Lukas 1

1Taà Theophilos, bə̀ bî ghà'àtə bɨ gaansə mɨ̀tɨ̀ɨ̂ myaa a ŋwa'anə ɨnnù jìi mə ɨ lɛ mfɛ̀'ɛ̀ a tɨtɨ̀ɨ bì'ì aà. 2Bo ŋwa'anə aa a ajàŋ mə bə̀ bìi mə bɨ lɛ nyə ɨnnù ma jû ǹlɔgɨnə a noò ǹlɔ̀gɨ̀nə ŋkɨɨ nsɛɛnsə nɨ̂ ǹtoo ya aa, bɨ swoŋ a mbo bì'ì aà. 3Àjàŋə mə a bə laa Taà, mə̀ nàŋsə̀ mə̂ ǹlɔgə noò ǹyəgə ɨnnù ma jû m̀be'enə a lɔ̀gɨ̀nə, ŋ̀wa'atə mə a ku'unə mə tâ mə̀ naŋsə ntsisə ŋwa'anə a ajàŋ mə ɨnnù ma jû ɨ lɛ mfɛ̀'ɛ̀ aa a mbo wò. 4Mə ghɨ̀rə̀ mùu ajàŋ aa mə tâ ò naŋsə nzi annù nɨ̂koŋ yìi mə a tswe ghu nloŋ ŋgɔ̀ŋ ɨ̀nnù tsɨ̀m jìi bɨ swoŋ a mbo wò aà. 5Nòò yìi mə Herod à lɛ mbə mfɔ̀ a ala'a Judea, ŋ̀gàŋma'a Nwì yî mɔ'ɔ à lɛ ntswe ghu, mfɛ'ɛ aa a tɨtɨ̀ɨ àkhɨ̀rə̀ bə̂ bìi mə bɨ̀ lɛ sɨ fà'à bɔ bɨ̀ bə̀ bɨ ŋ̀gǎŋmà'a Nwì Abija aà, ɨ̀kǔm ŋgwɛ̂ yì ɨ lɛ mbə Elizabeth, ŋ̀kɨ mfɛ'ɛ aa a ŋgwɛ̀'ɛ Aaron ŋ̀gàŋmà'a Nwì wa. 6Àkòrə̀ nɨzì yaa bo bɨtsɨm a lɛ ntsinə a nsi mi'i Mmà'àmbi, kaa bo wa'à nɨ̂ àlɔ̀'ɔ̀ tswê ǹloŋ mə bo lɛ sɨ lə̀ə̀ bɨ̀nɔ̀ŋsə̀ bɨ Nwî ŋkɨɨ nyu'unə nɨ̂ ǹdɨ'ɨ̂ ji tsi'ì tsɨ̀mə̀. 7La kaa bo lɛ ŋwa'à nɨ mu bàŋnə̀ tswe nloŋ mə Elizabeth à lɛ mbə afɨrə, bo kɨ̂ ǹtɨgə bɨ̂lwèn aà. 8À lɛɛ̀ m̀bə a njwi yì mɔ'ɔ, a bə̂ ǹjwi yìi mə ŋ̀gǎŋmà'anwi abija ɨ tswê nɨ̀ m̀fà'a a mûm ǹdâmà'anwì, Zechariah a kâ m̀fa'a ɨfà'â yi a mûm ǹdâmà'anwì, 9ǹyoŋə nɨ nɔ̀ŋsə̀ ŋ̀gǎŋmà'a Nwì maa noò bɨ lɛ mmà'a ɨbìrə̀ ǹtsɔ'ɔ yi mə tâ à tɔɔ alùmtə̀ a nɨkentə nɨ mɔ'ɔ nɨ mà'a Nwì. A tɨgə̀ ŋ̀kuu ŋghɛɛ a mûm ǹdâmà'a Nwì. 10Nnɔ̀ɔ̀ bə̂ bɨ̀tsɨm bìi lɛ ntswe a abɛɛ bɨ lɛ sɨ tsà'àtə̀ Nwî maà noò yìi mə à lɛ mbə noò ntɔ̀ɔ̂ àlùmtə̀ aà. 11Angel Mmà'àmbi à lɛ ŋwì'ìkə̀ m̀fɛ'ɛ ghu nsi, ntəə a mbɛ̀ɛ̀ àbô àmà'a nɨ̀kèntə̀ nɨ mɔ'ɔ nɨ alùmtə̀ nyâ. 12Nòò yìi mə à lɛ nyə angel wa aa, mɨ̀bɛ̂ mi lɛ nsyənə, nɨ̀bɔ'ɔ tswâ yi. 13Angel wa a swoŋ ghu mbo mə, “Tsùu bɔ'ɔ mbâ Zechariah. Wa Nwìŋgɔ̀ŋ à yù'ù mə atsà'àtə̀ yô. Ŋ̀gwɛ̂ ghò Elizabeth à ka jwe mûmbâŋnə̀ tâ ò tswe ɨkûm yi nɨ Jɔn. 14À ka yǐ bə annù nɨ̂dorə a mbo wò tâ nû yò ɨ̀ naŋsə mbɔŋ, bə̀ bî ghà'àtə̀ kɨɨ ndorɨtə nloŋ mə bɨ jwe yi aà. 15Ǹloŋ mə à ka yǐ bə ŋû yî ŋ̀wè a nsi mi'i Mmà'àmbî, kaa wa'ǎ mɨlù'ù ka nno, kə̀ mî bɔ̀nə̀ kə̀ mî tɨ̀ɨ̀. Àzwì Nwî a ka yǐ lwensə yi lɔgɨnə a ato'o ndè yì. 16À ka yǐ ghɨ̀rə tâ baIsrael bî ghà'àtə̀ tâ bɨ̀ bǔ mbɨ̀ɨ̀ fu a mbo Mmà'àmbî Nwìŋgɔ̀ŋ wàà. 17À ka yǐ tsyǎ a mbìi Mmà'àmbi nɨ̂ àzwǐ ǹtoò Nwì Elijah bo bɨ̀ mɨ̀dà'â mi. À ka yǐ bòònsə bɨtà bo bɨ̀ bɔɔ̀, ɨ bəŋkə ŋgǎŋatɨɨ atu tâ bo tswe nɨ mɨ̀tsyɛ̂ tsǒ bìi ɨ̀nnù jyaa ɨ tsinə aà. À ka yǐ taŋtə bə̂ tâ bɨ̀ ku'unə a mbô Mmà'àmbî.” 18Zechariah a betə̀ Angel wa mə, “Mə̀ ka zi aa mə akə mə ma yû ànnù ka fɛ̀'ɛ̀ aa ɛ? Ǹloŋ mə mə̀ tɨgə nlwen ŋù, ŋ̀gwɛ̂ ghà a kɨ̂ ǹlwen lwen aa ɛ?” 19Angel wa a kwi'i ghu mbo mə, “Mə̀ nɨ Gabriel yìi mə a təə nɨ a nsi mi'i Nwì, wa yìi mə à too gha mə tâ mə zi ŋkɛ̀'ɛ̀nə ntoo yì nsɨgɨ̀nə̀ ma yû a mbo wò. 20Lâ, tsǒ mə kaa ò sɨ ntoo yì sɨgɨ̀nə̀ yû mə ɨ̀ ka yǐ fɛ̀'ɛ nɨ nòò yìi mə à kù'ùnə aa biì aa, kaa ò ka wa'à bù ŋ̀ghaa. Ò ka ghɛ̀ɛ nɨ tɨ̀ghàà ɨ ywe'e wa noò yìi mə ɨ̀nnù ma jû ɨ ka yǐ fɛ̀'ɛ laa aà.” 21Bə̀ bya mə bɨ lɛ ntəə a abɛɛ aa, bɨ lɛ nyu'utə Zechariah kɨ kaŋ ntɨgə ŋwa'a nɨ mə a ghɨ̀rə̂ àkə a tɨgə̀ ǹtɨgə a mûm ǹdâma'a Nwì ǹtɨgə aa ɛ? 22Nòò yìi mə à lɛ mfɛ̀'ɛ̀ aa, kaa à lɛ ŋkɨ'ɨ̀ a ŋghàa a mbo bo bû ǹzi. Bo tɨgə̀ ǹzi mə ǹjə̀ə̀ à təə təə ɨ̀ lɛ yi wa mûm ǹdâmà'a Nwì. À lɛ ntɨgə nsɛɛnsə waa nɨ̂ m̀bo, ǹtɨgə ntswe nɨ tɨ̀ghàà. 23Nòò yìi mə à lɛ mmàŋsə afà'â yi a mûm ǹdâmà'a Nwì aa, a tɨgə̀ ǹlo mbɨɨ yi a ndùgə yu. 24À tɨ̀ mə bə nɨ mû àtɨɨ noò, ŋgwɛ̂ yì Elizabeth a tswê nɨ mû, ntɨgə tswe tsi'ǐ a nda mə bɨ̀ tsuu yi lǒ yə atu bɨ̀sàŋ bintaà. 25Ǹtɨgə nswoŋ nɨ mə, “M̀mà'àmbî à lèntə̀ mə̂ ŋ̀ghɨ̀rə̀ ma yû ànnù a nu mə̀ aa, a mfi'i mə ndɨ̀rə̂ atu a atu mə̀ a tɨtɨ̀ɨ bə̀.” 26Bɨ̀sàŋ bɨ lɛ ntsyà bi nto'o ajàŋ yìi mə Elizabeth à lɛ ntswe nɨ mu aà, Nwì a too angel Gabriel a njɔ̀'ɔ̀ àla'a Nazareth a ala'a Galilea. 27À lɛ ntswe nɨ̂ ŋ̀kɨ̀ɨ̀ a mbo mûŋgɔ̀ɔ̀ màŋgyɛ̀ yìi mə ŋù yî mɔ̀'ɔ yìi mə ɨ̀kûm yi ɨ lɛ mbə Joseph, ǹlo a atsə M̀fɔ̀ David aa, à lɛ ŋkosə. Ɨ̀kǔm mûŋgɔ̀ɔ̀ màŋgyɛ̀ ma ghû ɨ lɛ mbə aa Mary. 28Angel wa à lɛ nzì ghu mbo nswoŋ mə: “Mə tsà'àtə̀ ghô! M̀mà'àmbî à tswe bu yu, à kɨ̀ mə̂ ǹnɨŋ mbɔɔnə yì ŋwè a nu wò.” 29Mary à lɛ mbɔ'ɔ tsi'ì ànnù nɨ̂ŋkoŋ a ajàŋ yìi mə à lɛ nyu'u annù ya mə angel wa à lɛ nswoŋ aà, ǹtɨgə ŋwa'a nɨ mə ma yû mbuu atsà'àtə a dɨ'ɨ aa àkə̀ lɛ. 30Angel wa a swoŋ ghu mbo mə: “Tsuu bɔ'ɔ mbâ Mary, wa ɨ̀bɔ̀ŋ Nwìŋgɔ̀ŋ ɨ̀ tswe a mbo bo. 31Ò ka tswe nɨ mu ɨ jwe mûmbâŋnə̀ ɨ tswě ɨkûm yi nɨ Yesu. 32À ka yǐ bə ŋû yî ŋ̀wè tâ bɨ̀ ka twoŋə nii nɨ Mu Nwìŋgɔ̀ŋ Àkɔ'ɔ̀ntsɨrə. Yaweh Nwìŋgɔ̀ŋ à ka yǐ ghɨ̀rə̀ yi nɨ̂ m̀fɔ̀ tsi'ì tsǒ ta bɨ̀ taà yì David. 33À ka yǐ bə Mfɔ̀ a aŋgwɛ̀'ɛ Yacob, ɨ lwì'ì nɨ̂ŋkoŋ, kaa tâ ànnù nɨfɔ̀ yi tâ wa'à nɨ̂ ǹlwì'i tswê.” 34Mary a betə̀ angel wa mə: “Mə̀ bùrə nɨ mûŋgɔ̀ɔ̀ màŋgyɛ̀, kaa mə̀ lɛɛ̀ ŋ̀wa'à ŋûmbâŋnə̀ zi, m̀bə ma yû ànnù a fɛ̀'ɛ̀ aa mə akə lɛ?” 35Angel wa a kwi'i ghu mbo mə, “Wa Àzwì Nwî a ka kusə gho tâ àdà'à Akɔ'ɔ̀ntsɨrə tâ à kuu a nu wò. Ma mùu ajàŋ, mu wa mə ò ka jwe aa, wa yìi mə à làa màŋsə̀ aa, bɨ ka yǐ tɨgə twoŋə yi nɨ Mu Nwì. 36Wa'atə ŋû ŋ̀gwɛ̀'ɛ̀ ghùù, Elizabeth. Bɨ swoŋə nɨ mə kaa mbə a wa'à bɔɔ jwî. La tsîtsɔ̀ŋ, yumbɔŋ à tswè mə̂ nɨ mu a nɨ bɨ̀sàŋ bi nto'o, ka mə à lwèn mə̂ si'i si'i aà. 37Kaa ànnù yî tsu sɨ̀ ghu tswê mə mbə Nwì a wa'à ghɨ̀rə̀. 38Mary a kwi'i mə, “Yə̂, mə̀ laa mbə abù'u Mmà'àmbî, tâ à fɛ'ɛ a nu mə̀ wa ajàŋ mə ò swòŋə aà.” Angel wa a tɨgə̀ m̀ma'atə yi ŋghɛɛ yi. 39Tsi'ì maa noò Mary a burə̀ ntaŋtə njoò ji mmà'àtə̀ ŋghɛɛ a njɔ̀'ɔ̀ àla'à yì mɔ̀'ɔ yìi mə ɨ lɛ ntswe a atu nta'a a Judaea aà. 40À ghɛ̀ɛ̀ mə̂ aa, ŋghɛ̀ɛ̀ ŋkuu a nda Zechariah ntsa'atə Elizabeth. 41Mary à yù'ù mə atsà'àtə Elizabeth aa, mu wa a lɨtə naŋ ghu nɨbùm, Àzwì Nwî a lwensə Elizabeth 42a tɔŋnə̀ ǹswoŋ mə, “Nwì à nàŋsə nnɨŋ mbɔɔnə a nu wò a tɨtɨ̀ɨ bàŋgyɛ̀, m̀bɔɔnə ɨ kɨ̂ ǹtswe a nu mu wa yìi mə ò ka jwe aà! 43Ma yû ànnù yî wè, ajàŋ mə ndè bɨ̀ M̀mà'àmbî ghà à zi ŋghantə gha aa, a fɛ'ɛ a nu mə̀ aa a ya aa ɛ? 44Ǹloŋ mə ajàŋ mə ghɨ̀rə nyu'u atsà'atə̂ yo aa, mu ghu a nɨbǔm mə à ghɨ̀rə nlɨtə naŋ nɨ nɨ̀dorə̀. 45M̀bɔɔnə a nu wò m̀bâ mâŋgyɛ̀, yìi ò lɛ mbii mə ànnù ya yìi mə Mmà'àmbi à lɛ nswoŋ a mbo wò aa, mə a ka fɛ̀'ɛ̀ tsi'ì maa ajàŋ aà. 46Mary a swoŋ mə, “Ɨ̀bɨɨ nû gha tsɨ̀m ɨ gha'asə Mmà'àmbî; 47ǹtɨɨ̀ gha ɨ dorətə nloŋ Nwîŋgɔ̀ŋ ŋgàŋnyweensə̂ gha 48ǹloŋ mə à wà'àtə̀ mə̂ gha, àbù'û yi yìi mə à nɨ tɨ̂kùm aà. Ǹloŋ mə, ǹlɔgɨnə tsɨ̂tsɔ̀ŋ, bə̀ bɨtsɨ̀m ka tɨgə twoŋ nɨ̂ gha nɨ ŋù yìi mbɔɔnə ɨ̀ tswe ghu nu aà, 49nloŋ ɨnnù jî wè jìi mə Mmà'àmbî yìi à nɨ̂ Ǹtɨ̀ɨ̀ aa à ghɨ̀rə a nu mə̀ aà, ɨ̀kûm yi ɨ laa màŋsə̀ aà. 50A ko mɨlɨ̀ŋnə̀ bə̀ bìi mə bɨ bɔ'ɔ nii aa mɨwaa mɨwaa. 51À nàsə̀ mə̂ nɨkwɛɛ ǹdɨ'ɨ ada'a yi, ǹsɛɛnsə ŋgǎŋŋee nu bo bɨ̀ ɨ̀nnù jìi mə bo mɔ̀ɔ̀ntə̀ a mûm ǹtɨɨ bo aà. 52À sɨ̀gɨ̀sə̀ mə̂ bɨfɔ̀ bî wè a ɨ̀bə̀rə bo, ŋ̀ŋentə bɨ̂tɨ̀kùmə̀. 53À jɛ̀'ɛ̀ mə ŋgǎŋjì ǹlwensə waa nɨ̂ ǹjoo jì sɨgɨ̀nə̀, m̀baŋnə mfurə bə̂ bìi mə bɨ tswe nɨ̂ ǹjoo aa bɨ kwɛɛŋkə̀ nɨ̂ àbo ŋɛ'ɛ. 54À zì mə̂ a ŋkwɛtə ŋ̀gàŋàfà'â yì Israel, ŋ̀wa'atə ŋko mɨ̀lɨ̀ŋnə̀ yìi mə à lɛ kà'à ǹloŋ ŋgaà yàà 55ǹswoŋ a mbo bɨ̀taà bi'inə̀, a mbo Abraham bo bɨ̀ ŋgwɛ̀'ɛ yì, ǹlwi'i nɨ̂ŋkoŋə̀.” 56Mary à lɛ ntswe bo Elizabeth bɨsàŋ bi tarə mbu mbɨ̀ɨ̀ yi fu. 57Nòò njwe Elizabeth à lɛ ŋkù'ù, a jwe mûmbâŋnə̀. 58Ŋ̀gǎŋmbɛ̀ɛ ndugə jyaa nɨ̂ ŋ̀gwɛ̀'ɛ̀ yàà bɨ lɛ nyu'u ànnù yî wè yìi mə Nwìŋgɔ̀ŋ à lɛ ŋghɨ̀rə̀ ghu nu aa, bo bo bɨtsɨ̀m tɨgə̀ ǹdorətə. 59À bə̀ mə̂ nɨ̂ ǹjwi ji nɨfwaa aa, bɨ zî a ŋŋètə mu wa, ǹlɔɔ mə bɨ tswě ɨkûm yi nɨ Zechariah, nɨ yì taà yì, 60lâ ǹdè yì a tuu tsi'ì nɨ̀tɨ̀ɨ̀, ǹswoŋ mə, “Ŋ̀gaŋ, ɨ̀kûm yi à nɨ Jɔn.” 61Bə̀ bya swoŋ ghu mbo mə, “kaa ŋù tsù a ŋgwɛ̀'ɛ bù kaa à sɨ̀ nɨ̂ ɨ̀kùm ma ghû tswê.” 62Bo tɨgə̀ ŋ̀ghaa a mbo Zechariah nɨ̂ m̀bô m̀betə yi mə à kɔŋ mə bɨ tswe ɨkum mu wa nɨ̂ wò aa ɛ? 63Zechariah à lɛ mbetə taafɛ̀rə̀ ŋ̀wà'ànə̀ ghu mə, “Ɨ̀kûm yi à nɨ Jɔn.” Ànnù a lɛ ŋgha'a waa bo bɨtsɨ̀mə̀. 64Tsi'ì maa noò, ǹtsù Zechariah ɨ ŋa'anə, àləə̀ yi a fɛɛ̀ŋkə̀, à mbû ŋ̀ka ŋghaa fu, ntɨgə ŋgha'asə Nwî. 65Nɨ̀bɔ'ɔ lɛ ntswa bambɛ̀ɛ̀ ǹdùgə̂ bi bya, ŋ̀gàn ya ɨ sɛɛ̀nə̀ fya ala'a nta'a Judaea tsi'ì tsɨ̀mə̀. 66Ŋù ntsɨ̀m yìi mə à lɛ nyu'u ŋgàn ya aa, a lɛ sɨ mmɔ̀ɔ̀ntə atû yi ghu ntɨgə mbetə nɨ mə, “Mu ma ghû à ka yǐ bə aa àkə̀ aa ɛ?” Ǹloŋ mə a lɛ nlaa mə àdà'a Mmà'àmbi a lɛ ntswe ghu nû. 67Àzwì Nwî a lɛ nlwensə Zechariah ta bɨ̀ Jɔn, a tɨgə̀ ǹswoŋə nɨ̂ ǹtoò Nwì mə, 68“Tâ bì'inə̀ ka ŋgha'asə a Mmà'àmbi Nwìŋgɔ̀ŋ baIsrael, nloŋ mə à zì mə̂ ŋ̀kwɛtə bə̂ bi, ntsu'u atû yaa. 69À fì'ìsə̀ mə̂ a Ŋ̀gàŋnywèènsə bə̀ yìi mə à tɨ̀ɨ̀ a mbo bì'inə̀, a bə ŋù àtsə ŋgàŋàfà'â yi David 70tsi'ǐ a ajàŋ yìi à lɛ ŋkà'à ntsya a njɨ̌m ŋgǎŋntoò ji jìi laa aa a ŋgu'u, 71mə yu ka yǐ yweensə yi'inə̀ a mbô ŋ̀gǎŋkɨ̂baa ji'inə̀, ɨ kwɛrə yi'inə̀ a mbo bə̀ bìi mə bɨ naa yi'inə̀ aà, 72ɨ dɨ̀'ɨ ɨbɔ̌ŋə̂ yi yìi mə à lɛ ŋkà'à a mbo bɨ̀tà bɨ bɨtaà bi'inə̀ aà, ɨ kɨɨ wa'atə a akàâ yi yî làà yâ, 73là'a akàà ya mə à lɛ ŋwàrə̀ bo taà yi'inə̀ Abraham aà. 74À lɛ ŋkà'à mə yu ka kwɛrə yi'inə̀ a mbo ŋ̀gàŋkɨ̂baà ji'inə̀, tâ bì'inə̀ tɨgə mfa'a ghu mbo kaa wa'à bɔ'ɔ̀, 75nɨ mânjì yìi à laa mmaŋsə ŋkɨ ntsinə a nsi mi'i yu a nɨ nòò yi'inə̀ ntsɨ̀m faa atu nsyɛ̂. 76“Wò, mû ghà, bɨ ka yǐ tɨgə twoŋə nɨ̂ gho nɨ ŋgàŋntoò Nwìŋgɔ̀ŋ Akɔ'ɔ̀ntsɨrə. Ǹloŋ mə ò ka yǐ ghɛ̀ɛ a mbii Mmà'àmbi, a nnaŋsə mânjì yì. 77Ɨ tɨgə ghɨ̀rə tâ bə̂ bi zi mə bo ka yǐ yweenə aa mə mbə bɨ li'inə ɨfansə ɨnnù jyaa, 78ɨ tsyà aa a njɨm ŋko mɨ̀lɨ̀ŋnə̀ Nwìŋgɔ̀ŋ yi'inə̀, a ajàŋ mə àbɛ̀ɛ̀ a ka yǐ lǒ a aburə ɨ fu'u sɨgə a nu bì'inə̀, 79a mfa ŋ̀kà'à a mbo bə̀ bìi mə bɨ tswe a mûm m̀fii ɨdɨ̀gə, a adɨgə àlɨləŋə nɨwo aa, ɨ kɨ tsisə mɨ̀kòrə̂ mi'inə̀ tâ mɨ̀ ka ntəə nɨ mânjì m̀bɔɔnə̂.” 80Mu wa à lɛ ŋkwi, ntɨɨ a mûm Àzwì Nwî, ǹtswe nɨ a nta'a mɨwɛ̀ɛ̀ mɨwɛ̀ɛ̀, ǹywe'e a noò yìi mə bɨ lɛ ndɨ̀'ɨ̀ yi a mbo baIsrael aà.

will be added

X\