupũ̶. Na pitiri yua, Jesucristore catũ̶gou̶sari majã mena Tirano cawãmecu̶cu̶ buerica wiipu̶ na jũ̶goásúpu̶. Topu̶ na quetibu̶ju̶nucũñupũ̶ tocãnacã rũ̶mu̶a. 10 Bairo jeto átiãninucũñupũ̶ Pablo pu̶ga cũ̶ma majũ. Bairi nipetiro Asia yepa macããna judío majã, judío majã caãmerã cũ̶ã tũ̶gopeticoasuparã marĩ Quetiupau̶ yaye quetire. 11 Tiwatoare Dios pu̶ame camasãrẽ Pablo jũ̶gori capee caroa wãmerẽ na áti ĩñoñupũ̶. 12 Bairi Pablo cũ̶ majũ cũ̶ caápérimiatacũ̶ãrẽ, aperã camasã na jutii cabuimacããtõ ũno, o jutii asero ũno mena Pablore na capãñarotirijere jecoanucũñuparã cariayecu̶na tu̶pu̶. Bairo na caáto, cariayecu̶na pu̶ame tiere pãñarĩ caticoanucũñuparã. Wãtĩã yeri pũna cacũ̶gori majã cũ̶ãrẽ na witicoanucũñuparã wãtĩã, bairo na caáto. 13 Tiwatoare aperã judío majã wãtĩã yeri pũna cacũ̶gori majãrẽ wãtĩãrẽ cawiyoñesẽãrĩ majã ãñuparã. Na pu̶ame Jesús cũ̶ camasĩrĩjẽ mena tore bairo átigarã, atore bairo ĩñuparã wãtĩã yeri pũnarẽ: “¡Pablo cũ̶ caquetibu̶ju̶, Jesús wãme mena mu̶jããrẽ, ‘Witi ánája,’ jãã ĩña!” 14 Tore bairo átiãninucũñuparã Esceva cawãmecu̶cu̶ judío majõcu̶ pũnaa jĩcã wãmo peti pu̶ga pẽnirõ cãnacãũ̶ majũ caãna. Na pacu̶, Esceva pu̶ame, sacerdote majã quetiupau̶ jĩcãũ̶ ãñupũ̶. 15 Bairo na caátiãno, jĩcã rũ̶mu̶ jĩcãũ̶ wãtĩ yeri pũna pu̶ame atore bairo na ĩñupũ̶: “Yu̶a, Jesure yu̶ masĩña. Pablo cũ̶ãrẽ yu̶ masĩña. Mu̶jãã roquere yu̶ masĩẽtĩña. ¿Ñamarã ũna mu̶jãã ãniñati?” na ĩñupũ̶ wãtĩ. 16 Bairo na cũ̶ caĩãnipau̶a, caũ̶mu̶ wãtĩ yeri pũna cacũ̶gou̶ pu̶ame napu̶re patirocapeayupu̶. Bairo patirocapeari yua, tutuaro mena jĩcã nu̶gõã na qũẽnetõnu̶cãcõãñupũ̶. Bairo roro majũ narẽ cũ̶ caátie jũ̶gori, ti wiire rutiwiticoasuparã caũ̶mu̶a, jutii mána, cãmii cũ̶gori yua. 17 Bairi nipetiro Efeso macã macããna, judío majã, judío majã caãmerã cũ̶ã tiere tũ̶goyuparã. Bairo tũ̶gori yua, bu̶tioro tũ̶goña uwiyuparã. Torena, marĩ Quetiupau̶ ya wãmerẽ netõjãñurõ nu̶cũ̶bu̶gorique mena tũ̶goñarĩqũẽ cu̶suparã. 18 Tunu bairoa Jesucristo yayere cariape catũ̶goricarã capããrã roro na caátaje nipetirijere yapapuari capããrã camasã na caĩñajoro quetibu̶ju̶rã etanucũñuparã. 19 Tunu bairoa cũmua na camasĩrĩjẽ ũnierẽ caátana cũ̶ã capããrã ricaati na bueri catutirire nipetiro camasã na caĩñajoro joerecõãñuparã. Ti tutiri wapa, pairo cincuenta mil plata tiiri majũ wapacu̶suparo. 20 Bairi marĩ Quetiupau̶ yaye queti pu̶ame nipetiropu̶ etapeticoasuparo. Bairo caetapetiro yua, tiere catũ̶gou̶sari majãrẽ cũ̶ camasĩrĩjẽrẽ na ĩñoñupũ̶ Dios. 21 Cabero Pablo pu̶ame cũ̶ yeripu̶ atore bairo ĩ tũ̶goñañupũ̶: “Macedonia yepa bairi Acaya yepa cũ̶ãrẽ áñesẽã yaparori bero, Jerusalén macãpu̶ yu̶ ácoagu̶. Topu̶ ãnirĩ bero, Roma macãpu̶ cũ̶ãrẽ ñiñañesẽãũ̶ águ̶,” ĩ tũ̶goñañupũ̶. 22 Bairo ĩ tũ̶goñarĩ, cũ̶ mena caju̶paarã, Timoteo bairi Erasto cawãmecu̶narẽ cũ̶ jũ̶goye na árotiyupu̶ Macedonia yepapu̶. Mai, cũ̶ pu̶ame yoajãñurõ tuau̶sayupu̶ Asia yepapu̶re. 23 Ti yu̶teapu̶ caãno Efeso macãpu̶re bu̶tioro risetiña ãñuparõ Jesús yaye cawãma quetire capããrã na catũ̶gou̶saro jũ̶gori. 24 Demetrio cawãmecu̶cu̶ pu̶ame ti macã macããna nipetiropu̶ roro na awaja ñesẽãõ joroque na ásupu̶. Mai, Demetrio pu̶ame caasiyarije plata mena capaari majõcu̶ ãñupũ̶. Tie plata mena na jũ̶gũẽõ Artemisa cawãmecu̶core na cañubueri wii templo macããjẽ ũnierẽ caqũẽnou̶ ãñupũ̶. Bairo caqũẽnou̶ ãnirĩ, cũ̶, cũ̶ paabojari majã cũ̶ã tiere camasãrẽ nunirĩ, pairo majũ wapatanucũñuparã. 25 Bairi Demetrio pu̶ame cũ̶ ũ̶mu̶arẽ na neño, aperã cũ̶ paariquere bairo capaari majã cũ̶ãrẽ neño, atore bairo na ĩñupũ̶: “Mu̶jãã, yu̶ paariquere bairo capaariquecu̶na, mu̶jãã masĩña: Marĩ paarique jũ̶gori caroaro wapatari marĩ ãnicõãña. Tie camanicõãta, marĩ ãnimasĩẽtĩbujiorã. 26 Bairo cabaimiatacũ̶ãrẽ, ãmerẽ cũ̶, Pablo, cũ̶ caĩrĩjẽrẽ mu̶jãã tũ̶gonucũña. Cũ̶ pu̶ame, ‘Jũ̶gũẽãrẽ bairo cabaurã camasã na caweericarã, jũ̶gũẽã mee niñama,’ ĩ quetibu̶ju̶ ñesẽãnucũñami. Bairo ĩrĩ, capããrã camasãrẽ cariape na tũ̶goñao joroque átiyami. Ati macã Efeso macã jeto meerẽ bairo átiyami. Asia yepa nipetiro jãñurĩpu̶ etaro baiya cũ̶ caĩrĩjẽ. 27 Bairo cũ̶ caáto, ñuẽtĩña marĩrẽ. Bairo cũ̶ caquetibu̶ju̶nemoata, marĩ paarique yasicoabujioro. Tunu bairoa, marĩ jũ̶gũẽõ caãnimajũõ Artemisa ya wii templo pu̶ame cabu̶goro macã wiire bairo tuabujioro. Artemisa cũ̶ãrẽ ĩroa manibujioro, ati yepa Asia, bairi ati u̶mu̶recóo nipetiropu̶ marĩ caĩroao pu̶amerẽ,” na ĩñupũ̶ Demetrio cũ̶ paariquere bairo capaari majãrẽ. 28 Bairo cũ̶ caĩrõ tũ̶go, bu̶tioro asiari, atore bairo ĩ awaja jũ̶goyuparã: “¡Artemisare marĩ, Efeso macããna, cõ marĩ caĩroarije to petieticõãto!” 29 Aperã cũ̶ã tiere tũ̶gori, Efeso macã nipetiropu̶ mawijioroa awajacõã ñesẽãñuparã. Bairo na cabaiãno, na mena macããna jĩcããrã pu̶ame Gayo bairi Aristarco menarẽ na patirocapeayuparã. Mai, Gayo, Aristarcojãã Macedoniapu̶ macããna, Pablo baparã majũ ãñuparã. Bairo narẽ patirocapeari bero, wẽpũ̶rõ mena na tũ̶gã ásúparã ti macã macããna na caneñanucũrõ, teatropu̶. 30 Bairo na caáto tũ̶gori, na caneñarõpu̶ ágamiñupũ̶ Pablo cũ̶ã, na mena bu̶su̶gu̶. Bairo cũ̶ caágamiatacũ̶ãrẽ, ti macã macããna Jesure catũ̶gou̶sari majã pu̶ame cũ̶ joesuparã, cũ̶rẽ pajĩãrema, ĩrã. 31 Aperã Asia yepa macããna quetiuparã, Pablore caĩroarã cũ̶ã, “Topu̶, camasã watoapu̶ cũ̶ ápéricõãto,” ĩ quetijoyuparã. 32 Bairo cũ̶ cabaiãno, to macããna na caneñarõpu̶ ãna, jĩcããrã na mena macããna jĩcã wãmerẽ ĩ awajanucũñuparã. Aperã cũ̶ã ape wãmerẽ ĩ awajanucũñuparã. Camecũ̶rãrẽ bairo baiyuparã. Bairi caneñarã nipetiro jãñurĩpu̶a, “¿Dopẽĩrã marĩrẽ atopu̶ na neñoupari?” ĩ tũ̶goña masĩẽsuparã. 33 Bairo na cabaiãno, jĩcããrã na mena macããna na cabairijere cũ̶ quetibu̶ju̶yuparã Alejandro cawãmecu̶cu̶re. Bairo cũ̶ quetibu̶ju̶ri bero, cũ̶ tuneroca nu̶cõñuparã camasã na caĩñajoro, camasã to caãnarẽ na cũ̶ quetibu̶ju̶ masĩõáto cabairijere, ĩrã. Bairi Alejandro pu̶ame cũ̶ wãmorĩrẽ ñumu̶gõrĩ na bu̶su̶jãna rotiyupu̶. “Judío majã mee buicu̶tiyama tie ati macãã macããna na cabaimecũ̶rĩjẽrẽ,” na ĩgu̶ ĩmiñupũ̶. 34 Bairo cũ̶ caĩgarije watoa, to macããna neñarĩ majã pu̶ame, “Cũ̶ cũ̶ã judío majõcu̶a niñami,” na caĩrĩjẽrẽ tũ̶goyuparã. Bairo tũ̶gori yua, pu̶ga hora majũ, “¡Artemisare marĩ, Efeso macããna, cõ marĩ caĩroarije to petieticõãto!” ĩ awaja ãñuparã. 35 Cabero jĩcãũ̶ ti macã macããcũ̶ quetiupau̶ pu̶ame caawajari majãrẽ na jãnarotiri bero, atore bairo na ĩñupũ̶: “Yu̶ yarã, ati macã Efeso macããna tũ̶gopeoya yu̶ caĩrĩjẽrẽ: Ati u̶mu̶recóo macããna nipetiro masĩñama marĩ jũ̶gũẽõ Artemisa caãnimajũõ ya wii templore marĩ cacotenucũrĩjẽrẽ. Cõrẽ bairo cabauo werico u̶mu̶recóopu̶ cañaatáco cũ̶ãrẽ marĩ cacotenucũrĩjẽrẽ masĩñama. 36 Ni jĩcãũ̶ ũcũ̶, ‘Tore bairo mee niña,’ caĩ mácũ̶mi. Bairi tocãrõã tie mu̶jãã caĩmecũ̶rĩjẽrẽ jãnaña. Ãnoa mu̶jãã cañeatíatana pu̶ame marĩ cañubueri wii templo macããjẽ jĩcã wãme ũnorẽ jerutiesupa. Tunu marĩ jũ̶gũẽõ cũ̶ãrẽ roro cõ ĩ bu̶su̶paiesupa. Bairi caroaro tũ̶goñajũ̶goyetiya mu̶jãã caáparo jũ̶goye, roro mu̶jãã caáperiparore bairo. 38 Bairi Demetrio, aperã cũ̶rẽ bairo capaariquecu̶na cũ̶ã, noa ũnarẽ, ‘Roro caána niñama,’ na caĩ asiaata, marĩ quetiuparã jueces tu̶pu̶ tiere na quetibu̶ju̶rã ápáro. Topu̶ na caápata, juez pu̶ame na caĩrĩjẽrẽ na bu̶su̶qũẽnobojagu̶mi. 39 Tunu bairoa, ape wãme mu̶jãã caĩgarije caãmata, ati macã macããna quetiuparã na caneñaporipau̶ ũnopu̶ tiere na mu̶jãã caquetibu̶ju̶ro ñuña. 40 Ati rũ̶mu̶ marĩ caátiere jicoquei marĩ cajãnaeticõãta, tiere ĩñarĩ, ‘Efeso macããna nipetiropu̶ mawijioroa caawajacõã ñesẽãpairã niñama,’ marĩ ĩ bu̶su̶jãbujiorãma aperã. Bairi, ‘¿dope bairo bairi, bairo mu̶jãã baijũ̶gori?’ marĩrẽ na caĩjẽniñaata, marĩ pu̶ame dope bairo na marĩ yu̶masĩẽtĩbujiorã. Ñe jũ̶gori marĩ cabairique caãno cãrõrẽ marĩ ĩ masĩẽna,” na ĩñupũ̶ ti macã macããcũ̶ quetiupau̶ jĩcãũ̶ topu̶re caneñarĩcãrãrẽ. 41 Bairo ĩ yaparori bero yua, na ábatacoarotiyupu̶.
