LOS HECHOS 17

1Bairo áná yua, Pablo, Silajãã Anfípolis bairi Apolonia cawãmecu̶ti macããrẽ netõáná, Tesalónica macãpu̶ etayuparã. Ti macãpu̶ judío majã ñubuerica wii cũ̶goyuparã. 2Bairi Pablo judío majã na cayerijãrĩ rũ̶mu̶ caetaro ĩñarĩ, ti rũ̶mu̶ ũnorẽ cũ̶ caátinucũrõrẽ bairo átigu̶, ti macã ñubuerica wii sinagogare ásúpu̶. Topu̶ etari yua, to macããnarẽ Dios ya tuti mena na ĩña quetibu̶ju̶yupu̶, na bu̶su̶netõgu̶. Bairo jeto áti ãñupũ̶ Pablo itia semana majũ yerijãrĩcã rũ̶mu̶rĩ caãno. 3Ti rũ̶mu̶rẽ atore bairo na ĩ quetibu̶ju̶yupu̶ Pablo: --Dios yaye cũ̶ caquetibu̶ju̶rica tuti atore bairo ĩña: ‘Mesías, Dios cũ̶ cajopau̶ pu̶ame ati yepapu̶ ãcũ̶, riacoagu̶mi. Bairo cũ̶ cariacoamiatacũ̶ãrẽ, cũ̶ catiocõãgu̶mi Dios tunu,’ ĩ quetibu̶ju̶ya Dios ya tuti. Cũ̶ã, Jesús niñami Dios yaye quetibu̶ju̶rica tutipu̶ profeta majã na cawoatujũ̶goyecu̶tacu̶, mu̶jããrẽ yu̶ caquetibu̶ju̶ —na ĩñupũ̶ Pablo. 4Bairo cũ̶ caĩrõ tũ̶go, judío majã jĩcããrã cariape tũ̶goyuparã. Na pu̶ame Pablo, Silas mena bapacu̶ti jũ̶goyuparã. Griego majã Diore caĩroarã cũ̶ã capããrã na yaye quetire cariape tũ̶goyuparã. Tunu bairoa carõmia caãnimajũrã cũ̶ã capããrã cariape tũ̶goyuparã. 5Bairo na cabairijere ĩñarĩ judío majã, Pablojãã na caquetibu̶ju̶rijere cariape catũ̶goena pu̶ame na ĩñatutiyuparã. Bairo na ĩñatutiri yua, ñe ũnie caáperã maarĩpu̶ caãnarẽ na neñoñuparã, nipetiropu̶ roro na caawajabato ñesẽãparore bairo ĩrã. Bairo ána, Jasón ya wiipu̶re roro átirã etayuparã, Pablo Silajããrẽ macããrã. Na ñerĩ camasãrẽ roro na átirotigayuparã. 6Bairo na bócaetiri, Jasón bairi aperã marĩ yarã Jesucristore catũ̶gou̶sari majã pu̶amerẽ ñe, na weeri na neásúparã ti macã macããna quetiuparã tu̶pu̶. Topu̶ etari, atore bairo na ĩ awajayuparã: --¡Aperopu̶ macããna caatíatana pu̶ame noo nipetiro na cañesẽãrõpu̶re royetuñesẽãrã átiyama! Bairi ati macãpu̶ cũ̶ãrẽ merẽ etayama. 7Jasón pu̶ame cũ̶ ya wiipu̶ na etarotiupu̶. Na nipetiro, “Apei quetiupau̶ rey niñami Jesús,” na caĩata, ¡marĩ quetiupau̶ emperador romano cũ̶ caroticũrĩqũẽrẽ baibotiorã baiyama! —na ĩñuparã ti macã caãna na quetiuparãrẽ. 8Bairo na caĩrĩjẽrẽ tũ̶gori, aperã camasã, bairi ti macã macããna quetiuparã cũ̶ã jĩcãrõrẽ bairo tũ̶goñarĩqũẽcu̶ti masĩẽsuparã. 9Bairo baimirãcũ̶ã, Jasõjãã ya dinerore na mena na wapa cũrotiyuparã. Bairo áti yaparori bero, na piticõãñuparã, ti macã macããna quetiuparã Jasõjããrẽ. 10Ti ñamicã canaiorĩpau̶ ti macã macããna marĩ yarã Jesucristore catũ̶gou̶sari majã pu̶ame Pablo, Silajããrẽ ti macãrẽ na witirotiyuparã. “Tãmurĩ Berea macãpu̶ ánája,” na ĩñuparã. Cabero ti macãpu̶ eta yua, judío majã na cañubueri wiipu̶ ásúparã. 11Na roque Tesalónica macããna judío majã netõjãñurõ Jesús yaye queti Pablo cũ̶ caquetibu̶ju̶rije catũ̶gogari majã ãñuparã. Bairo caãna ãnirĩ, Pablo cũ̶ caĩquetibu̶ju̶rijere caroaro tũ̶gou̶sayuparã. Bairo tũ̶gou̶sari yua, tocãnacã rũ̶mu̶a Dios ya tutire ĩñabuenucũñuparã, “¿Cariapea marĩrẽ cũ̶ quetibu̶ju̶miñati?” ĩrã. 12Bairo ĩñabueri yua, na mena macããna capããrã cariape tũ̶goyuparã. Griego majã cũ̶ã capããrã cariape tũ̶goyuparã carõmia caãnimajũrã, aperã caũ̶mu̶a cũ̶ã. 13Bairo Pablojãã Berea cũ̶ãrẽ Dios yaye quetire na caquetibu̶ju̶ro tũ̶gori, judío majã Tesalónica macããna pu̶ame Bereapu̶ acoásúparã. Topu̶ etari, to macããnarẽ Pablojãã na cabairijere bu̶su̶jãñuparã, roro na caĩawajabatoñesẽãparore bairo ĩrã. 14Bairo na caátigaro ĩñarĩ, marĩ yarã Jesucristore catũ̶gou̶sari majã pu̶ame ti macãrẽ Pablore cũ̶ witirotiyuparã. “Tãmurĩ ria capairiya tũ̶nipu̶ ácú̶ja. Timoteo, Silajãã pu̶ame jãã mena tuagarãma,” qũĩñuparã. 15Bairo na caĩjoatacu̶ mena cabapacu̶tiátána pu̶ame cũ̶ cũñuparã Atenas cawãmecu̶ti macãpu̶. Topu̶ cũ̶ cũyaparori bero, tunucoásúparã na ya macã Bereapu̶ tunu. Na mena atore bairo ĩ quetijoyupu̶ Pablo: “Silas, Timoteo mena tãmurĩ atopu̶ na apáro,” na ĩ joyupu̶. 16Mai, Pablo Atenas macãpu̶ Timoteo, bairi Silajããrẽ na cote ãcũ̶, ti macã macããna wericarã jeto na cajũ̶gũẽã cũ̶goro ĩñarĩ, tũ̶goñarĩqũẽ paijãñuñupũ̶. 17Bairi ñubuerica wii sinagogapu̶ judío majã aperã judío majã caãmerã Diore caĩroarã mena bu̶su̶nucũñupũ̶, na bu̶su̶netõgu̶. Tunu bairoa camasã na caneñaporipau̶ plazapu̶ caneñarã cũ̶ãrẽ tocãnacã rũ̶mu̶a bu̶su̶nucũñupũ̶ Pablo. 18Bairo cũ̶ cabu̶su̶ãnitoye, epicúreos yaye bueri majã, aperã estoicos yaye bueri majã cũ̶ã cũ̶ mena bu̶su̶jũ̶goyuparã, cũ̶ bu̶su̶netõgarã. Atore bairo qũĩñuparã Pablore jĩcããrã: —Ãni, cabu̶su̶riquepai, ¿ñee ũnierẽ ĩgu̶ qũĩñati? Aperã atore bairo qũĩñuparã: --Ape yepaa macããna jũ̶gũẽãrẽ marĩ catũ̶gou̶sarore bou̶ baiimi. Pablo pu̶ame Jesús yaye caroa quetire, tunu cũ̶ cacatirique cũ̶ãrẽ na quetibu̶ju̶ baiyupu̶. 19Bairo cũ̶ caĩrõ tũ̶go, neñarĩ na cabu̶su̶nucũrõ, Areópago na caĩrõpu̶ cũ̶ neásúparã. Bairo topu̶ cũ̶ na cane etaro, atore bairo qũĩ jẽniñañuparã: --¿Atie cawãma wãme mu̶ caquetibu̶ju̶rijere, jãã mu̶ quetibu̶ju̶gaetiyati? 20Mu̶ caquetibu̶ju̶rije ũnierẽ jãã tũ̶goñaẽtĩña. Bairi tiere jãã masĩgaya mu̶ caquetibu̶ju̶rijere —qũĩñuparã. 21Mai, Atenas macã macããna nipetiro, bairi to macããna ape yepapu̶ caatána cũ̶ã bu̶tioro tũ̶gogayuparã apeye cawãma quetire. Tiere tũ̶gori bero, tie jetore ãmeo bu̶su̶pẽninucũñuparã na majũ. 22Bairi Pablo pu̶ame Areópagopu̶ ãcũ̶, na watoapu̶ wãmu̶nu̶cãrĩ atore bairo na ĩñupũ̶: “Mu̶jãã, Atenas macããna, capããrã mu̶jãã jũ̶gũẽã mu̶jãã cawericarãrẽ ĩñarĩ, ‘Na jũ̶gũẽãrẽ bu̶tioro catũ̶goñarĩ majã ñiñama,’ ñi tũ̶goñaña. 23Mu̶jãã cañubueripau̶ripu̶ ñiñañesẽããpũ̶. Jĩcã altar mesa rocapu̶ atore bairo ĩ woaturiquere ñiñaapũ̶: ‘Dios, marĩ camasĩẽcũ̶rẽ marĩ caĩroaripau̶ niña.’ Bairo cũ̶ masĩẽtĩmirãcũ̶ã, mu̶jãã caĩroau̶re mu̶jãã quetibu̶ju̶ acú̶ yu̶ átiapu̶. 24“Cũ̶ã, Dios ati u̶mu̶recóo macããjẽ nipetirijere caqũẽñorĩcũ̶, ati u̶mu̶recóore, ati yepa cũ̶ãrẽ Quetiupau̶ niñami. Templos, ‘Dios ya wii nigaro,’ camasã ĩrĩ na caqũẽnorĩcã wiirire ãmerĩnucũñami. 25Ñe ũnie cũ̶ caãnipeere cũ̶rẽ marĩ caátibojapee cũ̶ ru̶saetiya Diore. Cũ̶ pu̶ame roque niñami marĩ camasãrẽ marĩ cacatiãnierẽ cajou̶. Tunu bairoa marĩ cayerijoãnie, wĩno cũ̶ãrẽ, apeye nipetirije cũ̶ jetoa marĩrẽ cajou̶ niñami. 26“Bairi jĩcãũ̶ caũ̶mu̶ jũ̶gori nipetiro camasã poari ati yepa nipetiropu̶ na masãbatanu̶cãõ joroque ásupi. Tunu bairoa tocãnacã poare na caãnipa yu̶tearire cũñupĩ. 27Bairo ásupi Dios, tocãnacãũ̶pu̶a camasã cũ̶ na camasĩparore bairo ĩ. Bairi cũ̶rẽ cabocõãninucũrã pu̶ame cũ̶ masĩgarãma. Dope bairo mee niña Diore masĩrĩqũẽ. 28Cũ̶, Dios cũ̶ caju̶átoi jũ̶gori marĩ catiya. Marĩ paamasĩña. Marĩ ãnajẽ cu̶tiya. Mu̶jãã ya poa macããna poesiare cawoaturi majã cũ̶ã torea bairo ĩñupã: ‘Marĩã, Dios pãrãmerãrẽ bairo caãna marĩ ãniña,’ ĩñupã. 29“Bairi Dios pãrãmerãrẽ bairo caãna ãnirĩ camasã na catũ̶goñarĩjẽ jũ̶gori, oro, plata, o ũ̶tã mena camasãrẽ bairo cabaurãrẽ na caqũẽnorĩcãrãrẽ marĩ caĩroaro ñuẽtĩña. 30Tirũ̶mu̶pu̶re camasã roro na caátiere boetimicũ̶ã, popiye na baio joroque ápeyupi, cũ̶ yaye queti nipetirijere na camasĩẽtoi. Ãme pu̶ame roque na camasĩrõĩ, tocãnacãũ̶ã camasã nipetiro na caãnopu̶ roro na caátiere na jãnarotiyupi. 31Tunu bairoa jĩcã rũ̶mu̶ ati yepa macããna nipetirore cũ̶ caĩñabesepa rũ̶mu̶rẽ cũñupĩ Dios. Bairi caũ̶mu̶ caroaro cariape caĩñabesepau̶ cũ̶ãrẽ cũ̶ cũñupĩ. Cũ̶, caũ̶mu̶ cariacoatacu̶ cũ̶ caãnimiatacũ̶ãrẽ, tunu cũ̶ catioyupi Dios. Bairo cũ̶ cũ̶ cacatioro jũ̶gori nipetiro camasã pu̶ame cũ̶, caĩñabesepau̶ cũ̶ caãnierẽ masĩcõãñama,” na ĩ quetibu̶ju̶yupu̶ Pablo to macããnarẽ. 32Bairo to macããna, “Cariacoatana nimirãcũ̶ã, tunu catiyama camasã,” Pablo cũ̶ caĩrõ tũ̶gori, jĩcããrã na mena macããna cũ̶ boyetiyuparã. Aperã pu̶ame atore bairo qũĩñuparã: --Cabero ũno cũ̶ yaye quetire marĩ tũ̶gonemorõã tunu —qũĩñuparã. 33Bairo na caĩrõ bero, Pablo pu̶ame na aweyocoásúpu̶. 34Bairo na cũ̶ caaweyocoamiatacũ̶ãrẽ, jĩcããrã na mena macããna cũ̶ bero u̶sari, cũ̶ yaye quetire cariape tũ̶gou̶sayuparã. Jĩcãũ̶ na mena macããcũ̶ Dionisio wãmecu̶supu̶. Cũ̶ pu̶ame Areópagopu̶ caneñaporã mena macããcũ̶ ãñupũ̶. Apeo Dámaris cawãmecu̶co cũ̶ã cariape tũ̶goyupo Pablo cũ̶ caĩrĩjẽrẽ. Aperã cũ̶ã cariape cũ̶ caĩrĩjẽrẽ tũ̶gou̶sajũ̶goyuparã.

will be added

X\