LUUKI 1

1Ukpil Teeoofiil, binib tikpil pɔ́ɔǹ ki ŋmàn̄ ditundi din Yeesu túń ti-kansikinee bɔti. 2Bi péēŋmàn̄ kii bin nìn ká tibɔtee killaŋki ki kíǹ ki sòoǹ ki nàatī Unimbɔti bɔtee, nín máafì-tì puee ní. 3Míǹ puee, kii m nín nyàab̄ ki cúú mbaamɔm tin jítì doooo ŋkilkaaminee, an kítì yii man mun ń dū-tì kí ŋmà kí tīī-si, 4an nín dàá ŋá pu á ŋmā kí béé yii bi nín dàkā-si tibɔti tiŋyee sá ibaamɔnee. 5Ŋyunti ŋun Eeroodi nìn sá ubɔti Juudee tiŋkinee, usaraaŋal ubɔ nìn bí, bi yíì-u Sakari, u nìn sá usaraaŋal Abiya kitil poon ubɔ ní, ní bi yíì u-nimpuu Eelisabeeti ú mun nìn sá Aarɔn maaliŋu poon ní. 6Biliitil nìn yú deedee Unimbɔti nimiin ní ki tɔ́ ti-Dindaan marab kɔkɔ mmɔntiim, 7ama baa nìn cáá kibiki kun puee Eelisabeeti nìn sá uŋmaŋŋmanti, ní biliitil nìn púĺ. 8Sakari kitil yuntiŋu bāańee, bi fɔ̃ɔ̃ saraa tundi ní Sakari kɔ́ Kunimbɔtidiin ki bíī ŋáań u-tundi Unimbɔti nimiin. 9Kii bisaraaŋaliibi nín ŋáań puee, bi tɔ́ kasi ki lēē-u ú kɔ́ ti-Dindaan diiku poon kí tūū talaalu, 10ní kunipaau kɔkɔ bí mmɔŋki ki mèé ŋyunti ŋun úǹ bíī tùutī talaalu nsaraafan puee. 11U bí niinee, ní ti-Dindaan tūuŋŋu ŋubɔ dɔ́miń ki yúl̀ nsaraafan cee ŋŋaŋgiil pú. 12U ká ntūunee, ní u-pɔbil bíiĺ, ní tifaandi cúú-u. 13Ní ntūunee bí-u yii: “Sakari, taa fàŋkì! Di sá yii Unimbɔti fɔ̃ɔ̃ a-wimmeem, a-nimpuu Eelisabeeti dàá dāá màal̀-si kibininjabiki, á dāá pɔ̄-kì diyindi yii Jaan. 14An dàá nīn sá-si dipɔɔpiŋkpaandi nì mmɔn ní, ní binib tikpil dàá fàal̀ u-màaltam pu. 15U dàá dāá nīn sá unikpaan ti-Dindaan nimiin. Waa dāa nyù ndaam nì tinyɔkaal tin kɔkɔ péēgbéèyee. U dàá dāá gbí Unimbɔti Fām doooo u-na poon ní. 16U dàá dāá gíiǹ Israyeel yab kupaau ti-Dindaan bi-Nimbɔtiu cee. 17U dàá dāá lìntīń ti-Dindaan nyɔkɔpu kí dāá nīn cáá Unimbɔti Fām nì mpɔn kii Eelii nín nìn cáá puee, kí yàntī bibaatiibi nì mbiyaamu ń kpīikì, ní kí gíiǹní bin gáatèe deedeedambi ciiŋŋun, ní kí bɔ́ntí dinikitil mmɔntiim kí yɔ́oń ti-Dindaan.” 18Niinee ní Sakari bí Unimbɔti tūuŋŋuee yii: “M dàá ŋá mana kí bée yii tibɔti nee sá ibaamɔn? Kun puee man púĺaaa, m-nimpuu mun púĺ.” 19Ní ntūunee bí-u yii: “Man di sá Gabriyeel, man di bí Unimbɔti nimiin ki tūǹ atuun. Unimbɔti di túnní-mi ḿ cáań dinyɔɔbummɔɔndi gbanti kí tùkù-si, 20ní saa fɔ̃ɔ̃ m-bɔti tin m sòon̄ nì si nee ki kíí, ama an yuntiŋu yaa bàn̄ an dàá ŋá míǹ. Míǹ puee, a dàá kpántí umɔɔmiin kí taa ti ŋmā kí sòoǹ ní kí nīn cí ŋyunti ŋun tibɔti tin m sòon̄ nee dàá ŋée.” 21Ŋyunti gbantee, an ŋá bin kā mmɔŋki ki cí Sakari ń nyānnée bitii, kun di ŋúb́-u kudii poon ní waa nyēeńee. 22U nín dāa nyánnée, waa ti ŋūǹ kí sòoǹ, u kíǹ ki lábití u-ŋalii mmɔɔmiimmin ní. Niinee ní bi béè yii Unimbɔti ŋúbitì u-nimiliŋ u wál̀ tiba kudii poon. 23Iwiin in sá Sakari ń dūú ŋá Kunimbɔtidii poon tundee sāāyee, ní u nín kùǹ u-dumpu. 24Míǹ boonee ní u-nimpuu Eelisabeeti cáá dipool, ní ki bál̀, kaa ti nyēēali iŋmal iŋmoo, 25ní ki bí yii: “Kɔŋkɔnnee kpèèmaan Unimbɔti nín ŋá min ki tīī-mee! U ŋá míǹ kí lēēkun nìn kɔ̄ntí-mi icoo binib kansikinee dee.” 26Eelisabeeti cáá dipool iŋmal iluuyee, ní Unimbɔti tú u-tūuŋŋu Gabriyeel Gaaliilee tiŋki kin bi yíì Naasaareetee 27usapɔɔn un kaa nyí uninja bi yíì-u Maariiyee cee. Usapɔɔnee nìn cáá bɔɔn, bi yíì-u Jooseefi, u sá ubɔti Dafiidi maaliŋun ní. 28Ní Unimbɔti tūuŋŋuee kɔ́ usapɔɔnee cee ní ki bí yii: “M jáaḿ-si, sii un Unimbɔti pú diyimɔɔlee, ti-Dindaan bí a-cee.” 29U jáam̀ ki dɔ́òyee, ní Maarii fāŋkì tikpil ní ki bālfì u-ba yii: “Ba jaamii di nín yá dee?” 30Niinee ní ntūunee bí-u yii: “Maarii, taa fàŋkì, diyimɔɔl ní a ká Unimbɔti cee. 31A dàá cáá dipool kí màal̀ kibininjabiki, á dāá pɔ̄-kì diyindi yii Yeesu. 32U dāa sá unikpaan ní. Yilpu fɔ́ŋŋŋ Nimbɔtiu dāa yíì-u u-Jipɔɔn. Úǹ ní ti-Dindaan Unimbɔti dàá dū u-naanja Dafiidi beel kí tīī. 33Úǹ di dàá nīn sá Israyeel yab bɔtiu jaanjaan ní u-beel kaa dāa cáá dikuntil.” 34Ní Maarii bí ntūunee yii “Maa nyí uninja, an dàá ŋá mana ní kí bàń míǹ?” 35Ní ntūunee kíí-u yii: “Unimbɔti Fām di dàá kpákatiń a-pu, ní yilpu fɔ́ŋŋŋ Nimbɔtiu pɔŋŋu ń bìin̄ a-pu kii mboonee. An pu ní circir biki kin a dàá màal̀ee bi dāa yíì-kì Unimbɔti Jipɔɔn. 36Kpèè, a-kpilintɔ Eelisabeeti unimpunaatee mun cáá kibininjabiki pool, úǹ un bi nìn yíì uŋmaŋŋmantee bí u-ŋmaluluutiu poon ní nee; 37di sá yii tiba kaa bí ki pɔ̄ɔ̄ Unimbɔti cee” 38Ní Maarii bí yii: “M sá ti-Dindaan yumbuu ní, a nín lī puee, án ŋá míǹ.” Ní ntūunee yíkì u-cee. 39Ŋyunti gbanti poon ní Maarii yíkì Naasaareeti ki búntí ajoon watil pú, ní ki tin bàn̄ Juudee tiŋki kiban, 40ki kɔ́ Sakari dumpu ní ki jáam̀ Eelisabeeti. 41Eelisabeeti nín gbìl̄ Maarii jaamiiyee, ní kibiki cīŋkì u-poon, ní u gbí Unimbɔti Fām 42ní kí téeń mpɔn yii: “Unimbɔti bīiǹ a-pu ki jítiǹ binimpoobi kɔkɔ, ní ki bīiǹ kibiki kin a dàá màal̀ee mun pu. 43Ma mun ŋma ní m-Dindaan na ń dāan̄ m-cee? 44Di sá m nín péēgbìl̄ a-jaamii puee, ní kibiki cīŋkì m-poon nì ifaal. 45Án nīn mɔ̄ǹ sii un fɔ̃ɔ̃ ki kíí yii ti-Dindaan nín lī miŋyee, an dàá lafun ŋá mimmee.” 46Ní Maarii bí yii: “M nyɔ́ŋkí ti-Dindaan nì m-pɔbil kɔkɔ u nín sá ukpaan puee, 47an mɔ̄ǹ-mi tikpil Unimbɔti m-Fiiliu pu, 48kun puee u tīntìń ki kpēēman u-tɔntɔnliu nín sīntiǹ u-ba puee. Ní kí yòon̄ díǹ kí nīn cée, iyunti kɔkɔ nib dàá yíiń-mi diyimɔɔldaan. 49Kun puee Unimbɔti mpɔŋkpaandaan un bí circiree ŋá atuŋkpaan ki tīī-mi. U-yindi bí circir. 50U-saasɔl bí kí nīn cá abin abin ki tīī bin fàŋkí-uee. 51U-pɔŋŋu ní u dūu ŋá atuŋkpaan, ki yāaǹ bin dàkà bi-bee. 52U téé bibɔtiibi bi-jaliŋ pu ki lúkú, ki yɔ̃oǹ binandambi yilpu. 53U yāntì bin ŋkùm nìn cááyee ká digbil mmɔntiim ní ki jìn̄ bigaajab ki gíiǹ nì iŋaŋkulim. 54U jɔ̃oń u-tɔntɔnliibi Israyeel yab, ki téetì u-poondi pu ki ŋá-bi tiŋan, 55kii u nín péēpɔ̃oǹ ti-naanjab, Abraam nì u-maaliŋu kɔkɔ puee, kí nīn cá jaanjaan.” 56Maarii nìn kāl̀ Eelisabeeti cee iŋmal ita nyɔkɔm ní ki fātì ki nín kùǹ. 57Eelisabeeti maalyuntiŋu bāań ní u màl̄ uninja, 58ní u-kɔŋkɔnnaatɔb nì u-nabiyaamu nín gbìl̄ tiŋaŋkpaandi tin ti-Dindaan ŋá ki tīī-uee puee, ní bi nì u kɔkɔ bíī fàal̀. 59An tú iwiin iniiyee, ní bi dɔ́miń ki nyántì kibiki ní ki gíí-kì ní ki bàà là kí pɔ̄-kì ki-baa yindi Sakari. 60Ní ki-na bí yii: “Aayee, ti dàá nīn yíì-u Jaan ní.” 61Ní bi bí-u yii: “A-yɔu ŋma ní bi yíì míǹ?” 62Niinee ní bi bālfì ubaati mmɔɔmiimmin diyindi din u là bí pɔ̄ kibikee, 63ní u yāntì bi tīī-u kupiliŋŋu, ní u ŋmàn̄ yii: “U-yindi di sá Jaan.” Ní báà ŋma bākatì seeee. 64Niinee, Sakari limbil cúū kpātì, ní u kíĺ ki bíī sòoǹ ki nyɔ́ŋkí Unimbɔti. 65An yāntì tifaandi kɔ́ bi-kɔŋkɔnnaatɔb, ní binib kíǹ ki máafí an bɔti Juudee tiŋki kin sá ajoonee kɔkɔ ni. 66Bin kɔkɔ nìn gbìl̄ an bɔtee nìn bíī dàkafī ti-pu, ní ki bàlfī bi-ba yii: “An bikee dàá dāá nīn bí mana dee? ” Tiŋman, ti-Dindaan pɔŋŋu nìn bí kibikee pu. 67Niinee ní Unimbɔti Fām gbí Sakari, kibikee baa, ní ki yāntì u bíi nàatī Unimbɔti bɔti yii: 68“Ti-Dindaan Israyeel nimbɔtiu ń ká inyɔŋki, kun puee u gíiǹní u-landɔkɔŋu u-niboolii pu ki fīī-bi ki líì. 69U nyántìń-ti Ufiil mpɔndaan ubɔ, udaan sá u-tɔntɔnliu ubɔti Dafiidi maaliŋu poon ní, 70kii u nín nìn yāntì u-circir bɔnaatiliibi bin nìn bí njaminee sòon̄ ki síiǹ puee, 71yii: u dàá nyāntí-ti ti-nannanliibi nì bin kɔkɔ ná-tee ŋaan, 72ki dàá dàkà ti-naanjab u-saasɔl, kí téetí u circirpoondi din u nìn pɔ̃oǹ-bee pu, 73kii u nín nìn pūtì ki pɔ̃oǹ ti-naanja Abraam cee puee, 74yii u dàá nyāntí-ti ti-nannanliibi ŋaan, tí ŋmā kí nɔ́ɔ́-u kí taa fàŋkì, 75kí nīn bí circir nì deedee u-nimiin ali ti-kúm dal. 76Ní sii, kibiki, bi dàá dāá nīn yíì-si yilpu fɔ́ŋŋŋ Nimbɔtiu bɔnaatiliu ní, kun puee sii di dàá dāá nīn līī ti-Dindaan nyɔkɔpu kí ŋāŋkì u-saŋŋu, 77u-niboolii ń béé yii u dàá dāá fīī-bi kí dū bi-kpitii kí pɔ̄-bi. 78Kun puee Unimbɔti nín cáá tiŋan u-poon mɔ̄ puee, u dàá yàntī yilpu walfiŋu ń ŋmíntí ti-pu kii ŋwìiń nín nyēēpuee, 79kí ŋmíntí bin bí dibɔmbɔndinee nì bin bin bí ŋkúm saŋŋu puee, kí kpòotī-ti kí gíiǹ ŋgbansɔŋfi saŋŋun.” 80Kibikee nìn wīintí ní ki-ciini mun wīintí. U nìn kɔ́òń kupɔɔun ní ali ki tin sāā dalin kin u kíĺ ki bíī sòoǹ nì Israyeel yab Unimbɔti bɔtee.

will be added

X\