LUˇKA ̭ 12

1Tsawˇ haˬ aˇ heˇ aˇ muiˇ g'aˬ uiˬ laˇ-awˇ, tiˬ g'aˬ tiˇ g'aˬ nawˬ tehˬ nawˬ tehˬ-ehˇ shaˬ lu ̭ ngeh, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Paˬliˬsehˇ deuˬ-euˬ dehˬ tseˬ-ahˇ yahˇ-awˬ. K'oeˇ-aˬ, aw ̭-a ̭ tahˬ k'oˬ -ahˇ duˇ-eu meh. 2Nymˬ-mˇ k'aˇ dehˬ kaˬ taˬ-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭ pah dzeh-awˇ, k'aˇ za ̭ taˬ-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭ siˬ duˬ laˇ teh ̭-a. 3Naw ma ̭ neh yaw zahˇ la ̭ k'oeˇ k'aˇ ehˇ-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭, nah g'ahˇ paw bya cehˆ ni g'eh ngeh aˬ cawˬ-ahˇ gaˬ leˇ-awˇ, naw ma ̭ neh kuˆ lawˆ la ̭ k'oeˇ k'aˇ k'oeˬ saˆ-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭, nymˇ mˬ-ahˇ daˆ leˇ-awˇ guˇ gaˬ teh ̭-a. 4"Ngaˬ-euˬ cawˬ deuˬ-oˇ, ngaˇ ehˇ nehˬ nyaˇ. G'awˇ mawˇ-ahˇ seh ̭ nya k'aw ̭, k'oeˇ uˬ ta ̭-ehˇ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ jahˇ laˇ nya-eu deuˬ-ahˇ taˬ guˆ. 5Aˬ suˇ g'aˬ-ahˇ guˆ-eu tsaˬ ta lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ mehˬ nehˬ nyaˇ. G'awˇ mawˇ-ahˇ seh ̭-eu uˬ ta ̭, shiˬ buiˇ lah ma-ahˇ biˬ ahˇ nya-eu baoˬ jaˆ-eu Miˬyehˇ-ahˇ guˆ-awˬ. Ngaˇ ehˇ gaˇ jah-awˬ. Naw ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ ya guˆ meh. 6"Jaˇ tseuˆ ngaˬ mawˇ-euˬ pehˆ saˬ nyiˬ pehˆ teh ̭-ehˇ ahˬ-eu maˬ ngeuˇ-a loˇ. Ehˇ k'aw ̭, jaˇ tseuˆ tiˬ mawˇ-ahˇ keuˆ ni Miˬyehˇ maˬ ngehˇ-a. 7Naw ma ̭-euˬ uˬ duˬ tsehˇ kahˇ-ahˇ keuˆ ni aˬ yaw ̭ gui duˬ taˬ jiˇ-euˬ meh. K'oeˇ miˇ neh naw ma ̭ taˬ guˆ. Myaˬ dui dui-eu jaˇ tseuˆ baˬ ma ̭ naˆ maˬ tseˇ, Miˬyehˇ mehˬ shi naw ma ̭ poeˬ dzehˬ-eu meh. 8"Tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ na ngaˬ-ahˇ ta ̭ ma lehˇ aˬ cawˬ mehˬ shi ehˇ naˇ, 'Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ ngaˬ-ahˇ ta ̭ meh' lehˇ, Miˬyehˇ-euˬ mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ deuˬ mehˬ shi Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ ehˇ teh ̭-a. 9Ehˇ k'aw ̭, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ na ngaˬ-ahˇ maˬ ta ̭ lehˇ aˬ cawˬ mehˬ shi ehˇ naˇ, 'Tsawˇ haˬ k'oeˇ g'aˬ ngaˬ-ahˇ maˬ ta ̭-a' lehˇ, Miˬyehˇ-euˬ mˬ taˆ g'aˬ k'ehˇ deuˬ mehˬ shi Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ ehˇ teh ̭-a. 10"Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ ngehˬ bahˬ tmˇ bahˬ-euˬ tsawˇ haˬ-ahˇ, Miˬ yehˇ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ nya teh ̭-a. Ehˇ k'aw ̭, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ-ahˇ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ ehˇ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ, iˬ baˇ maˬ pyehˬ nehˬ nya-a. 11"Naw ma ̭-ahˇ yaˇ k'aˬ bi daˇ-eu lehˇ, uˬ duˬ tahˬ nymˇ-ahˇ maˬ ehˇ, miˇ k'ahˬ sahˬ paˬ sahˬ ma jawˇ gaˇ maˬ ehˇ, a cawˬ naw ma ̭-ahˇ sheuˬ g'eh ngeh, aˬ joˆ-ehˇ ya ehˇ k'o ̭ nehˬ-awˇ, aˬ joˆ-ehˇ ya ngehˬ ya tmˇ-eu gaˇ kawˆ k'ahˬ taˬ lahˇ. 12Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˇ yamˬ tsaˬ laˇ ngeh, naw ma ̭ ya ngehˬ ya tmˇ-eu dawˬ deuˬ, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ naw ma ̭-ahˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ la ̭ teh ̭-a." 13Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ la ̭ k'oeˇ, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ-eu, "Saˬlaˬ-oˇ, ngaˬ da neh bi jaˆ ya ̭-euˬ jeˬ biˇ ngaˬ-ahˇ paˆ nehˬ-awˬ lehˇ, ngaˬ-euˬ aˇ doˆ-ahˇ tiˬ poˆ ehˇ-iˬ sheˇ." 14Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Cawˬ-oˇ, naw nya ̭ nmˇ-ahˇ yaˇ k'aˬ daˇ-eu g'aˇ duˬ maˬ ehˇ, jeˬ biˇ paˆ nehˬ-eu g'aˇ duˬ maˬ ehˇ, aˬ suˇ g'aˬ neh ngaˬ-ahˇ aˇ yaˬ bi ̭ taˬ ta." 15K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ paˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ-ahˇ mehˇ juiˇ maˬ ya juiˇ ni yahˇ-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, tsawˇ haˬ tiˬ g'aˬ smˇ muiˬ aˇ naˆ ni muiˬ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-euˬ pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ baˬ da neh yaw deh ̭ ya deh ̭-eu maˬ ngeuˇ-a." 16K'oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ yaw jeˬ ma jeˬ heu hmˬ ja mehˬ nehˬ-euˬ meh. "Tiˬ poˆ-aˬ, cehˇ za dui dui le-eu deh yaˇ tiˬ kawˬ jaˆ-eu smˇ muiˬ aˬ da tiˬ g'aˬ jawˇ-eu meh. 17'Ngaˬ-euˬ cehˇ pi ahˇ k'aˇ maˬ za-ehˇ pyeu ̭ laˇ taˬ-euˬ miˇ neh, aˬ joˆ-ehˇ jahˇ paˬ maˬ siˬ miˇ-a' lehˇ, aˬ yawˇ yaw ̭ shaˇ noeˬ lu ̭-eu meh. 18K'oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, 'Ngaˇ heu lo ̭-ehˇ jahˇ ma. Ngaˬ-euˬ cehˇ jiˇ dawˬ tawˆ lu ̭ pyaˆ dzeh jiˇ-awˇ paˇ tsoˆ huiˬ ma. Ngaˬ-euˬ cehˇ dawˬ tawˆ lu ̭ hawˇ-eu myawˬ gahˬ dawˬ tawˆ lu ̭, k'oeˇ gaˇ dawˆ ahˇ-awˇ jeˬ hmˬ taˬ ma. 19K'oeˇ naˇ, ngaˇ yawˬ haˇ yawˬ ha heu lo ̭-ehˇ ehˇ ma. Guiˬ lahˬ huiˬ-eu g'aˬ-oˇ, nawˇ-aˬ, g'awˬ mya k'o ̭ g'awˬ mya la g'aˇ duˬ pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ poˆ uiˬ taˬ-euˬ meh. Saˇ lehˆ ni deh ̭-awˬ. Dzaˬ-awˇ dawˇ-awˇ byawˬ g'a-awˬ lehˇ ehˇ ma.' 20Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭-ahˇ Miˬyehˇ ehˇ nehˬ-eu, 'Aˬ dzawˬ aˇ gah-oˇ, nymˇ ci ̭ neh nawˬ-euˬ sa ̭ laˇ ngaˇ yuˇ k'o ̭ ma. Nymˬ-mˇ poˆ jawˇ-aˬ, nawˬ neh poˆ uiˬ taˬ-euˬ myawˬ gahˬ deuˬ aˬ suˇ g'aˬ-euˬ pyeu ̭-iˇ nmˇ.' 21"Yawˬ ha g'aˇ duˬ pyuˇ shuiˇ duˬ gahˬ poˆ gahˬ taˬ-euˬ k'aw ̭, Miˬyehˇ mehˬ shi smˇ muiˬ maˬ muiˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-aˬ, k'oeˇ loˆ ni teh ̭ meh." 22K'oeˇ naˇ, zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "K'oeˇ miˇ neh, ngaˇ naw ma ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu ma. Naw ma ̭ yaw deh ̭ deh ̭ nya ni ya dzaˬ ya dawˇ-eu g'aˇ duˬ hawˇ-eu, naw ma ̭-euˬ g'awˇ mawˇ ya dm ya g'aˬ-eu g'aˇ duˬ k'ahˬ taˬ lahˇ. 23Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, yaw deh ̭ deh ̭-eu jeˬ-aˬ, dzaˬ dzaˬ dawˇ dawˇ naˆ maˬ tseˇ poeˬ-awˇ, g'awˇ mawˇ k'aw ̭, dm g'aˬ dm lmˇ naˆ maˬ tseˇ poeˬ-eu meh. 24Aw ̭-a ̭ gaˇ kawˆ shaˇ noeˬ haw sheˇ. Aˬ yaw ̭ ma ̭ cehˇ maˬ ka-a. Cehˇ maˬ yehˬ-a. Cehˇ jiˇ maˬ baw-a. K'aˬ dahˇ maˬ jaˆ-a. Ehˇ k'aw ̭, aˬ yaw ̭ maˬ-ahˇ Miˬyehˇ bi dzaˬ bi dawˇ-eu meh. Naw ma ̭ aˇ jiˇ k'oeˇ deuˬ naˆ maˬ tseˇ poeˬ dzehˬ-eu meh. 25K'ahˬ lahˇ-eu baˬ da neh yawˬ ha-euˬ deh ̭ ziˇ tiˬ caˆ mahˇ dzehˬ laˇ ni jahˇ nya-eu aˬ suˇ g'aˬ jawˇ te. 26K'oeˇ lo ̭-ehˇ g'eh-eu nyiˇ dui dui-eu gaˇ-ahˇ k'aw ̭, naw ma ̭ maˬ mˇ nya gaˇ, aˬ jeˬ miˇ neh nui jeˬ g'aˇ duˬ k'ahˬ lahˇ lahˇ-ehˇ shaˬ te. 27Bawˇ tsahˬ-ahˇ deh ̭-eu aˇ yehˆ gaˇ kawˆ shaˇ noeˬ haw sheˇ. Aˇ yehˆ k'oeˇ deuˬ saˬ laˬ maˬ g'awˇ, saˬ nmˇ maˬ za ̭-a. Ehˇ kaw ̭, ngaˇ naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ nyaˇ. Yaw sheh ̭ k'ahˬ sehˇ huiˬ dui dui-eu sahˬ paˬ Sawˇlaˬmoˬ neh dm-euˬ poeˬ dui dui-eu dm g'aˬ dm lmˇ-aˬ, aˇ yehˆ k'oeˇ tiˬ yehˆ naˆ ni k'aw ̭ maˬ haw muiˬ-a. 28Iˬ nah deh ̭ lu ̭ k'aw ̭, ni shawˬ nah miˬ dzaˬ-ahˇ bi jehˆ puiˆ jiˇ-eu jaˆ guˬ jaˆ gaˆ-ahˇ Miˬyehˇ k'oeˇ naˆ ni bi dm bi g'aˬ-eu ngeuˇ naˇ, naw ma ̭-ahˇ aˇ naˆ ni paˇ bi dm paˇ bi g'aˬ nmˇ. Naw ma ̭ aˬ jeˬ miˇ neh jah-eu g'aˬ byehˆ byehˆ te. 29"K'oeˇ miˇ neh, dzaˬ dzaˬ dawˇ dawˇ gaˇ kawˆ teh ̭-ehˇ shaˇ noeˬ shaˇ noeˬ-ehˇ nui ma shaˬ zahˬ taˬ mˇ. 30Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, lawˇ ci ̭ zaˬ dawˬ tawˆ lu ̭ k'oeˇ jeˬ-ahˇ poˆ lu ̭ meh. Naw ma ̭ k'oeˇ jeˬ loˬ meh lehˇ, naw ma ̭-euˬ Aˬda siˬ nya meh. 31K'oeˇ jeˬ-ahˇ maˬ poˆ ni, Miˬyehˇ-euˬ miˇ k'ahˬ-ahˇ poˆ-awˬ. Miˬyehˇ naw ma ̭-ahˇ k'oeˇ jeˬ k'aw ̭ bi ̭ nehˬ la ̭ teh ̭-a. 32"Nyiˇ dui dui-eu yawˇ yawˇ ma ̭-oˇ, taˬ guˆ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭-ahˇ Miˇk'ahˬ bi ̭-eu g'aˇ duˬ naw ma ̭-euˬ Aˬda nui ma tsaˬ-eu meh. 33Naw ma ̭-euˬ myawˬ gahˬ ahˬ-awˇ, aˬ cawˬ-ahˇ gam ̭ nehˬ-awˬ. Yawˬ ha g'aˇ duˬ tiˬ jawˇ-iˬ maˬ peuˬ maˬ oeˇ-iˇ nya-eu pyuˇ pawˬ behˆ gu ̭-awˇ, smˇ k'oeˬ maˬ k'oeˬ leˇ nya, boeˬ coeˇ maˬ coeˇ leˇ nya-eu mˬ k'oeˇ taˆ, pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ jeˬ hmˬ taˬ-awˬ. 34Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭ neh pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ k'aˇ poˆ uiˬ taˬ-euˬ tsahˇ-ahˇ, naw ma ̭-euˬ nui ma jaˆ teh ̭-a. 35Naw ma ̭ jo ̭ pa ̭ deuˇ geuˆ ni pa ̭-awˇ, tsiˇ k'mˬ do ̭ taˬ-awˬ. 36Yawˬ ha-euˬ baw leˬ oeˇ mˇ baˇ-eu bawˬ-iˬ g'eh gaˇ iˇ-euˬ g'o ̭ laˇ-awˇ, laˇ g'oˆ-ahˇ k'oˆ laˇ ngeh, laˇ g'oˆ ja tawˆ ni pah nehˬ-eu lehˇ lo ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ lo ̭-ehˇ, lehˬ hmˬ deuˇ taˬ-awˬ. 37Baw leˬ g'aˬ g'o ̭ laˇ ngeh, maˬ yu ̭ k'aˆ ni lo ̭ lu ̭-eu zaˬ k'aˆ deuˬ guiˬ lahˬ huiˬ teh ̭-a. Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Baw leˬ g'aˬ jo ̭ pa ̭ pa ̭-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ g'awˇ mawˇ hawˬ byawˇ laˆ dawˆ nehˬ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ hawˬ jeh-ahˇ nuiˇ-awˇ bi dzaˬ teh ̭-a. 38Baw leˬ k'oeˇ g'aˬ uˬ ci ̭ sehˇ g'ahˇ maˬ ngeuˇ naˇ ya poeˇ doeˇ taw paw g'o ̭ laˇ-euˬ kaw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ yu ̭ k'aˆ ni lo ̭ lu ̭ gaˇ ya mawˇ naˇ, zaˬ k'aˆ k'oeˇ deuˬ guiˬ lahˬ huiˬ dui dui teh ̭-a. 39Ehˇ k'aw ̭, heu lo ̭-ehˇ siˬ nya-awˬ. Nymˇ sahˇ g'aˬ smˇ k'oeˬ laˇ-eu aˇ yamˬ siˬ nya law nmˇ-aˬ, smˇ k'oeˬ-ahˇ iˇ kahˇ la ̭ k'oeˇ maˬ bi daˆ uˇ keuˆ laˇ-aˇ. 40Naw ma ̭ yaw muiˬ-ehˇ lehˬ hmˬ taˬ-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭ maˬ noeˬ maˬ duˇ-ehˇ jawˇ ngeh, Tsawˇ haˬ-euˬ Zaˬmaˇ oe teh ̭-a." 41Beˬtuˆluˆ ehˇ-eu, "Sahˬpaˬ-oˇ, yaw jeˬ ma jeˬ heu hmˬ nga ma ̭-ahˇ teh ̭-ehˇ ehˇ nehˬ la ̭ te loˇ. Maˬ ngeuˇ naˇ, dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ ehˇ nehˬ te loˇ." 42Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Saˇ jaˇ zi ̭-awˇ zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ ahˇ-eu zaˬ k'aˆ aˬ geu g'aˬ-a. Aˬ yaw ̭-aˬ, nymˇ jiˇ-ahˇ haw-eu pyaˆ-eu g'aˇ duˬ hawˇ-eu, zaˬ k'aˆ nui deuˬ-ahˇ aˇ yamˬ tsaˬ tsaˬ ni bi dzaˬ bi dawˇ-eu g'aˇ duˬ, baw leˬ neh k'ehˇ taˬ-euˬ zaˬ k'aˆ k'oeˇ g'aˬ meh. 43Baw leˬ g'aˬ g'o ̭ laˇ ngeh, zaˬ k'aˆ k'oeˇ g'aˬ k'oeˇ lo ̭-ehˇ mˇ mˇ-ehˇ jawˇ gaˇ ya mawˇ naˇ, zaˬ k'aˆ k'oeˇ g'aˬ aˇ naˆ ni guiˬ lahˬ huiˬ nmˇ. 44Baw leˬ g'aˬ zaˬ k'aˆ g'aˬ-ahˇ, aˬ yaw ̭-euˬ pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ dawˬ tawˆ lu ̭ k'oeˇ taˆ haw-eu pyaˆ-eu g'aˬ bi geu ̭ teh ̭-a lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ-eu ma. 45Ehˇ k'aw ̭, zaˬ kaˆ k'oeˇ g'aˬ 'Ngaˬ-eu baw leˬ yaw awˬ awˬ-ehˇ maˬ g'o ̭ laˇ-aˇ' lehˇ yawˬ haˇ yawˬ ha ehˇ-awˇ, k'aˬ dzeˇ zaˬ zaˬ k'aˆ deuˬ hawˇ-eu zaˬ miˬ zaˬ zaˬ kaˆ deuˬ-ahˇ diˬ diˬ-ehˇ, dzaˬ yeh ̭ dawˇ yeh ̭-awˇ jawˇ naˇ, 46tiˬ nah keuˆ laˇ ngeh, zaˬ k'aˆ k'oeˇ g'aˬ maˬ noeˬ maˬ duˇ-ehˇ jawˇ gaˇ, baw leˬ g'aˬ g'o ̭ keuˆ le teh ̭-a. K'oeˇ ngeh, baw leˬ g'aˬ zaˬ k'aˆ k'oeˇ g'aˬ-ahˇ shiˇ taw tehˬ ni diˬ-awˇ, saˇ jaˇ maˬ zi ̭-eu zaˬ k'aˆ deuˬ nehˬ-ehˇ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ bi jawˇ teh ̭-a. 47"Baw leˬ-euˬ nui k'ahˇ siˬ nya siˬ nya-ehˇ, baw leˬ-euˬ nui k'ahˇ maˬ mˇ-eu zaˬ k'aˆ-aˬ, yaw k'aˆ-ehˇ diˬ gaˇ ya daˬ teh ̭-a. 48Ehˇ k'aw ̭, baw leˬ-euˬ nui k'ahˇ maˬ siˬ nya-eu miˇ neh bi diˬ paˬ-ehˇ g'eh-eu jeˬ mˇ bahˬ-euˬ zaˬ k'aˆ-aˬ, yaw k'aˆ k'aˆ-ehˇ diˬ gaˇ maˬ ya daˬ-aˇ. G'awˬ mya ni za-euˬ tsawˇ haˬ yawˬ g'aˬ na lu ̭, g'awˬ mya ni ya bi ̭ teh ̭-a. K'oeˇ myaˆ maˬ tseˇ bi ̭ taˬ-euˬ tsawˇ haˬ-ahˇ, k'oeˇ myaˆ maˬ tseˇ paˇ shaˇ k'o ̭ teh ̭-a. 49"Miˇ tsaˬ-ahˇ miˬ dzaˬ keuˬ do ̭-eu lehˇ ngaˇ oe-euˬ ma. Nymˬ-mˇ mi naˆ-ehˇ k'aw ̭, miˬ dzaˬ bi puiˆ maw ̭ miˇ-a. 50Ngaˬ-ahˇ iˇ cu ̭-ahˇ bi dehˬ uˇ-awˇ, iˇ cu ̭ ya bi shawˇ-a siˬ. Iˇ cu ̭ maˬ shawˇ g'aˬ k'oeˇ keuˆ ni, ngaˬ-euˬ nui ma-ahˇ shaˬ zahˬ ciˬ tehˬ taˬ-euˬ gaˇ duˇ nya. 51Miˇ tsaˬ k'oeˇ taˆ nui saˇ o ̭-eu jeˬ bi ̭ le-eu g'aˇ duˬ ngaˇ oe-euˬ meh lehˇ naw ma ̭ noeˬ te loˇ. Maˬ ngeuˇ. G'awˬ-iˇ g'ehˇ-iˇ-eu jeˬ bi ̭ le-eu lehˇ oe-euˬ ma. 52Aˬ kaˇ naˇ, tsawˇ haˬ ngaˬ g'aˬ jawˇ-eu nymˇ jiˇ g'awˬ-iˇ g'ehˇ-iˇ-awˇ, nyiˬ g'aˬ tiˬ muˇ, smˇ g'aˬ tiˬ muˇ muˇ-awˇ, maˬ tsaˬ maˬ dzoeˇ leˇ ni ceh teh ̭-a. 53Aˬ da hawˇ-eu aˬ li g'awˬ-iˇ teh ̭-a. Aˬ ma hawˇ-eu aˬ buˇ g'awˬ-iˇ teh ̭-a. Boeˇ miˬ aˬ ma hawˇ-eu kuiˬ ma g'awˬ-iˇ teh ̭-a." 54Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ k'aw ̭, Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Nahˇ ma ga k'ehˬ paw mˬ dmˇ daˇ laˇ lu ̭ gaˇ ya mawˇ ngeh, 'Uˬyehˇ yehˇ le-eu ngaˇ' lehˇ naw ma ̭ tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. Ehˇ-euˬ lo ̭-ehˇ aˬ diˇ yehˇ le-eu meh. 55La ̭ oˆ paw pyawˬ-ahˇ-euˬ jaˬ lehˇ baw daˆ la ̭ gaˇ ya mawˇ ngeh, 'Lahˇ dui dui-eu aˇ yamˬ keuˆ le-eu ngaˇ' lehˇ naw ma ̭ ehˇ-eu meh. Ehˇ-eu lo ̭-ehˇ aˬ diˇ keuˆ le-eu meh. 56Aw ̭-a ̭ tahˬ k'oˬ-ahˇ duˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-oˇ, mˬ hawˇ-eu miˇ-ahˇ naw ma ̭ haw-awˇ, uˬ yehˇ uˬ tsaˇ to ̭ nya-eu meh. Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, nymˬ-mˇ-euˬ aˇ yamˬ aˇ law-ahˇ aˬ jeˬ miˇ neh naw ma ̭ maˬ tseˇ paˆ geu ̭ te. 57"Naw ma ̭ aˬ jeˬ miˇ neh yaw tsaˬ jeˬ-ahˇ yawˬ haˇ yawˬ ha maˬ shaˇ sawˇ geu ̭ te. 58Nawˬ-ahˇ yaˇ k'aˬ ja lu ̭-eu tsawˇ haˬ nehˬ-ehˇ yaˇ k'aˬ daˇ-eu g'aˬ jawˇ gaˇ le lu ̭ ngeh, gaˇ pehˇ-ahˇ naw nya ̭ yaw kaˬ leh jeh-awˇ jahˇ tsaˬ geu ̭-awˬ. Maˬ ngeuˇ naˇ, aˬ yaw ̭ nawˬ-ahˇ yaˇ k'aˬ daˇ-eu g'aˬ jawˇ gaˇ g'eu g'eh-awˇ, yaˇ k'aˬ daˇ-eu g'aˬ neh aˬ yaw ̭-euˬ la ̭ oˆ gaˇ mˇ-eu deuˬ-ahˇ a nehˬ-awˇ, nawˬ-ahˇ pa ̭ kuˆ-ahˇ bi nyeh ̭ ahˇ teh ̭-a. 59Ngaˇ nawˬ-ahˇ ehˇ nehˬ nyaˇ. Pehˆ saˬ tiˬ pehˆ maˬ doˆ jiˇ-ehˇ k'aˇ dzeˇ k'oeˇ keuˆ ni, nawˇ pa ̭ kuˆ-ahˇ neh maˬ paˇ ya g'o ̭ doˆ-iˇ-aˇ."

will be added

X\